Raad van State onbevoegd voor gunningsbeslissing van privaatrechtelijke dochteronderneming van publiek organisme
De Raad van State verklaart zich onbevoegd om kennis te nemen van een vernietigingsberoep tegen de gunning van werken door SA Centre de Tri — een privaatrechtelijke vennootschap opgericht door het Brussels Agentschap voor Netheid — omdat die vennootschap geen administratieve overheid is in de zin van de gecoördineerde wetten op de Raad van State.
What happened?
SA Centre de Tri, een naamloze vennootschap naar Belgisch recht opgericht bij notariële akte op 25 maart 1994, is een dochter van het Brussels Agentschap voor Netheid (Bruxelles-Propreté, Agence régionale pour la propreté) — een instelling van openbaar nut. Op 28 maart 2017 keurde de raad van bestuur van Centre de Tri het bestek goed voor een openbare aanbesteding voor de volledige herinrichting van de industriële site Buda (bestek CT 17/1394). Het bestek vermeldde Centre de Tri als aanbestedende overheid en preciseerde dat het Agentschap haar met de opdracht had belast. Op 24 augustus 2017 dienden zes inschrijvers een offerte in. Op 22 juli 2020 — bijna drie jaar later — gunde de raad van bestuur van Centre de Tri het werk aan de tijdelijke vereniging Socatra/Louis de Waele. In de kennisgeving van 28 juli 2020 vermeldde Centre de Tri dat beroep mogelijk was bij de Raad van State. SRL BAM Galère en SA BAM Contractors (later: SRL BAM Interbuild na gedeeltelijke splitsing) vochten de gunning aan bij vernietigingsberoep van 24 september 2020. Na vijf jaar procedure concludeerde de auditeur dat de Raad onbevoegd was. Twee kwesties lagen voor. De eerste: wie is de aanbestedende overheid? Centre de Tri had alle beslissingen genomen — bestek goedgekeurd, plaatsingsprocedure gekozen, gunningsverslag ondertekend — en had niet gehandeld als lasthebber van het Agentschap. Dat het Agentschap haar met de opdracht had 'belast' en dat de aankondigingen per vergissing 'ARP – Service Technique' als aanbestedende overheid vermeldden, veranderde daaraan niets. Dit onderscheidde de zaak van arrest 228.776 van 16 oktober 2014, waar de verwerende partij wél als gemandateerde van haar vennoten optrad. Het Agentschap werd buiten zake gesteld. De tweede kwestie: is Centre de Tri een administratieve overheid in de zin van artikel 14, § 1, van de gecoördineerde wetten? De Raad oordeelde van niet. Volgens vaste Cassatierechtspraak (arresten van 13 juni 2013, C.12.0458.F, en 28 maart 2019, C.18.0272.F) verliest een privaatrechtelijke rechtspersoon haar privaat karakter niet louter omdat zij is opgericht door een overheid, wordt gecontroleerd door een overheid, of een taak van algemeen belang vervult. Zij wordt pas een administratieve overheid als zij eenzijdig bindende beslissingen kan nemen ten aanzien van derden in het kader van prerogatieven van openbaar gezag. Een gunningsbeslissing is geen dergelijke eenzijdig bindende beslissing. Het feit dat de raad van bestuur van Centre de Tri was samengesteld uit mandatarissen voorgedragen door het Agentschap of door de voogdijminister, volstond niet. De Raad verklaarde zich onbevoegd. Over de kosten: hoewel de verzoekers niet in het gelijk werden gesteld (onbevoegdheid is geen gelijkstelling), legde de Raad het rolrecht en de bijdrage toch ten laste van Centre de Tri — omdat zij de verzoekers had misleid door in haar kennisgeving ten onrechte te vermelden dat beroep bij de Raad van State mogelijk was. Geen enkele partij kreeg een rechtsplegingsvergoeding.
Why does this matter?
Dit arrest herinnert eraan dat de Raad van State alleen bevoegd is voor gunningsbeslissingen van administratieve overheden in de zin van artikel 14, § 1, van de gecoördineerde wetten. Een privaatrechtelijke vennootschap die eigendom is van een publiekrechtelijk organisme is niet automatisch een administratieve overheid — ook niet als zij overheidsopdrachten plaatst. De kwalificatie als aanbestedende overheid in de zin van de wet overheidsopdrachten valt niet samen met de kwalificatie als administratieve overheid voor de bevoegdheid van de Raad van State. Inschrijvers die een gunningsbeslissing van zo'n entiteit willen aanvechten, moeten zich tot de burgerlijke rechter wenden. Het arrest illustreert ook het risico van een foutieve beroepsvermelding in de kennisgeving: vijf jaar procederen bij de verkeerde instantie.
The lesson
Controleer altijd of de aanbestedende overheid een administratieve overheid is in de zin van de gecoördineerde wetten op de Raad van State. Een privaatrechtelijke vennootschap — ook al is ze eigendom van een publiekrechtelijk organisme — is dat niet automatisch. Als je beroep instelt bij de Raad van State terwijl de burgerlijke rechter bevoegd is, verlies je kostbare tijd. Het feit dat de kennisgeving de Raad van State als beroepsinstantie vermeldt, betekent niet dat die ook effectief bevoegd is — de bevoegdheidsverdeling is van openbare orde.
Ask yourself
Is de aanbestedende overheid die de gunningsbeslissing heeft genomen een administratieve overheid in de zin van de gecoördineerde wetten — of moet ik mijn beroep instellen bij de burgerlijke rechter?
About this database
The Council of State (Raad van State / Conseil d'État) is Belgium's supreme administrative court. In disputes over public procurement — from contract awards to tenderer exclusions — the Council of State is the final arbiter. The rulings in this database are summarised by TenderWolf in plain language, with practical lessons for tenderers and contracting authorities. View all rulings →