Een UDN kan een gunning kelderen voordat de Raad de zaak ten gronde bekijkt
De Belgische Staat trok drie cateringgunningen aan Compass Group in zes dagen vóór de zitting in, waardoor het UDN-beroep van UMAMI Catering 'zonder voorwerp' werd — maar de Staat moest wel de proceskosten dragen.
Wat gebeurde er?
Op 30 augustus 2018 gunde de Belgische Staat — vertegenwoordigd door de staatssecretaris voor Asiel en Migratie — drie percelen (2, 3 en 4) van een grote cateringopdracht aan NV Compass Group Belgilux. Het ging om bestek nr. DVZOE/2017/LVO/OP/CATERING: leveren van grondstoffen, bereiden van maaltijden en bedeling ervan in de opvangcentra van de Dienst Vreemdelingenzaken. NV UMAMI CATERING was niet akkoord en stapte op 14 september 2018 naar de Raad van State met een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid (UDN). De terechtzitting werd bepaald op 27 september 2018, om 11 uur — slechts dertien dagen later. Wat volgde, illustreert de procedurele dynamiek van een UDN-beroep. Compass Group probeerde nog tussen te komen om haar contract te verdedigen, maar maakte een dure procedurele fout: ze betaalde het rolrecht van 150 euro niet, waardoor haar tussenkomst overeenkomstig artikel 71, vierde lid, van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 'als niet verricht' werd beschouwd. Belangrijker nog: zes dagen vóór de zitting, op 21 september 2018, trok de Belgische Staat haar drie gunningsbeslissingen zelf in. Dit gebeurde nog voor de Raad van State zich inhoudelijk over het dossier kon buigen. Het gevolg: de vordering van UMAMI was 'zonder voorwerp', minstens had de verzoekster haar belang bij de vordering verloren. De Raad verwierp de vordering, maar veroordeelde wel de Belgische Staat in de kosten — rolrecht van 200 euro, bijdrage van 20 euro en rechtsplegingsvergoeding van 700 euro voor UMAMI. Compass Group, dat zich niet rechtsgeldig had laten tussenkomen, kreeg van de Raad geen rol in het arrest.
Waarom doet dit ertoe?
Een UDN-beroep dwingt de aanbesteder binnen enkele weken in een keuze: de gunning verdedigen ten gronde, of intrekken om procedurele schade te beperken. Voor inschrijvers betekent dit dat een UDN — ook zonder inhoudelijk arrest — een effectief drukmiddel kan zijn. Een dossier dat juridisch wankel staat zal zelden een UDN overleven; aanbesteders kiezen vaak voor de pragmatische uitweg: intrekken, herzien, opnieuw gunnen. Voor aanbestedende overheden is de les omgekeerd. Een UDN laat geen ruimte voor uitvoerige verdediging. Wie zwakke punten in haar gunningsbeslissing voelt, doet er goed aan deze rechtzetten vóór de UDN binnenstroomt — want eens hij ingediend is, ben je in een tijdspad geduwd waarin elke fout meteen voor de Raad ligt.
De les
Als je als inschrijver overweegt om een UDN in te dienen tegen een gunning: weet dat een grondige juridische dreiging soms voldoende is om de aanbesteder zelf te laten intrekken, zonder dat een arrest ten gronde nodig is. Maak je dossier sterk genoeg om die druk geloofwaardig te maken. Als je als aanbesteder een UDN ontvangt: weeg binnen enkele dagen af of je dossier de toets ten gronde aankan. Twijfel je? Intrekken kan procedurele schade voorkomen — al krijg je de kosten van de tegenpartij wel op je bord.
Te onthouden
- Intrekken na een UDN-beroep maakt de vordering 'zonder voorwerp', maar de verwerende partij draagt wel de proceskosten.
- Een UDN verloopt razendsnel: tussen indiening en zitting lag in deze zaak slechts dertien dagen.
- Wie tussen wil komen in een UDN moet onmiddellijk het rolrecht van 150 euro betalen — vergeet je dat, dan wordt je tussenkomst 'als niet verricht' beschouwd.
- Ook zonder inhoudelijk arrest behaalt de verzoekende inschrijver soms zijn doel: de aanbesteder herziet de gunning preventief.
Waarop letten
- Een gunningsbeslissing die kort na de aankondiging wordt ingetrokken — vaak teken van een UDN-aanloop of van eigen vaststelling van een procedurefout.
- Een tussenkomende partij die het rolrecht van 150 euro niet betaalt: haar tussenkomst telt niet, en haar belangen blijven onverdedigd.
- Het verschil tussen 'verworpen omdat zonder voorwerp' en 'verworpen ten gronde': in beide gevallen verlies je formeel, maar in het eerste behaal je vaak wel je praktische doel.
Stel jezelf de vraag
Heb je als aanbesteder kort na een gunning een UDN-beroep ontvangen? Stel jezelf binnen drie dagen de vraag: kan ik elke beslissing in dit dossier ten gronde verdedigen — motivering, prijsanalyse, gelijke behandeling, gunningscriteria? Zo niet: trek in vóór de zitting. Hoe dichter bij de zitting, hoe duurder de uitkomst — ook bij intrekking draag je de proceskosten van de tegenpartij.
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →