Nieuwe plannen bijvoegen na de offerte is geen 'materiële fout corrigeren' — het is je offerte wijzigen
De Raad van State wijst de vordering af van een ontwerpteam dat na het indienen van zijn design-build offerte gewijzigde plannen én een prijskorting van 40.000 euro had meegestuurd om hoogteverschillen te 'corrigeren': zulke structurele aanpassingen zijn een wijziging van de offerte, niet een verbetering van een materiële fout in de zin van art. 34.
Wat gebeurde er?
De gemeente Silly lanceerde een openbare procedure voor een design-build opdracht: ontwerp en bouw van de crèche 'Les Petits Fripons' voor 28 kinderen. Ambitieus project met duurzaamheidseisen (Q-ZEN, CO2-score, houtconstructie). De verzoekers — een team van zeven bedrijven rond aannemer CBD met architect WAX — dienden een offerte in. Op 13 december 2023 vroeg de gemeente om verduidelijking over het niveau van de geplande constructie ten opzichte van de Saint-Pierre straat en de aangrenzende parking voor de crèche. Op 19 december 2023 antwoordde het team: ja, we hebben verkeerde hoogtelijnen gebruikt, waardoor er onterecht een kruipruimte (vide sanitaire) onder het gebouw was voorzien. Die kruipruimte kan worden weggelaten, wat een besparing op de ruwbouw van 40.000 euro oplevert. In bijlage: nieuwe plannen en schema's met de juiste hoogtelijnen én zonder kruipruimte. Op 18 januari 2024 presenteerden zij mondeling hun offerte aan de gemeente — en gebruikten daarbij de gewijzigde plannen, terwijl het bestek (art. A3.54) eiste dat de presentatie 'strikt beperkt is tot de informatie in de offerte'. Op 13 februari 2024 verklaarde de gemeente hun offerte substantieel onregelmatig (art. 76 KB Plaatsing 2017) en gunde aan een concurrent. Het team trok in UDN naar de Raad van State met drie middelen — onder meer dat er geen sprake was van een offertewijziging maar slechts een 'eenvoudige informatie' en, subsidiair, dat het om een materiële fout ging die onder art. 34 KB hersteld had kunnen worden. De Raad van State verwerpt beide lezingen prima facie. Ten eerste: de verzoekers erkennen in hun eigen brief van 19 december dat ze de verkeerde hoogtelijnen hadden gebruikt; ze leveren aangepaste plannen én een prijsaanpassing en gebruiken vervolgens die aangepaste plannen in hun presentatie. Dat is manifest een wijziging van de offerte, geen loutere informatie. Ten tweede: artikel 34 laat enkel toe 'reken- of louter materiële fouten' te corrigeren, en dit moet strikt worden geïnterpreteerd als afwijking van het beginsel van onveranderlijkheid van offertes. Het wijzigen van het uitzicht en de dragende structuur van een gebouw op de plannen bij een ontwerpopdracht is geen correctie van een louter materiële fout — het is een echte wijziging van de offerte. Derde middel evenmin gegrond. UDN-vordering verworpen, indemnité procédure van 770 euro ten laste verzoekers.
Waarom doet dit ertoe?
Design-build opdrachten leggen enorme druk op ontwerpteams: je moet een gedetailleerd voorstel inclusief prijs indienen op basis van een bestek dat soms zelf interpretatieruimte laat. Als je na het indienen ontdekt dat je een basisfout hebt gemaakt — verkeerde terreinhoogtes, verkeerde normen, verouderde materialenlijst — is de verleiding groot om dat 'administratief recht te zetten'. Dit arrest bevestigt dat die route bij grote inhoudelijke fouten afgesloten is. Het verschil tussen een 'materiële fout' (herstelbaar) en een 'wijziging' (onregelmatigheid) is cruciaal: materiële fouten zijn typografische, reken- of transcriptiefouten waar de bedoeling van de inschrijver evident uit de rest van de offerte blijkt. Het corrigeren van constructieve elementen — plannen, structuren, posten — is geen materiële fout, ook niet als je het 'eenvoudige informatie' noemt. Evenmin mag je tijdens een mondelinge presentatie gewijzigde informatie tonen als het bestek dat verbiedt. Voor aanbesteders is dit arrest een bevestiging dat je stevig kunt staan als je na verduidelijkingsvragen materialen krijgt die de offerte wijzigen: de offerte mag dan als onregelmatig worden geweerd.
De les
Als je na indiening merkt dat je offerte een structurele fout bevat (verkeerde bouwniveaus, verkeerde materialen, verkeerde berekeningsbasis): denk twee keer na voor je aangepaste plannen of specificaties meestuurt. Artikel 34 KB Plaatsing dekt enkel reken- en louter materiële fouten — niet conceptuele wijzigingen. Als het design zelf fout is, is er geen redding: je offerte is wat ze is, en aanpassen leidt tot onregelmatigheid. En bij mondelinge presentaties: toon uitsluitend de informatie die in je ingediende offerte staat. Zelfs als niemand er iets van zegt tijdens de presentatie, is het gebruik van gewijzigd materiaal een grond voor uitsluiting.
Te onthouden
- Nieuwe plannen én een prijskorting meesturen bij een verduidelijkingsantwoord = wijziging van offerte, geen 'eenvoudige informatie'
- Art. 34 KB Plaatsing 2017 dekt enkel reken- en louter materiële fouten — strikt te interpreteren als afwijking van het beginsel van onveranderlijkheid van offertes
- Wijzigen van uitzicht en dragende structuur van een gebouw op plannen is géén materiële fout, ook niet bij een ontwerpopdracht
- Tijdens een mondelinge presentatie mag enkel de info uit de ingediende offerte worden getoond — bestekvereiste 'strict limité aux informations reprises dans l'offre' moet worden nageleefd
- De aanbesteder die een offerte op deze gronden onregelmatig verklaart, staat stevig voor de Raad van State
Waarop letten
- Inschrijvers die in hun verduidelijkingsantwoord nieuwe technische documenten bijvoegen — check of die documenten verschillen van de oorspronkelijke offerte
- Prijskortingen aangekondigd na offertesluiting zonder expliciete vraag van de aanbesteder: signaal van een wijziging
- Mondelinge presentaties waarin andere plannen of schema's verschijnen dan in de offertebundel
- Inschrijvers die achteraf een 'materiële fout' inroepen maar waarvan de correctie het ontwerp of de structuur raakt
Stel jezelf de vraag
Heb je na je offerte een brief gestuurd die meer bevat dan een antwoord op een vraag — bijvoorbeeld bijgewerkte plannen, een prijskorting of een structurele heroverweging? Dan zit je in het grijze gebied tussen 'verduidelijking' en 'wijziging'. Vraag jezelf: veranderen mijn documenten het uitzicht, de structuur, de hoeveelheden of de prijsstelling van wat ik oorspronkelijk indiende? Zo ja: het is een wijziging en je offerte is onregelmatig.
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →