WePulse-raamovereenkomst van Iristeam: de aankondiging wijst de Raad van State aan, maar een vzw is geen overheid — en Civadis betaalt de rechtsplegingsvergoeding
Civadis vorderde bij uiterst dringende noodzakelijkheid de schorsing van de gunning door de vzw Iristeam aan Sopra HR Software van een raamovereenkomst voor één gemeenschappelijke HR-oplossing voor de Brusselse lokale besturen, maar de Raad van State verklaarde zich onbevoegd omdat een vzw die geen eenzijdig bindende beslissingen tegenover derden neemt geen administratieve overheid is — de vermelding van de Raad van State als beroepsinstantie in de aankondiging veranderde daar niets aan, en Civadis moest de rechtsplegingsvergoeding van 770 euro betalen.
Wat gebeurde er?
De vzw Iristeam lanceerde met een aankondiging van 11 juni 2025 in het Bulletin der Aanbestedingen een overheidsopdracht om één integrator aan te stellen voor de harmonisering en unificatie van de ‘Hard HR’-oplossingen van de lokale besturen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in één gemeenschappelijke oplossing, in het kader van het programma WePulse (bestek CSC2025.014). Het ging om een raamovereenkomst, geplaatst via een mededingingsprocedure met onderhandeling. Op 1 september 2025 selecteerde Iristeam drie kandidaten: Cipal Schaubroeck, Civadis en Sopra HR Software France. Alleen Civadis en Sopra dienden tegen 5 december 2025 een offerte in. Iristeam stelde in beide offertes onregelmatigheden vast en liet de inschrijvers die tegen 15 december 2025 regulariseren; Civadis vulde onder meer de matrix met functionele en technische vereisten aan en verduidelijkte haar financiële offerte. Op 16 december 2025 volgde de uitnodiging tot een ‘best and final offer’, beperkt tot een prijsverbetering. Op 15 april 2026 gunde Iristeam de opdracht aan Sopra als economisch meest voordelige offerte. Civadis stapte op 29 april 2026 naar de Raad van State, maar deed dat op een opvallende manier: in haar verzoekschrift betoogde ze zelf dat de Raad niet bevoegd was, en ze gaf toe dat ze parallel de Franstalige ondernemingsrechtbank van Brussel had gevat — het verzoekschrift bij de Raad van State diende enkel ‘om geen enkel risico te nemen’ wat de ontvankelijkheid betreft. Iristeam en Sopra, dat tussenkwam als begunstigde, waren het daarmee eens; Iristeam wees er nog op dat ook het Rekenhof haar niet als administratieve overheid beschouwt. Ter zitting draaide Civadis bij en pleitte, met verwijzing naar arrest nr. 244.614 van 24 mei 2019, dat de Raad wél bevoegd kon zijn omdat Iristeam door de overheid was opgericht voor een opdracht van openbare dienst. De voorzitter van de VIe kamer volgde die stelling niet. Artikel 24 van de wet van 17 juni 2013 legt de bevoegdheid bij de Raad van State alleen wanneer de aanbestedende overheid een overheid is in de zin van artikel 14, § 1 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State; anders is de gewone rechter bevoegd. Iristeam is een privaatrechtelijke vzw, opgericht buiten elk specifiek wettelijk kader, met een werking die door haar statuten en het Wetboek van vennootschappen en verenigingen wordt bepaald. Een privaatrechtelijke rechtspersoon wordt pas een administratieve overheid wanneer hij eenzijdig bindende beslissingen tegenover derden kan nemen en ook neemt; dat hij door de overheid is opgericht of gecontroleerd of een opdracht van algemeen belang vervult, volstaat niet. Een gunningsbeslissing creëert volgens vaste rechtspraak geen verplichtingen voor derden. Dat de aankondiging op het e-Procurementplatform de Raad van State als ‘orgaan belast met de beroepsprocedures’ vermeldde, deed niet ter zake: de indieningsgids en de kennisgevingsbrief van de gunning wezen uitdrukkelijk de gewone rechter aan, en de regels over de rechtsmacht zijn van openbare orde. De vordering werd verworpen. Civadis vroeg nog een rechtsplegingsvergoeding omdat ze door de aankondiging zou zijn misleid, maar de Raad zag geen misleiding: de indieningsgids corrigeerde de aankondiging en bepaalde zelf dat hij bij tegenstrijdigheid voorrang had op de aankondiging. Iristeam hoeft niet op te draaien voor de procedurele keuze van Civadis om naast de ondernemingsrechtbank ook de Raad van State te vatten. Civadis betaalt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro aan Iristeam; Sopra draagt zijn eigen tussenkomstrecht van 150 euro en krijgt als tussenkomende partij geen rechtsplegingsvergoeding.
Waarom doet dit ertoe?
Het arrest bevestigt een lijn die de Raad van State de jongste jaren consequent aanhoudt: niet elke aanbestedende overheid is een ‘overheid’ voor de Raad van State. Vzw’s, privaatrechtelijke dochters en andere structuren die de overheidsopdrachtenwetgeving moeten toepassen, vallen voor hun gunningsbeslissingen doorgaans onder de gewone rechter, omdat een gunning op zich geen eenzijdig bindende beslissing tegenover derden is. Voor een samenwerkingsverband als Iristeam, dat IT-diensten voor Brusselse lokale besturen aanstuurt, is dat geen detail: wie een gunning wil aanvechten, moet naar de ondernemingsrechtbank in kort geding. Het arrest maakt ook duidelijk wat een foutieve vermelding in de aankondiging waard is: niets, wanneer de overige opdrachtdocumenten de juiste rechter aanwijzen en zelf hun voorrang regelen. En het heeft een prijskaartje: de ‘voor de zekerheid’-procedure voor de Raad van State kostte Civadis rolrecht, bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding, zonder dat haar middelen ooit werden onderzocht. Wie twijfelt over de bevoegde rechter, doet er dus goed aan die twijfel vooraf grondig uit te klaren in plaats van twee rechters tegelijk te vatten.
De les
Bent u inschrijver, ga dan bij elke aanbestedende overheid die geen klassieke overheid is — een vzw, een cvba, een privaatrechtelijke dochter — na of zij eenzijdig bindende beslissingen tegenover derden kan nemen. Zo niet, dan is de gewone rechter bevoegd en moet u in kort geding naar de ondernemingsrechtbank. Vertrouw niet blind op de vermelding van de beroepsinstantie in de aankondiging: lees de indieningsgids, het bestek en de kennisgevingsbrief van de gunning, en kijk welk document bij tegenstrijdigheid voorrang heeft. Een ‘voor de zekerheid’ ingediend verzoekschrift bij de Raad van State is niet gratis: als de Raad zich onbevoegd verklaart, betaalt u de rechtsplegingsvergoeding van de tegenpartij. Bent u aanbesteder in privaatrechtelijke vorm, zorg er dan voor dat aankondiging, indieningsgids en kennisgevingsbrief dezelfde beroepsinstantie vermelden en leg in de documenten een duidelijke rangorde vast; dat voorkomt verwarring en betwisting over de kosten.
Te onthouden
- Artikel 24 van de wet van 17 juni 2013 verdeelt de rechtsmacht: de Raad van State is enkel bevoegd als de aanbestedende overheid een overheid is in de zin van artikel 14, § 1 RvS-wet; anders is de gewone rechter bevoegd.
- Een privaatrechtelijke rechtspersoon — hier de vzw Iristeam — is pas administratieve overheid als hij eenzijdig bindende beslissingen tegenover derden kan nemen en neemt; oprichting of controle door de overheid en een opdracht van algemeen belang volstaan niet.
- Een beslissing om een opdracht aan de ene inschrijver eerder dan aan de andere te gunnen, creëert geen verplichtingen voor derden.
- De vermelding van de Raad van State als beroepsinstantie in de aankondiging op e-Procurement verandert niets aan de bevoegdheid: de regels over de rechtsmacht zijn van openbare orde.
- Omdat de indieningsgids en de kennisgevingsbrief de gewone rechter aanwezen en de indieningsgids voorrang had op de aankondiging, was Civadis niet misleid: zij betaalt rolrecht (200 euro), bijdrage (26 euro) en 770 euro rechtsplegingsvergoeding aan Iristeam.
- De tussenkomende begunstigde Sopra HR Software krijgt geen rechtsplegingsvergoeding en draagt zijn eigen tussenkomstrecht van 150 euro.
Waarop letten
- De rechtsvorm en de oprichtingsbasis van de aanbestedende overheid: een vzw opgericht buiten elk wettelijk kader is voor haar gunningen meestal geen administratieve overheid.
- Tegenstrijdige vermeldingen van de beroepsinstantie tussen aankondiging, indieningsgids, bestek en kennisgevingsbrief — en de rangorde die de documenten zelf vastleggen.
- De kostprijs van een parallelle ‘voor de zekerheid’-procedure: wie de verkeerde rechter vat, draagt de rechtsplegingsvergoeding.
- De korte termijnen in kort geding voor de ondernemingsrechtbank: wie de bevoegde rechter te laat identificeert, verliest tijd die hij niet heeft.
Stel jezelf de vraag
Weet u van elke aanbestedende overheid waarmee u werkt of ze voor de Raad van State een administratieve overheid is, of dat de gewone rechter bevoegd is voor haar gunningsbeslissingen? Controleert u bij een gunning of de aankondiging, de indieningsgids en de kennisgevingsbrief dezelfde beroepsinstantie vermelden — en welk document voorrang heeft bij tegenstrijdigheid? Hebt u ingecalculeerd dat een onbevoegd gevatte Raad van State u de rechtsplegingsvergoeding van de tegenpartij laat betalen? Als aanbesteder in vzw-vorm: vermeldt uw aankondiging op e-Procurement de juiste beroepsinstantie, of rekent u erop dat uw andere documenten die fout rechtzetten?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →