Wie de prijsopbouw van het bestek niet volgt, dient een substantieel onregelmatige offerte in — ook al lijkt de eindejaarskorting voordelig

Wat gebeurde er?

De provincie Oost-Vlaanderen schreef een algemene offerteaanvraag uit voor een aanneming van leveringen met als voorwerp een ‘Raamcontract voor levering voedingsproducten: 2014-2018’ voor de keukens van de provinciale diensten en scholen. De aankopen zouden per afroep gebeuren, en de opdracht — geraamd op 1.390.000 euro exclusief btw, of 1.473.000 euro inclusief, met een jaaromzet van ongeveer 278.000 euro — werd aangekondigd in het Bulletin der Aanbestedingen van 21 juni 2013 en in het Publicatieblad van de Europese Unie van 26 juni 2013. Op de opdracht, gesloten volgens prijslijst, was het bijzonder bestek ‘voeding 2014-2018’ van toepassing. In dat bestek (bepalingen I.5, I.9 en II.3) werd de prijsopgave uitgewerkt in drie onderdelen: de brutoprijs, het kortingspercentage en de nettoprijs, zodat de aanbesteder over de hele looptijd van de opdracht en over de prijsherzieningen heen inzicht zou krijgen in de werkelijk toegestane korting. Bij beslissing van 7 november 2013 wees de provincie de opdracht toe aan de BVBA Java. De offerte van Deli XL Flanders was daarbij om twee redenen onregelmatig verklaard: enerzijds omdat in de prijslijst-catalogus essentiele prijsbestanddelen — de brutoprijzen en de vaste kortingspercentages — ontbraken en er, in strijd met het bestek, nog een eindejaarskorting werd toegekend; anderzijds omdat niet was geantwoord op de gestelde vragen in het kader van het gunningscriterium ‘service’. Deli XL vorderde de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid en betwistte in twee middelonderdelen beide motieven. De Raad van State stelde vast dat elk van beide motieven op zich volstond om de wering te dragen, zodat Deli XL enkel belang bij haar middel had als zij beide motieven onwettig kon aantonen. Over het eerste onderdeel oordeelde de Raad dat een afwijking van de besteksbepalingen inzake de opgave van de prijzen, gelet op de artikelen 89 en 110, § 2, van het KB van 8 januari 1996, in beginsel een afwijking van een essentiele besteksbepaling is en dus een substantiele onregelmatigheid uitmaakt. Deli XL had weliswaar telkens een eenheidsprijs, een eindejaarskorting en een nettoprijs vermeld, maar dat was niet de gevraagde prijsopbouw: haar brutoprijzen bleken al een aan de opdracht en opdrachtgever aangepaste korting te bevatten — wat zij toegaf en wat een vergelijking met haar webprijzen bevestigde — en de ‘eindejaarskorting’ was geen over de prijsherzieningen heen vaststaand kortingspercentage per artikel, maar een korting die over de globale omzet werd verrekend en pas in februari van het volgende jaar ter beschikking werd gesteld, en dus niet onmiddellijk per factuur of bestelling. De Raad merkte daarbij op dat Deli XL nooit vragen of opmerkingen had gesteld over onduidelijke passages in het bestek. Het eerste middelonderdeel was daarmee niet ernstig. Aangezien het eerste motief prima facie stand hield, had Deli XL geen belang meer bij haar kritiek op het tweede, dan overtollige motief over het gunningscriterium ‘service’. De vordering tot schorsing werd verworpen. De tussenkomst van Java werd ingewilligd; Deli XL werd verwezen in de kosten van de vordering (175 euro) en Java in de kosten van haar tussenkomst (125 euro).

Waarom doet dit ertoe?

Bij een opdracht volgens prijslijst is de manier waarop de prijs wordt opgegeven geen administratieve bijzaak maar de sleutel tot een eerlijke vergelijking. Het bestek van de provincie vroeg een prijsopbouw in drie lagen — brutoprijs, vast kortingspercentage, nettoprijs — precies om te kunnen zien welke korting een inschrijver over de volledige looptijd en over de prijsherzieningen heen werkelijk toestaat. Wie in de plaats een globale eindejaarskorting op de totale omzet voorstelt, die pas maanden later en niet per artikel wordt verrekend, breekt dat vergelijkingsmodel: zijn prijzen zijn niet meer op dezelfde leest geschoeid als die van de andere inschrijvers. De Raad bevestigt dat zo’n afwijking van de prijsopgave een essentiele, en dus substantiele, onregelmatigheid is die de wering van de offerte draagt — ongeacht of de aangeboden korting op het eerste gezicht aantrekkelijk lijkt. Even praktisch is de bijkomende vaststelling dat Deli XL nooit gebruik had gemaakt van de mogelijkheid om vragen te stellen over onduidelijke passages: wie meent dat het bestek dubbelzinnig is, moet dat tijdig aankaarten en kan zich achteraf niet met vrucht op die onduidelijkheid beroepen. Ten slotte illustreert het arrest de logica van meervoudige motieven: als één zelfstandig motief de wering draagt en niet ernstig kan worden aangevochten, vervalt het belang bij de kritiek op de overige.

Gerelateerde arresten

• Arrest 225859 — Zelfde kamer en dezelfde dag (17 december 2013), eveneens een verworpen UDN-vordering wegens een substantieel onregelmatige offerte — daar door een gebrekkige handtekenbevoegdheid, hier door een gebrekkige prijsopgave.
• Arrest 225858 — Ook van 17 december 2013, maar met tegengestelde uitkomst: daar lag de onwettigheid net bij het bestek (een ongeschikte prijsvergelijking) en werd de gunning geschorst, terwijl hier de offerte zelf niet aan het bestek voldeed.