Beroepen LMJ Construct tegen onregelmatigverklaring offertes trekkende voertuigen verworpen wegens verlies van belang
Beroepen verworpen: LMJ Construct's annulatieberoepen tegen de onregelmatigverklaring van haar offertes voor percelen 2 en 5 van een raamovereenkomst trekkende voertuigen voor de federale politie worden verworpen wegens gebrek aan belang — doordat LMJ enkel de onregelmatigverklaring bestreed en niet de gunnings- respectievelijk niet-gunningsbeslissing, zijn die beslissingen na zestig dagen definitief geworden en is elke kans op de opdracht verloren. Het belang louter gericht op het faciliteren van een schadevergoedingsvordering volstaat niet.
Wat gebeurde er?
De federale politie schrijft een overheidsopdracht uit voor leveringen in het kader van een meerjarige raamovereenkomst voor de aankoop en het onderhoud van trekkende voertuigen en ingerichte opleggers, opgedeeld in zes percelen, via een openbare procedure. Perceel 2 betreft opleggers voor het vervoer van politiehindernissen ('Spaanse ruiters'), perceel 5 betreft opleggers voor MATTA-opdrachten. Beide percelen omvatten één post en twee vereiste opties (anti-kantel-ondersteuningssysteem en meerjarig herstellingscontract van tien jaar). Het bestek bepaalt dat de inschrijver de leveringstermijnen voorstelt, uitgedrukt in kalenderdagen. LMJ Construct dient offertes in voor de percelen 2, 4, 5 en 6. Op 25 november 2022 beslist de minister van Binnenlandse Zaken over alle percelen. De offertes van LMJ Construct worden voor alle percelen onregelmatig verklaard op dezelfde grond: de drie aangegeven leveringstermijnen zijn vermeld als 'geschat', waardoor er geen verbintenis is aangaande de leveringstermijn. Voor perceel 2 wordt de opdracht gegund aan nv A&C Noyens, de enige regelmatige inschrijver. Voor perceel 5 wordt beslist het perceel niet te gunnen omdat de prijs van de enige regelmatige offerte te hoog wordt beschouwd. LMJ Construct vraagt op 20 december 2022 om intrekking van de onregelmatigverklaringen, maar de federale politie handhaaft haar beslissingen op 22 december. Op 27 januari 2023 stelt LMJ annulatieberoepen in, maar uitsluitend tegen de onregelmatigverklaring van haar offertes voor de percelen 2 en 5 — niet tegen de gunningsbeslissing voor perceel 2 noch tegen de niet-gunningsbeslissing voor perceel 5. Tegen de onregelmatigverklaringen voor de percelen 4 en 6 stelt LMJ afzonderlijke beroepen in, die de Raad van State bij arrest nr. 259.080 van 11 maart 2024 heeft verworpen. De verwerende partij werpt de exceptie van onontvankelijkheid op: doordat LMJ de gunnings- respectievelijk niet-gunningsbeslissingen niet heeft bestreden, zijn die na het verstrijken van de beroepstermijn van zestig dagen definitief geworden; een eventuele nietigverklaring van de onregelmatigverklaring kan niet meer leiden tot een kans op de opdracht, zodat LMJ geen belang meer heeft. LMJ repliceert dat het verlies van een kans op gunning een wettig belang uitmaakt en dat de definitief geworden beslissingen op grond van artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing moeten worden gelaten. De Raad van State verwerpt de beroepen. De Raad herinnert aan het onderscheid tussen twee soorten belang: het belang om opnieuw kans te maken op de opdracht (voldoende belang) versus het belang om de handeling louter onwettig te horen verklaren met het oog op een schadevergoedingsvordering (onvoldoende belang). Doordat LMJ geen beroep heeft ingesteld tegen de gunnings- en niet-gunningsbeslissingen, zijn die definitief geworden en is elke kans op de opdracht verloren. Het beroep op artikel 159 van de Grondwet wordt afgewezen: een individuele bestuurshandeling die definitief is geworden doordat geen beroep tot nietigverklaring is ingesteld binnen de termijn van zestig dagen, kan niet meer worden betwist voor de bestuursrechter, zelfs niet bij wege van een exceptie van onwettigheid. Deze regel waarborgt de rechtszekerheid en de stabiliteit van de rechtsbetrekkingen. LMJ Construct draagt de kosten (rolrecht 400 EUR, bijdrage 48 EUR, rechtsplegingsvergoeding 1.540 EUR).
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest bevestigt en verduidelijkt de vaste rechtspraak van de Raad van State over het verlies van belang bij annulatieberoepen in overheidsopdrachten. Wie enkel de onregelmatigverklaring van zijn offerte aanvecht maar niet de gunnings- of niet-gunningsbeslissing, verliest zijn belang zodra die laatste beslissing definitief wordt na het verstrijken van de beroepstermijn van zestig dagen. Het belang om een handeling louter onwettig te horen verklaren ter ondersteuning van een toekomstige schadevergoedingsvordering volstaat niet voor een annulatieberoep. Het arrest bevestigt tevens dat artikel 159 van de Grondwet geen soelaas biedt: een definitief geworden individuele bestuurshandeling kan ook via een exceptie van onwettigheid niet meer worden betwist voor de bestuursrechter.
De les
Als inschrijver: vecht altijd alle samenhangende beslissingen tegelijk aan — niet enkel de onregelmatigverklaring van uw offerte, maar ook de gunningsbeslissing of de beslissing om het perceel niet te gunnen. Doet u dat niet, dan worden die beslissingen na zestig dagen definitief en verliest u elk belang bij het beroep tegen de onregelmatigverklaring. Een vernietigingsarrest dat enkel morele genoegdoening biedt of een schadevergoedingsvordering wil faciliteren, volstaat niet. Als advocaat: het afbakenen van het voorwerp van het beroep bepaalt de grenzen van het debat. Een te enge afbakening kan fataal zijn.
Stel jezelf de vraag
Heb ik als inschrijver beroep ingesteld tegen alle samenhangende beslissingen (onregelmatigverklaring, gunning, niet-gunning) binnen de beroepstermijn van zestig dagen? Of heb ik enkel de onregelmatigverklaring aangevochten, waardoor de gunningsbeslissing definitief dreigt te worden? Heb ik het voorwerp van mijn beroep ruim genoeg geformuleerd?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →