Wie een prijsformule in het bestek opneemt die niet werkt bij een nulprijs, kan die formule niet omzeilen door beide offertes het maximum te geven — en de onmogelijkheid om de formule toe te passen ontslaat de overheid niet van haar wettelijke verplichtingen
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor maaltijdcheques en geschenkcheques voor het personeel van Actiris, omdat de aanbestedende overheid de prijsformule uit het bestek niet kon toepassen wegens een nulprijs in een van de offertes en vervolgens aan beide offertes het maximum van 35 punten toekende — waardoor twee offertes met een verschillende prijs gelijk werden behandeld en het prijscriterium werd uitgehold, in strijd met het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel.
What happened?
Actiris schreef via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking een raamovereenkomst voor leveringen uit: de uitgifte van elektronische maaltijdcheques en geschenkcheques voor het personeel, met een looptijd van vijf jaar (marché à bordereau de prix). Het bestek bevatte vijf gunningscriteria voor een totaal van 100 punten, waarvan het prijscriterium 35 punten vertegenwoordigde. Voor het prijscriterium was een wiskundige formule voorzien. Op 4 april 2025 werden drie marktdeelnemers uitgenodigd een offerte in te dienen. Bij de opening op 22 april 2025 bleken slechts twee inschrijvers te hebben geoffreerd: de NV Monizze met een prijs van 0 euro en de NV Edenred Belgium met een prijs van 0,01 euro. Op 12 mei 2025 stelde de overheid aan beide inschrijvers bijkomende vragen over een concrete communicatiemodaliteit bij bestellingen. De aanbestedende overheid verklaarde beide offertes regelmatig en voldoend aan de kwalitatieve selectiecriteria. Bij de toetsing aan het prijscriterium bleek de formule wiskundig niet toepasbaar op een nulprijs (deling door nul). De overheid besliste aan beide offertes het maximum van 35 punten toe te kennen, met als motivering dat de prijzen zeer dicht bij elkaar lagen. Op de overige criteria behaalde Edenred twaalf punten meer dan Monizze. Op 17 mei 2025 informeerde Actiris Edenred Belgium over de gunning. Dezelfde dag vroeg Monizze om de gemotiveerde gunningsbeslissing. Die werd op 20 mei 2025 per e-mail meegedeeld en de volgende dag per aangetekend schrijven. De NV Monizze vorderde op 4 juni 2025 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De NV Edenred Belgium kwam op 18 juni 2025 vrijwillig tussen. In een eerste middel voerde Monizze aan dat de overheid het beginsel patere legem quam ipse fecisti had geschonden door de prijsformule uit het bestek niet toe te passen, dat het bestek zelf onwettig was omdat de formule niet was aangepast aan de markt voor maaltijdcheques (waar nulprijzen courant zijn), en dat de toekenning van gelijke punten aan twee offertes met een verschillende prijs het gelijkheidsbeginsel schond. De verwerende partij en de tussenkomende partij wierpen de ontvankelijkheid van het middel op: Monizze was niet benadeeld, want haar offerte met een nulprijs had eigenlijk substantieel onregelmatig moeten worden verklaard — een nulprijs verhindert de effectieve vergelijking van de offertes — en zij had juist geprofiteerd van het maximale puntenaantal. Bovendien toonde Monizze niet aan hoe zij de kloof van twaalf punten op de andere criteria had kunnen overbruggen. De Raad volgde dit niet. De overheid had beide offertes uitdrukkelijk regelmatig verklaard; het komt de Raad niet toe een offerte onregelmatig te verklaren als de aanbestedende overheid dat zelf niet heeft gedaan. Monizze, die de laagste prijs had ingediend, kon benadeeld zijn door een methode die twee offertes met een verschillende prijs gelijk behandelde, nu het verschil op de overige criteria slechts twaalf punten bedroeg. Ten gronde stelde de Raad vast dat de overheid de formule uit het bestek niet had toegepast — wat niet werd betwist. De wiskundige onmogelijkheid om de formule toe te passen ontslaat de overheid niet van haar verplichting om de wet van 17 juni 2016 en de onderliggende beginselen na te leven. De concreet gekozen methode — dezelfde punten voor twee offertes met een verschillende prijs — holde het prijscriterium uit door de offerte met de laagste prijs niet te bevoordelen, in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Het eerste middel was ernstig. De belangenafweging gaf geen doorslag aan het belang bij niet-schorsing. De schorsing werd bevolen, met onmiddellijke uitvoering. De kosten werden voorbehouden. Staatsraad Xavier Close (waarnemend voorzitter) bracht verslag uit. Auditeur Marie Lambert de Rouvroit gaf een eensluidend advies. Griffier was Adeline Schyns.
Why does this matter?
Dit arrest illustreert het risico van prijsformules die niet zijn ontworpen voor het specifieke marktmodel van de opdracht. In de markt voor maaltijdcheques is het gangbaar dat inschrijvers een nulprijs aanbieden — de inkomsten komen uit de commissie op de handelaarsnetwerken, niet uit de prijs aan de werkgever. Een formule die bij een nulprijs niet werkt (deling door nul), plaatst de aanbestedende overheid voor een onmogelijke keuze: ofwel de formule niet toepassen (wat het bestek schendt), ofwel de offerte onregelmatig verklaren (terwijl het bestek nulprijzen niet uitsluit). De Raad bevestigt dat de wiskundige onmogelijkheid de overheid niet ontslaat van haar wettelijke verplichtingen, en dat het toekennen van gelijke punten aan twee offertes met verschillende prijzen het prijscriterium denatureert. Belangrijk is ook dat de Raad weigert een offerte onregelmatig te verklaren wanneer de aanbestedende overheid dat zelf niet heeft gedaan — ook niet als de verwerende partij dat in de procedure als argument aanvoert.
The lesson
Test je prijsformule op de extreme scenario's die zich in de betrokken markt kunnen voordoen — zoals een nulprijs in de maaltijdchequesector. Als de formule niet werkt bij een nulprijs, pas dan het bestek aan vóór publicatie: vereist een minimumprijs, kies een andere formule, of vul het prijscriterium anders in. Een ad-hocoplossing achteraf die het prijscriterium uitholt — zoals gelijke punten toekennen aan twee offertes met een verschillende prijs — is geen optie.
Ask yourself
Heb ik bij het opstellen van de prijsformule gecontroleerd of die formule werkt bij alle prijzen die de markt kan opleveren — inclusief een nulprijs of een symbolische prijs — en heb ik het bestek zo opgesteld dat de formule in elk scenario toepasbaar is?
About this database
The Council of State (Raad van State / Conseil d'État) is Belgium's supreme administrative court. In disputes over public procurement — from contract awards to tenderer exclusions — the Council of State is the final arbiter. The rulings in this database are summarised by TenderWolf in plain language, with practical lessons for tenderers and contracting authorities. View all rulings →