Schorsing selectieleidraad ANPR-raamovereenkomst CIPAL: vereiste van cloudhosting voor alle 10 referenties is disproportioneel wanneer slechts één marktspeler die ervaring heeft — optreden als aankoopcentrale voor federale en gewestelijke overheden overschrijdt decretale bevoegdheid dienstverlenende vereniging
De Raad van State schorste de beslissing van CIPAL om een raamovereenkomst voor geïntegreerde ANPR-handhavingsoplossingen (geraamd op 220 miljoen euro) in de markt te plaatsen, omdat de selectiecriteria disproportioneel waren — cloudhosting werd vereist voor alle 10 referenties terwijl het slechts een deelelement van de opdracht was en slechts één marktspeler (de zittende opdrachtnemer) die ervaring kon voorleggen — en omdat CIPAL als dienstverlenende vereniging niet aannemelijk maakte dat haar optreden als aankoopcentrale voor een brede waaier van niet-gemeentelijke entiteiten (waaronder federale overheidsdiensten, Vlaamse agentschappen, Waalse en Brusselse entiteiten) kon worden ingepast in doelstellingen van gemeentelijk belang.
Wat gebeurde er?
De dienstverlenende vereniging CIPAL (C-smart), een intergemeentelijk samenwerkingsverband met 268 leden, besloot op 23 oktober 2025 een overheidsopdracht voor leveringen uit te schrijven via een mededingingsprocedure met onderhandeling voor een niet-exclusieve raamovereenkomst met één leverancier voor geïntegreerde end-to-end handhavingsoplossingen op basis van ANPR-camera's (referentie CSMRTHAN25). De geraamde waarde bedroeg 220.000.000 euro exclusief btw. De looptijd was vastgesteld op zeven jaar met twee verlengingen van telkens één jaar. De opdracht omvatte de levering en plaatsing van ANPR-camera-infrastructuur, cloudgebaseerde softwareoplossingen voor inbreukvaststelling en GAS-boeteverwerking, invorderingsplatform, beleidsrapportering, en bijbehorende diensten (hosting, integratie, opleiding, onderhoud, support). Het bereik van de aankoopcentrale strekte zich uit tot niet alleen CIPAL's eigen leden maar ook alle andere Belgische gemeentebesturen, alle provincies, alle politie- en brandweerdiensten, Vlaamse overheidsentiteiten (AWV, VLABEL, Agentschap Justitie en Handhaving), Lantis, havenbedrijven, Waalse entiteiten (SPW, SOFICO, AWSR), Brusselse entiteiten, en federale overheidsdiensten (Justitie, Mobiliteit, Infrabel). De selectiecriteria inzake technische bekwaamheid vereisten 10 unieke referenties (trajectcontrole bebouwde kom, zonebewaking, end-to-end oplossing, boeteverwerkingsplatform, ANPR voor misdaadbestrijding). Alle referenties moesten betrekking hebben op cloudgehoste oplossingen. Wanneer een referentie geen cloudhosting bevatte, was de maximale score 25% (= 'zwak', 2,5 op 10 punten). Bij een minimumvereiste van 60 op 100 punten maakte dit selectie de facto onmogelijk zonder cloudhosting-referenties. Er werd ook een referentie gevraagd voor trajectcontrole van minder dan 500 meter met klasse A-certificatie. CIPAL had reeds een lopende raamovereenkomst met SMARTVILLE (een tijdelijke maatschap, enige inschrijver bij de gunning in 2021) die ANPR-implementatie via cloudplatform aanbood. NV T. (civiele bouwwerken bij ANPR-plaatsing) en NV P. (cameraleverancier, IT-component en backoffice) werkten al lang samen in ANPR-leveringen maar konden niet voldoen aan de selectievereisten inzake cloudhosting. Zij stelden op 13 november 2025 een UDN-vordering in tegen de selectieleidraad, nog vóór het verstrijken van de indieningstermijn voor deelnemingsaanvragen. De verwerende partij betwistte het belang (verzoekende partijen konden via combinatie deelnemen) en de ernst van de middelen. Het eerste middel bevatte twee grieven. Over de niet-opdeling in percelen oordeelde de Raad van State dat de motivering (geïntegreerde oplossing met sluitende servicegarantie, vermijden van integratierisico) op het eerste gezicht niet onredelijk was. Over de selectiecriteria oordeelde de Raad van State dat cloudhosting weliswaar verband hield met het voorwerp van de opdracht, maar slechts een deelelement vormde. De vereiste dat alle 10 referenties cloudgehost moesten zijn, in combinatie met een maximale score van 25% zonder cloudhosting en een minimum van 60 punten, was disproportioneel. De verwerende partij maakte niet aannemelijk dat deze vereisten in evenredige verhouding stonden tot het voorwerp. Zij plaatste enkel de bewering dat cloudhosting de meest aangewezen aanpak was en dat zij veeleisend mocht zijn. Bovendien bevestigde de verwerende partij niet dat er meer dan één marktdeelnemer was met de vereiste cloudhosting-ervaring. Het eerste middel was ernstig in de aangegeven mate. In het tweede onderdeel van het vierde middel betoogden de verzoekende partijen dat CIPAL als dienstverlenende vereniging haar decretale bevoegdheid overschreed door als aankoopcentrale op te treden voor een brede waaier van niet-gemeentelijke entiteiten. De Raad van State stelde vast dat de argumentatie van CIPAL inzake schaalvergroting, bijkomende expertise en coherente aanpak weliswaar een verantwoording bood voor gemeenschappelijke belangenbehartiging in het algemeen, maar dat CIPAL niet aannemelijk maakte dat elk van de vermelde afnemers (waaronder federale overheidsdiensten, Waalse en Brusselse entiteiten, havenbedrijven, Infrabel) kon worden ingepast in een doelstelling van gemeentelijk belang. De motieven bleken evenmin uit het administratief dossier. Het middel was ernstig. De schorsing werd bevolen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is om meerdere redenen principieel belangrijk. Ten eerste stelt het grenzen aan de proportionaliteit van selectiecriteria bij innovatieve opdrachten: wanneer cloudhosting slechts een deelelement van de opdracht is, kan de vereiste dat alle referenties cloudgehost zijn disproportioneel zijn, zeker wanneer dit de facto leidt tot uitsluiting van alle marktdeelnemers behalve de zittende opdrachtnemer. Ten tweede verduidelijkt het arrest de decretale grenzen van dienstverlenende verenigingen als aankoopcentrale: het optreden als aankoopcentrale moet niet alleen in overeenstemming zijn met de wetgeving overheidsopdrachten, maar ook met de decretale doelstellingen van gemeentelijk belang. Een dienstverlenende vereniging kan niet zonder meer als aankoopcentrale optreden voor federale overheidsdiensten, gewestelijke entiteiten en havenbedrijven zonder aan te tonen dat dit past binnen doelstellingen van gemeentelijk belang. Ten derde bevestigt het arrest dat een vordering tegen een selectieleidraad ontvankelijk is vóór het verstrijken van de indieningstermijn wanneer de verzoekende partij aannemelijk maakt dat de gestelde vereisten haar beletten op zinvolle wijze deel te nemen.
De les
Als aanbestedende overheid: wanneer je selectiecriteria formuleert voor een innovatieve of geïntegreerde opdracht, zorg dat de vereisten in verhouding staan tot het voorwerp. Als cloudhosting slechts een deelelement is, is het disproportioneel om alle referenties cloudgehost te vereisen met een maximale score van 25% zonder cloudhosting en een minimum dat selectie zonder cloudhosting de facto onmogelijk maakt. Onderzoek vooraf hoeveel marktspelers aan de vereisten kunnen voldoen en documenteer dit. Als dienstverlenende vereniging: wanneer je als aankoopcentrale optreedt voor entiteiten buiten je eigen leden, motiveer concreet waarom elk van die afnemers past binnen doelstellingen van gemeentelijk belang. Schaalvoordelen en coherente aanpak zijn op zich niet voldoende om federale en gewestelijke entiteiten onder je aankoopcentrale te brengen. Als inschrijver: wanneer selectiecriteria de facto op maat van de zittende opdrachtnemer zijn geschreven, kan een vordering tegen de selectieleidraad succesvol zijn, ook vóór het verstrijken van de indieningstermijn.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: staan de selectiecriteria in verhouding tot het voorwerp van de opdracht? Is cloudhosting of een andere technologische vereiste slechts een deelelement, en vereist je selectieleidraad dit toch voor alle referenties? Hoeveel marktspelers kunnen aan de vereisten voldoen? Heb je dit onderzocht? Als dienstverlenende vereniging: kun je voor elke afnemer in je raamovereenkomst aantonen dat dit past binnen doelstellingen van gemeentelijk belang? Heb je dit gemotiveerd in je dossier?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →