Een wettelijk verplichte erkenning hoeft u niet bij offerte voor te leggen als het bestek het niet als selectiecriterium oplegt — ook niet voor het ledigen van septische putten
De Raad van State weigert de schorsing van de gunning aan TPRecup voor lot 3 (afvalophaling en septische putten) bij Spa-Francorchamps, en oordeelt dat de afwezigheid van de Waalse erkenning als ledigingsvergunning op het moment van de offerte geen onregelmatigheid oplevert wanneer noch de regelgeving noch het bestek dat als selectiecriterium oplegt.
Wat gebeurde er?
Bij hetzelfde Spa-Francorchamps marché als arrest 256144 (zie aldaar voor de feitelijke achtergrond) ging lot 3 — afvalophaling, afvalverwerking en ledigen van septische putten — niét naar Remondis (de uittredende dienstverlener), maar naar TPRecup. Remondis trok in extreme spoed naar de Raad van State. Eerste argument: TPRecup zou niet aan selectiecriterium n°1 voldoen, omdat haar referenties geen 'ledigen van septische putten' aantoonden. De Raad onderzoekt eerst de juiste lezing van het selectiecriterium ('Een lijst van de voornaamste diensten verstrekt tijdens de drie laatste jaren'). Het criterium vereist niet dat de geleverde referenties élke prestatie van het perceel dekken — een 'normaal voorzichtige en zorgvuldige operator' kan het niet zo lezen, en zo'n lezing zou de mededinging beperken. TPRecup's referenties over 'verzameling van containers en afvalverwerking' werden door Spa-Francorchamps prima facie pertinent geacht voor lot 3 ('afvalophaling, afvalverwerking en ledigen van septische putten'). Dat is geen kennelijke beoordelingsfout. Bovendien was Remondis zelf in haar offerte ook niet expliciet over welke van haar referenties op 'ledigen van septische putten' betrekking hadden. Tweede argument: TPRecup beschikt niet over de erkenning als 'vidangeur agréé' krachtens art. R390 van de Waalse Code de l'Eau. Het ledigen van septische putten zonder erkende lediger is een strafbaar feit (art. D395, lid 2, 5° van de Code). Remondis betoogt dat TPRecup's offerte daarom een substantiële onregelmatigheid bevat, en dat het laten verkrijgen van de erkenning na gunning de gelijkheid en het beginsel van onveranderlijkheid van offertes schendt. De Raad oordeelt dat de Waalse regels alleen voorschrijven dat de lediging zélf door een erkende moet gebeuren — niet dat een soumissionnaire die erkenning bij het indienen van zijn offerte moet bezitten. Het bestek voorzag art. 66, lid 2 KB Plaatsing als optie voor de aanbesteder ('lorsque les opérateurs économiques ont besoin d'une autorisation spécifique […] pour pouvoir fournir le service concerné'), maar Spa-Francorchamps heeft die optie niet uitgeoefend: nergens in het bestek wordt de vidangeur-erkenning als selectiecriterium of bij de offerte aan te leveren stuk vermeld. De offerte van TPRecup bevat geen voorbehoud, geen voorwaardelijk engagement, en geen 'engagement om de opdracht zonder erkenning uit te voeren'. Dat TPRecup de erkenning later — vóór de uitvoering van die specifieke prestatie — zal verwerven, wijzigt de offerte niet en schendt het gelijkheidsbeginsel niet. De middelen zijn niet ernstig. Schorsing geweigerd.
Waarom doet dit ertoe?
Veel sectorspecifieke regels — milieuverguningen, transporterkenningen, beroepskwalificaties, veiligheidskeuringen — zijn nodig om een dienst legaal uit te voeren. Maar dat betekent niet dat een inschrijver ze al moet hebben op het moment van de offerte. Dit arrest scherpt het onderscheid aan: tenzij regelgeving het uitdrukkelijk eist of het bestek de erkenning expliciet als selectiecriterium of in te dienen stuk opneemt, mag een aanbesteder een offerte niet onregelmatig verklaren omdat de inschrijver de vergunning nog niet heeft. Voor inschrijvers in nichesectoren (afval, transport, gezondheidszorg) geeft dit ademruimte: u kan de markt betreden zonder dat u alle vergunningen al rond hebt op de offerte-deadline, mits u ze hebt voor de uitvoering van het werk waarvoor ze nodig zijn. Voor aanbesteders in sectoren waar erkenning of vergunning kritiek is: zet het uitdrukkelijk in het bestek (selectiecriterium 'aptitude à exercer l'activité professionnelle' onder art. 71, 1° wet — bijv. R.S.Z.-erkenning bouwsector). Doet u het niet, dan kan u na de feiten geen erkenning meer eisen.
De les
Als aanbesteder met een opdracht waarbij gereglementeerde activiteiten worden uitgeoefend (vidangeur, afvalverwerker, sanitair installateur, ...): zet de erkenning of vergunning in het bestek als selectiecriterium of in te dienen stuk. Doe dit op basis van art. 66, lid 2 KB Plaatsing of art. 71, 1° van de wet. Doet u het niet, dan moet u de erkenning aanvaarden op het moment van de uitvoering, niet op het moment van de offerte. Als inschrijver: lees het bestek over erkenningen — als de aanbesteder ze niet expliciet eist, hoeft u ze niet bij offerte voor te leggen, maar zorg wel dat u ze hebt voor de start van die prestatie. En zet geen voorbehoud in uw offerte over 'mits verkrijging van erkenning'.
Te onthouden
- Een wettelijke erkenning die nodig is voor de uitvoering, hoeft niet bij offerte aanwezig te zijn — tenzij regelgeving of bestek dat eist
- Art. 66, lid 2 KB Plaatsing geeft de aanbesteder de mogelijkheid om een specifieke autorisatie te vragen — geen verplichting
- Selectiecriterium 'lijst van voornaamste diensten' vereist niet dat referenties élke deelprestatie van het perceel dekken
- Aanbesteder heeft 'large pouvoir d'appréciation' bij beoordeling pertinentie referenties — Raad censureert enkel kennelijke beoordelingsfout
- Verzoek tot schorsing van de impliciete weigering een opdracht aan u toe te kennen is enkel ontvankelijk als u concreet aantoont dat de opdracht u toegekend moest worden
Waarop letten
- Bestek dat zwijgt over een wettelijk verplichte erkenning — die kan u dan niet eisen bij de offerte
- Inschrijver met offerte voor meerdere percelen — moet voor elk perceel apart de selectie doorstaan
- Voorbehoud of voorwaardelijke verbintenis in offerte ('mits verkrijging van vergunning') — kan offerte besmetten als 'engagement niet zeker'
- Te ruim geformuleerd verzoek 'om mij de opdracht toe te kennen' — moet concreet onderbouwd zijn
Stel jezelf de vraag
Heeft uw bestek voor diensten waarvoor wettelijke erkenning of vergunning nodig is een uitdrukkelijke vermelding bij de selectiecriteria of de in te dienen stukken? Zo niet — kunt u in de gunningsbeslissing niet op afwezigheid van die erkenning steunen.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →