Roodlichtcamera’s in Wallonië: een 6/10 die net boven de uitsluitingsdrempel landt na een demo die ‘essentieel op een PowerPoint’ draaide, moet beter gemotiveerd zijn — gunning aan FlashRadar2Wal vernietigd
De Raad van State vernietigt de gunning door het Waals Gewest van perceel 3 (roodlichtcamera’s) van de Waalse aankoopcentrale voor flitspalen aan FlashRadar2Wal, omdat de beslissing niet uitlegt waarom die combinatie 6/10 kreeg voor de live demonstratie van haar beheerssoftware — net genoeg om aan de wering te ontsnappen — terwijl de demo grotendeels op een PowerPoint en op andere software dan de aangeboden software draaide en de politievertegenwoordigers in het evaluatiecomité 4/10 en uitsluiting voorstelden.
Wat gebeurde er?
Begin 2022 keurde de Waalse minister bevoegd voor onder meer Verkeersveiligheid het bestek MI-08.03.03-21-3358 goed voor een aankoopcentrale voor de levering en plaatsing van repressieve snelheidsmeters en alle bijbehorende apparatuur om snelheid te controleren en het negeren van rode lichten op te sporen op de Waalse wegen. De opdracht werd op 1 april 2022 in het Bulletin der Aanbestedingen en het Publicatieblad van de EU bekendgemaakt, via een openbare procedure, in drie percelen: vaste snelheidsmeters voor ogenblikkelijke snelheid (perceel 1), trajectcontrole (perceel 2) en roodlichtcamera’s (perceel 3). Na drie rechtzettingen sloot de indieningstermijn op 3 juni 2022. Voor perceel 3 dienden drie inschrijvers een offerte in: de NV Jacops, de tijdelijke maatschap FlashRadar2Wal (Fabricom, nu Equans, met Sensys Gatso Netherlands) en de NV Macq. Het bestek eiste dat elke inschrijver na de indiening een ‘proof of concept’ gaf: een technische presentatie van zijn beheerssoftware in real time voor het evaluatiecomité. Die test vormde gunningscriterium B, goed voor 10 op 100 punten, en ‘op straffe van wering van de offerte’ moest de score minstens 6/10 bedragen. De presentaties vonden plaats op 22 juni 2022 in Namen. Op 14 september 2022 gunde de minister perceel 3 aan Jacops. Fabricom, Sensys Gatso Netherlands en Macq vorderden op 29 september 2022 bij uiterst dringende noodzakelijkheid de schorsing van de gunning van alle drie de percelen, waarna de minister de gunning van perceel 3 op 12 oktober 2022 introk omdat ze formeel niet afdoende gemotiveerd was. In een nieuwe beslissing, op een onbekende datum genomen en op 5 april 2023 meegedeeld, verklaarde de minister de offerte van Jacops substantieel onregelmatig en gunde zij perceel 3 aan FlashRadar2Wal. Jacops stelde op 14 april 2023 een annulatieberoep in. Bij arrest nr. 256.537 van 16 mei 2023 schorste de Raad van State die beslissing al. De kern: FlashRadar2Wal kreeg precies 6/10 voor criterium B, terwijl de gunningsbeslissing zelf erkende dat haar presentatie ‘essentieel op een PowerPoint, en niet in real time’ was gebeurd, dat het gedeeltelijke live gedeelte op de M3-software van Macq steunde en dat de integratie van het aangeboden roodlichtsysteem in M3 nog ‘in ontwikkeling’ was, zodat de beheersmogelijkheden werden getoond op de eigen software van de radarleverancier ‘en geenszins via de M3-software’. In het evaluatieverslag noteerden de vertegenwoordigers van de geïntegreerde politie bovendien: ‘In strikte naleving van het bestek zou de score 4 moeten zijn, want de presentatie is niet in real time voor de M3-software, wat de uitsluiting [van FlashRadar2Wal] voor dit perceel impliceert.’ Met die gegevens kon de Raad de 6/10 niet begrijpen of controleren. In zo’n context meer uitleg vragen is geen eis om ‘de motieven van de motieven’ te geven, maar om uit te leggen waarom die score toch verantwoord was. Dat Jacops’ eigen offerte onregelmatig was verklaard, nam haar belang niet weg: de aangeklaagde onregelmatigheid kon ertoe geleid hebben dat het perceel ging naar een inschrijver die eveneens een onregelmatige offerte had ingediend, terwijl enkel Jacops werd geweerd. De presentatie van Jacops verliep volgens het verslag wel volledig in real time, met een interface die in de software geïntegreerd was, ook al kon de communicatie met de installaties niet worden getoond omdat Jacops die nog niet bezat. In de annulatieprocedure diende het Waals Gewest geen memorie van antwoord en geen laatste memorie in; de tussenkomende partijen dienden geen memorie van tussenkomst in en verwezen naar hun eerdere geschriften. Na verslag van auditeur Esther Rombaux en op eensluidend advies van auditeur Marie Lambert de Rouvroit bevestigde de VIe kamer (kamervoorzitter David De Roy, staatsraden Florence Piret en Xavier Close) op 16 september 2026 de beoordeling uit het schorsingsarrest: het tweede middel is gegrond. Het eerste middel, gericht tegen de wering van Jacops’ eigen offerte, onderzocht de Raad niet, omdat het niet tot een ruimere vernietiging kon leiden. De gunning van perceel 3 aan FlashRadar2Wal werd vernietigd. Het Waals Gewest draagt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 924 euro voor Jacops; de tussenkomende partijen dragen hun tussenkomstrecht van 300 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Een minimumscore op een gunningscriterium op straffe van wering is een krachtig instrument: wie eronder blijft, ligt eruit, ongeacht de prijs. Dit arrest toont dat de aanbesteder die drempel dan ook ernstig moet nemen in zijn motivering. Een score die precies op de drempel landt, terwijl de feiten in het dossier — een demo die vooral uit dia’s bestond en op andere software draaide dan de aangeboden software — eerder op een lagere score wijzen, vraagt een omstandige uitleg. Dat geldt des te meer wanneer leden van het evaluatiecomité zelf schriftelijk een lagere score en uitsluiting voorstelden. Die ‘remarques’ in het evaluatieverslag maakten de motiveringsplicht zwaarder, niet lichter. Het arrest bevestigt ook een belangrijk procedureel punt: een inschrijver wiens eigen offerte geweerd werd, behoudt belang om de regelmatigheid van de offerte van de begunstigde aan te vechten, omdat een strenge behandeling van de ene en een milde van de andere de gelijke behandeling raakt. Tot slot is de tijdlijn leerrijk: de gunning werd in mei 2023 al geschorst, maar de vernietiging volgde pas in september 2026. Ondertussen verdedigde het Waals Gewest zijn beslissing niet eens meer met een memorie. Voor een aankoopcentrale voor flitspalen betekent dat ruim drie jaar rechtsonzekerheid over één perceel.
De les
Als inschrijver: vraagt het bestek een live demonstratie van uw software, demonstreer dan ook live, met de software die u aanbiedt, en niet met dia’s of met de software van een partner of leverancier. Is de integratie nog in ontwikkeling, dan wordt dat zichtbaar en kan het u de drempelscore kosten. Werd uw offerte geweerd, kijk dan ook kritisch naar de score van de begunstigde op criteria met een uitsluitingsdrempel: als die er net boven landt terwijl het dossier op het tegendeel wijst, hebt u belang en een ernstige grief. Vraag inzage in het evaluatieverslag; opmerkingen van comitéleden kunnen beslissend zijn. Als aanbesteder: een minimumscore die tot wering leidt, moet u consequent toepassen. Kent u een score toe die precies op de drempel ligt, motiveer dan concreet waarom de vereisten van het bestek toch vervuld zijn, zeker als de gunningsbeslissing zelf tekortkomingen vaststelt of comitéleden een lagere score voorstellen. Hanteer voor alle inschrijvers dezelfde strengheid.
Te onthouden
- Een score die precies op een uitsluitingsdrempel landt, terwijl de beslissing zelf tekortkomingen vaststelt, vereist een omstandige motivering.
- Opmerkingen van leden van het evaluatiecomité die een lagere score en uitsluiting voorstellen, verzwaren de motiveringsplicht.
- Meer uitleg vragen in zo’n context is geen eis om ‘de motieven van de motieven’ te geven.
- Een inschrijver wiens offerte geweerd werd, behoudt belang om aan te voeren dat ook de offerte van de begunstigde onregelmatig was.
- Een demo ‘essentieel op een PowerPoint’ en op software van de radarleverancier in plaats van de aangeboden M3-software beantwoordde op het eerste gezicht niet aan de eis van een live presentatie.
- Het annulatiearrest bevestigt het schorsingsarrest nr. 256.537 nu verweerder en tussenkomende partijen geen nieuwe argumenten aanbrachten.
- Rechtsplegingsvergoeding van 924 euro ten laste van het Waals Gewest.
Waarop letten
- Minimumscores op straffe van wering in het bestek en hun consequente toepassing.
- De concrete inhoud van een ‘proof of concept’ of live demonstratie: welke software, welke functies, in real time of niet.
- Afwijkende opmerkingen in het evaluatieverslag en de manier waarop de beslissing ermee omgaat.
- Het belang van een geweerde inschrijver om de offerte van de begunstigde aan te vechten.
- De lange doorlooptijd tussen schorsing en vernietiging, en wat dat betekent voor de uitvoering van een raamovereenkomst of aankoopcentrale.
- De parallelle procedure van de andere inschrijvers tegen de oorspronkelijke gunning van de drie percelen.
Stel jezelf de vraag
Kunt u de software die u in uw offerte aanbiedt, op de demodatum volledig live tonen, met de functionaliteiten die het bestek vraagt? Weet u welke gunningscriteria een minimumscore op straffe van wering hebben, en hoe u daar zeker boven blijft? Als uw offerte geweerd werd: hebt u nagegaan of de offerte van de begunstigde aan dezelfde drempels en vereisten voldeed? Hebt u inzage gevraagd in het evaluatieverslag, inclusief de opmerkingen van individuele comitéleden? Als aanbesteder: motiveert u een score op of vlak boven een uitsluitingsdrempel met concrete vaststellingen, en niet met een algemene formule? Behandelt u afwijkende opmerkingen van comitéleden expliciet in uw gunningsbeslissing?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →