UDN-vordering Lab9 Pro tegen stopzetting plaatsingsprocedure Apple-laptops Hogeschool PXL verworpen — tegenstrijdige beoordelingsmethodiek en onduidelijkheid over nulprijs zijn deugdelijke motieven voor niet-plaatsing
De Raad van State verwierp de UDN-vordering van NV Lab9 Pro tegen de beslissing van Hogeschool PXL om af te zien van de plaatsing van perceel 3 (Apple-producten) van de opdracht 'Leveren van laptops voor doorverkoop aan studenten, personeel en voor eigen gebruik', waarbij de Raad oordeelde dat de tegenstrijdige omschrijving van de beoordelingsmethodiek voor het gunningscriterium 'Kortingspercentage' (regel van drie op prijzen versus evenredigheidsregel op kortingspercentages) en de onduidelijkheid over de mogelijkheid van nulprijzen voor het gunningscriterium alternatieve service en garantie elk op zich deugdelijke motieven waren voor de stopzetting.
Wat gebeurde er?
Hogeschool PXL schreef via openbare procedure een overheidsopdracht uit voor de levering van laptops voor doorverkoop aan studenten, personeel en eigen gebruik, verdeeld in drie percelen. Perceel 3 betrof Apple-producten met vier gunningscriteria: Kortingspercentage (80 punten), Service (10 punten), Alternatieve en/of bijkomende service en garantie (5 punten), en Prijs alternatieve en/of bijkomende service en garantie (5 punten). In het bestek werd het eerste gunningscriterium tegenstrijdig omschreven: enerzijds zou de regel van drie worden toegepast op de prijzen na toepassing van het kortingspercentage, anderzijds zou de vergelijking gebeuren op basis van de evenredigheidsregel toegepast op de aangeboden kortingspercentages — twee methoden die een verschillend resultaat opleveren. NV Lab9 Pro en NV Econocom Products and Solutions Belux dienden een offerte in. Op 28 maart 2023 werd een eerste gunningsverslag opgesteld. Na een eerdere UDN-procedure (schorsingsarrest van 5 juni 2023) werd op 29 augustus 2023 de offerte van Econocom substantieel onregelmatig verklaard. Op 12 september 2023 trok PXL deze gunningsbeslissing in, met als gevolg dat ook de substantieel-onregelmatigverklaring van Econocom geacht moest worden nooit te hebben bestaan. Op 21 november 2023 besliste PXL om af te zien van de plaatsing van perceel 3, met vier motieven: (1) de tegenstrijdige beoordelingsmethodiek, (2) de onduidelijkheid over nulprijzen bij het vierde gunningscriterium, (3) de gunningscriteria waren mogelijks niet aangewezen, en (4) de bepalingen over looptijd en leveringstermijn waren niet langer actueel. Lab9 Pro stelde een UDN-vordering in. De Raad oordeelde dat de aanbestedende overheid overeenkomstig artikel 85 van de wet van 17 juni 2016 beschikt over een beoordelingsruimte bij de beslissing om een opdracht al dan niet te plaatsen, mits zij niet willekeurig handelt en de beslissing steunt op deugdelijke motieven. De noodzaak tot verbetering van het bestek kan een gegronde reden zijn. De Raad verwierp de kritiek op het eerste motief: de tegenstrijdigheid was evident, en het feit dat geen inschrijver daarover een opmerking had gemaakt noch de eerdere handelwijze verhinderde PXL het bestek te verbeteren. Lab9 Pro stelde ten onrechte dat het motief irrelevant was omdat Econocoms offerte onregelmatig was verklaard — door de intrekking van de gunningsbeslissing was ook die onregelmatigverklaring tenietgedaan. De Raad bevestigde ten overvloede ook het tweede motief: het bestek belette niet dat inschrijvers een nulprijs opgaven, terwijl PXL een afzonderlijke prijs wenste. Aangezien beide motieven elk op zich de beslissing konden dragen, betrof de verdere kritiek overtollige motieven. De vordering werd verworpen. Kosten verzoekende partij: rolrecht 200 euro, bijdrage 24 euro, rechtsplegingsvergoeding 770 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt de beoordelingsruimte van de aanbestedende overheid bij een beslissing tot stopzetting van de plaatsingsprocedure op grond van artikel 85 van de wet van 17 juni 2016. Een tegenstrijdige beoordelingsmethodiek in het bestek — zelfs wanneer geen enkele inschrijver daarover een opmerking heeft gemaakt — is een deugdelijk motief om de procedure stop te zetten en het bestek te verbeteren. Het arrest bevestigt ook het juridische gevolg van een intrekking van een gunningsbeslissing: niet alleen de gunning zelf maar ook de daaraan verbonden substantieel-onregelmatigverklaring wordt geacht nooit te hebben bestaan, zodat de offerte van de geweerde inschrijver in beginsel weer in het spel komt. Daarnaast illustreert het arrest de leer van de meervoudige draagkrachtige motieven: wanneer een beslissing op meerdere onafhankelijke motieven steunt die elk op zich de beslissing kunnen dragen, volstaat het dat één motief overeind blijft.
De les
Als aanbestedende overheid: controleer het bestek zorgvuldig op interne tegenstrijdigheden, met name in de beoordelingsmethodiek van gunningscriteria. Stel duidelijk of nulprijzen al dan niet aanvaardbaar zijn voor service- en garantiecriteria. Wanneer u een eerdere gunningsbeslissing intrekt, besef dat ook de substantieel-onregelmatigverklaring van een offerte teniet wordt gedaan. Als inschrijver: wees u ervan bewust dat de aanbestedende overheid de procedure mag stopzetten om het bestek te verbeteren, zelfs wanneer u als enige regelmatige inschrijver overblijft. Het feit dat geen inschrijver een besteksgebrek heeft opgeworpen, verhindert de overheid niet om dat gebrek als motief voor stopzetting aan te voeren.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: zijn de beoordelingsmethodieken in het bestek intern consistent? Zijn de gunningscriteria voldoende duidelijk over wat als prijs verwacht wordt? Besef je de gevolgen van intrekking voor eerdere onregelmatigverklaringen? Als inschrijver: heb je alle tegenstrijdigheden in het bestek geïdentificeerd? Ben je voorbereid op een stopzetting zelfs wanneer je als enige regelmatige inschrijver overblijft?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →