Raad van State verwerpt annulatieberoep tegen 20-jarig defensiepartnerschap met FN Herstal – artikel 346 VWEU geldig ingeroepen
De Raad van State verwierp het annulatieberoep van Heckler & Koch tegen het 20-jarig strategisch partnerschap tussen Defensie en FN Herstal voor lichte wapensystemen, omdat de minister rechtmatig een beroep deed op artikel 346 VWEU en H&K bovendien niet aantoonde dat zij alle vijf onderdelen van de opdracht kon uitvoeren.
Wat gebeurde er?
De minister van Defensie sloot via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking een 20-jarig strategisch partnerschap met FN Herstal ter waarde van 1,46 miljard euro. De opdracht omvat vijf componenten: patrimoniumbehoud en -onderhoud van lichte wapensystemen, patrimoniumbeheer, engineering en R&D, huur van wapens, en levering van munitie. De minister beriep zich op artikel 346 VWEU (bescherming van essentiële veiligheidsbelangen) en artikel 25 van de wet van 13 augustus 2011 om alleen FN Herstal te consulteren. Heckler & Koch, een Duitse wapenfabrikant, vocht zowel de machtiging van de Ministerraad als de gunningsbeslissing aan. De inspecteurs-generaal van Financiën hadden eerder negatief geadviseerd en de staatssecretaris voor Begroting weigerde het begrotingsakkoord, maar de Ministerraad keurde de opdracht desondanks goed.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is het eerste waarin de Raad van State uitgebreid toetst of een defensieopdracht op grond van artikel 346 VWEU aan de mededinging mag worden onttrokken. De Raad aanvaardt dat de opbouw van een Defensie Technologische en Industriële Basis (DTIB) een essentieel veiligheidsbelang is, dat bevoorradingszekerheid een reëel risico vormt — onder meer met concrete voorbeelden van exportverboden door andere EU-lidstaten — en dat een systeembenadering met vijf geïntegreerde componenten de keuze voor één enkele leverancier kan rechtvaardigen. Tegelijk bevestigt de Raad dat de evenredigheidstoets streng blijft: de minister moest aantonen dat de gewone defensierichtlijn (2009/81/EG) en de transferrichtlijn (2009/43/EG) ontoereikend waren.
De les
Artikel 346 VWEU is geen blanco cheque: wie er een beroep op doet, moet concreet aantonen dat essentiële veiligheidsbelangen in het geding zijn, dat de gewone verdedigingsrichtlijnen onvoldoende bescherming bieden, en dat de gekozen procedure evenredig is met het nagestreefde doel. Anderzijds: als een concurrent een dergelijke gunning wil aanvechten, moet hij bewijzen dat hij de volledige opdracht kan uitvoeren — het volstaat niet om slechts een deel van de gevraagde prestaties aan te kunnen bieden.
Stel jezelf de vraag
Gebruik ik artikel 346 VWEU als onderbouwd instrument om een reëel veiligheidsbelang te beschermen, of als gemakzuchtige sluiproute om mededinging te vermijden?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →