De wachttermijn — in juridisch Nederlands ook wel standstill of stand still periode genoemd — is een verplichte rusttijd tussen het moment waarop de aanbesteder zijn gunningsbeslissing meedeelt en het moment waarop hij het contract met de winnende inschrijver mag ondertekenen. Tijdens die termijn ligt de procedure stil — vandaar de naam. Voor afgewezen inschrijvers is dit het beslissende venster om de gunning juridisch aan te vechten. Voor de aanbesteder is het de tijd waarin hij niet zonder risico kan afsluiten.
Hoe lang is de wachttermijn?
Vijftien kalenderdagen. Dat is de wettelijke minimumtermijn vastgelegd in de Wet van 17 juni 2013 (motivering, informatie en rechtsmiddelen — vaak “Wet rechtsbescherming” genoemd).
De termijn begint de dag na de kennisgeving van de gunningsbeslissing aan de niet-gekozen inschrijvers. Niet na de publicatie van de aankondiging, niet na de bekendmaking aan de winnaar — de teller start zodra de afgewezen inschrijvers schriftelijk en gemotiveerd worden geïnformeerd.
Praktische gevolgen:
- Bewaar de exacte datum van ontvangst. De wachttermijn start formeel met de communicatie, niet met je lezing ervan. E-mails met tijdstempel, aangetekende zending of een digitale handtekening met datum zijn waterdicht bewijs.
- Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen mee. Het zijn kalenderdagen, geen werkdagen.
- Een aanbesteder kan een langere termijn voorzien, maar nooit korter. Veel aanbesteders kiezen 20 of 21 dagen om procedurele zekerheid op te bouwen.
Wanneer geldt de wachttermijn?
De wachttermijn is verplicht voor:
- Alle opdrachten boven de Europese drempelbedragen (Wet 17 juni 2013, artikel 11).
- Klassieke en speciale sectoren — het regime is identiek.
De wachttermijn is niet verplicht voor:
- Opdrachten onder de Europese drempel (al wordt een vrijwillige wachttermijn sterk aanbevolen om het risico op latere annulatie te beperken).
- Onderhandelingsprocedures zonder voorafgaande bekendmaking in welbepaalde uitzonderingsgevallen (artikel 42 Wet 2016).
- Mini-competities binnen een raamovereenkomst — daar gelden eigen kortere modaliteiten.
Wat doet een afgewezen inschrijver tijdens de wachttermijn?
Drie keuzes:
1. Niets doen
De gunning aanvaarden. De winnaar krijgt het contract op dag 16. Geen verdere actie van jouw kant.
2. Vragen om verduidelijking
De motivering van de aanbesteder kan onvolledig zijn. Je hebt het recht op een gemotiveerde gunningsbeslissing (artikel 8 Wet 2013) met de redenen waarom je niet werd gekozen. Bij twijfel over de juistheid kun je via een aanvullend verzoek extra informatie vragen — de termijn loopt door, dus reageer snel.
3. Beroep aantekenen bij de Raad van State
Het zwaarste middel. Door vóór dag 16 een vordering tot schorsing in te leiden bij de Raad van State, in uiterst dringende noodzakelijkheid (UDN), schors je de gunning. Tijdens de procedure mag de aanbesteder het contract niet sluiten.
De UDN-procedure is snel: de Raad van State doet uitspraak binnen enkele weken. Bij gegrondverklaring volgt een formele schorsing of zelfs een vernietiging van de gunningsbeslissing.
→ Diepere uitleg over de procedure: Beroep bij de Raad van State — schorsing en nietigverklaring.
Wat als de aanbesteder de wachttermijn niet respecteert?
Een contract dat vóór het verstrijken van de wachttermijn is gesloten, is onverbindend (Wet 2013, artikel 14). Dat betekent dat de Raad van State het contract kan vernietigen ook al is het al ondertekend en in uitvoering. De gevolgen zijn zwaar voor zowel de aanbesteder als de winnende inschrijver:
- Stopzetting van de uitvoering.
- Mogelijke schadevergoeding aan de oorspronkelijk afgewezen inschrijver.
- Mogelijke administratieve sancties tegen de aanbesteder.
Voor inschrijvers is het daarom een belangrijke check: heeft de aanbesteder de wachttermijn correct toegepast? Bij twijfel is een aangetekend schrijven of klacht bij de FOD BOSA een eerste stap.
Vrijwillige wachttermijn onder de drempel
Voor opdrachten onder de Europese drempel is de wachttermijn niet verplicht. Toch passen veel aanbesteders ze vrijwillig toe. Twee redenen:
- Bescherming tegen latere annulatie. Een gunning zonder wachttermijn kan tot 60 dagen na contractsluiting nog vernietigd worden. Een wachttermijn werkt als verzekering.
- Goede praktijk. Het signaleert transparantie en gelijke behandeling — kernbeginselen van de Wet 2016.
In het bestek staat doorgaans of de aanbesteder een vrijwillige wachttermijn toepast en, zo ja, hoe lang.
Tips voor inschrijvers
Plan de eerste 15 dagen na een verloren gunning vooraf. Spreek vooraf met je advocaat af hoe je in zulke gevallen reageert. Wachten tot de motivering binnenkomt om dan pas te beslissen, kost je vaak te veel kostbare dagen.
Documenteer alles wat je tijdens de selectie en gunning hebt doorgegeven. Als je een UDN-procedure overweegt, moet je je klacht stevig kunnen onderbouwen.
Wees alert op een korte feedback-window. Sommige aanbesteders communiceren de gunningsbeslissing op een vrijdagavond. Reken niet op klantvriendelijkheid bij het tellen — de teller loopt door.
Vraag de gemotiveerde beslissing op. Sommige aanbesteders volstaan met een korte standaardbrief. Je hebt recht op de werkelijke beoordelingsmotieven (artikel 8 Wet 2013).
Combineer met een vraag om bijkomende inlichtingen. Soms is de motivering onvolledig of dubbelzinnig. Een snel aanvullend verzoek levert je extra inhoudelijke argumenten op — én tonen aan dat je actief bent, wat in de UDN-overweging meeweegt.