Vernietiging gunning architectenopdracht planetarium via versnelde procedure: onvoldoende motivering waarom dezelfde score werd toegekend aan referenties met 134 respectievelijk 156 plaatsen op het deelcriterium 'tot 150 plaatsen'
De Raad van State vernietigde via de versnelde procedure van artikel 17, §6 de gunning door Idelux Développement van de gezamenlijke overheidsopdracht voor diensten van projectontwerper voor de bouw van een planetarium op de site van het Euro Space Center te Transinne aan SCRL Alinéa Ter, omdat de motivering van het evaluatieverslag niet toeliet te begrijpen waarom de offerte van de gekozen inschrijver (referentie: planetarium 'La Coupole' met 134 plaatsen) dezelfde score behaalde als die van Nové Architectes (referentie: planetarium met 156 plaatsen) op het deelcriterium 'tot 150 plaatsen', en de in de nota met opmerkingen aangevoerde rechtvaardiging een ontoelaatbare motivering a posteriori vormde.
Wat gebeurde er?
Idelux Développement, een intercommunale voor de economische ontwikkeling van de provincie Luxemburg, schreef een gezamenlijke overheidsopdracht voor diensten uit voor een projectontwerper voor de bouw van een planetarium op de site van het Euro Space Center te Transinne. Het bestek specificeerde dat het planetarium een capaciteit van 'tot 150 bezoekers' moest hebben. Het eerste gunningscriterium ('expertise in planetarium of individuele zalen') omvatte een deelcriterium 'complexiteit van de planetariums/audiovisuele zalen' dat op zijn beurt drie sub-deelcriteria bevatte, elk op 5 punten: '10K', '3D' en 'tot 150 plaatsen'. Op 20 september 2023 gunde Idelux de opdracht aan SCRL Alinéa Ter (93,78 punten) boven SRL Nové Architectes (90,5 punten) — een verschil van slechts 3,28 punten. Nové Architectes vorderde op 1 december 2023 de vernietiging. Bij arrest nr. 258.204 van 13 december 2023 beval de Raad van State reeds de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid op basis van de tweede tak van het enige middel, die als ernstig werd beoordeeld. De kern van het ernstig bevonden middel betrof het deelcriterium 'tot 150 plaatsen': Nové Architectes beschikte over een referentie van een planetarium met 156 plaatsen, terwijl Alinéa Ter een referentie had van het planetarium 'La Coupole' met slechts 134 plaatsen — toch kregen beide offertes dezelfde score (5/5) op dit deelcriterium. Het evaluatieverslag motiveerde de scores uitsluitend met de vermelding dat 'meer punten worden toegekend aan referenties van planetariums dan van audiovisuele zalen', maar liet niet toe te begrijpen waarom twee referenties met verschillende capaciteiten (134 versus 156 plaatsen) dezelfde score kregen wanneer het deelcriterium precies de capaciteit beoordeelde. De verwerende partij voerde in haar nota met opmerkingen aan dat 134 plaatsen 'zeer dicht bij het doel van 150 plaatsen lag', maar de Raad van State kwalificeerde dit als een ontoelaatbare motivering a posteriori. De simulatie van de verwerende partij, die via een regel van drie trachtte aan te tonen dat de onwettigheid geen impact had op de rangschikking, kon evenmin worden gevolgd: de opdrachtdocumenten bevatten geen beoordelingsmethode voor dit deelcriterium, zodat de uitkomst van een correcte herbeoordeling niet kon worden voorspeld. Na het schorsingsarrest vroeg geen van de partijen om voortzetting van de procedure binnen de wettelijke termijn van dertig dagen. Idelux had op 12 januari 2024 aangekondigd de beslissing te zullen intrekken, maar ondanks herinneringen in december 2024 en januari 2025 werd deze intrekking nooit formeel meegedeeld. De auditeur-rapporteur verzocht de toepassing van de versnelde annulatieprocedure van artikel 17, §6. De Raad van State oordeelde dat er geen reden was om af te wijken van het schorsingsarrest en vernietigde de gunningsbeslissing. Idelux werd verwezen in de kosten.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest illustreert dat de motivering van de beoordeling op elk deelcriterium voldoende specifiek moet zijn om te begrijpen waarom aan twee offertes dezelfde score is toegekend wanneer de onderliggende gegevens objectief verschillen. Een generieke motiveringsformule die enkel het onderscheid tussen types referenties toelicht (planetariums versus audiovisuele zalen) volstaat niet wanneer het deelcriterium specifiek de capaciteit beoordeelt en de referenties op dat punt duidelijk uiteenlopen (134 versus 156 plaatsen). Een rechtvaardiging in de nota met opmerkingen (zoals 'de capaciteit ligt dicht bij het doel') is een motivering a posteriori die het motiveringsgebrek in de oorspronkelijke beslissing niet kan verhelpen. Het arrest toont ook dat de versnelde procedure van artikel 17, §6 effectief is als drukmiddel: wanneer de aanbestedende overheid na een schorsingsarrest geen voortzetting vraagt en zelfs een aangekondigde intrekking niet formaliseert, volgt uiteindelijk de vernietiging.
De les
Als aanbestedende overheid: motiveer de beoordeling op elk deelcriterium specifiek genoeg om uit te leggen waarom aan twee offertes dezelfde of een verschillende score wordt toegekend, zeker wanneer de onderliggende gegevens objectief verschillen. Wanneer een deelcriterium een kwantificeerbaar element beoordeelt (zoals capaciteit), moet de motivering toelichten hoe met die kwantitatieve verschillen is omgegaan. Wanneer een schorsing wordt uitgesproken, beslis snel over de voortzetting of intrekking — uitstel leidt tot versnelde vernietiging. Als inschrijver: controleer of de motivering voldoende specifiek is per deelcriterium. Wanneer je referentie objectief beter scoort op een meetbaar element maar toch dezelfde score krijgt, is dit een sterk aanknopingspunt voor beroep.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: is de motivering per deelcriterium specifiek genoeg om het scoreverschil (of het ontbreken ervan) tussen de offertes te verklaren? Heb je na een schorsingsarrest tijdig beslist over voortzetting of intrekking? Als inschrijver: heb je het evaluatieverslag per deelcriterium nagekeken? Zijn er meetbare elementen waarop je referenties objectief sterker zijn maar toch dezelfde score kregen?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →