Schorsing gunning parkbegraafplaats Beverlo wegens openbaarmaking initiële offerteprijzen via e-Procurement vóór heronderhandeling — laagste bieder structureel benadeeld door ongelijk speelveld
De Raad van State schorst bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning van de infrastructuurwerken voor de parkbegraafplaats Beverlo te Beringen, omdat de zichtbaarheid van het proces-verbaal van opening met alle initiële totaalprijzen op het e-Procurement-platform vóór de uitnodiging tot herindiening van offertes een onrechtmatig concurrentievoordeel heeft gecreëerd voor de andere inschrijvers ten nadele van de initieel laagste bieder, en daarmee het gelijkheidsbeginsel en het verbod van artikel 13, §1 van de wet van 17 juni 2016 heeft miskend.
Wat gebeurde er?
De stad Beringen schrijft via vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking infrastructuurwerken uit voor de inrichting van een parkbegraafplaats in Beverlo, met de prijs als enig gunningscriterium. Na het kwalitatief selectie- en regelmatigheidsonderzoek worden zeven offertes gerangschikt. BV A. staat als eerste gerangschikt met de laagste prijs. Op 29 oktober 2024 nodigt de verwerende partij alle inschrijvers uit om, na schrapping en wijziging van enkele posten, opnieuw offertes in te dienen. Het proces-verbaal van opening van de initiële offertes, dat automatisch werd gegenereerd door het e-Procurement-platform en de totaalprijzen van alle inschrijvers vermeldt, was echter zichtbaar voor elke inschrijver, zodat iedereen de prijzen en de rangschikking kende. Na de tweede ronde dienen vijf inschrijvers een offerte in. BV V&V INFRA, die aanvankelijk als vierde was gerangschikt, komt nu als eerste uit de bus — met een prijsdaling van maar liefst 74.272,01 euro ten opzichte van haar initiële offerte. BV A. wordt tweede, met een verschil van amper 512,75 euro. Het aanvankelijke prijsverschil tussen beide bedroeg 56.580,14 euro. Op 28 november 2024 gunt de stad de opdracht aan V&V INFRA. De Raad van State stelt vast dat de kennis van de initiële totaalprijzen een structureel ongelijk speelveld heeft gecreëerd: de andere inschrijvers konden hun prijs bijstellen om onder de prijs van de initieel laagste bieder te duiken, terwijl die laagste bieder zich niet op dezelfde wijze kon herpositioneren. Het verweer dat iedereen over dezelfde informatie beschikte, volstaat niet: gelijke toegang tot informatie creëert in deze omstandigheden ongelijke concurrentieposities. Het verweer dat enkel totaalprijzen en niet eenheidsprijzen zichtbaar waren, evenmin: bij de prijs als enig criterium is de totaalprijs de relevante informatie. Het argument dat het platform dit automatisch genereert, wordt eveneens verworpen — de verwerende partij toont niet aan dat de zichtbaarheidsparameters niet konden worden aangepast. Het verzoek tot tussenkomst van V&V INFRA wordt geweigerd wegens deloyale procesvoering (te laat ingediend, daags vóór de zitting, zonder deugdelijke reden). De exceptie van niet-ontvankelijkheid (overeenkomst reeds gesloten) wordt verworpen: de gunningsbeslissing is een afsplitsbare bestuurshandeling. De schorsing wordt bevolen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is een belangrijk precedent voor het gebruik van het e-Procurement-platform bij onderhandelingsprocedures. De Raad oordeelt dat de automatische zichtbaarheid van initiële totaalprijzen via het PV van opening een schending oplevert van het gelijkheidsbeginsel en van artikel 13, §1 wanneer nadien een herindiening wordt gevraagd. De redenering is structureel: gelijke toegang tot informatie creëert ongelijke concurrentieposities wanneer de laagste bieder zich niet op dezelfde wijze kan herpositioneren als de anderen. De verweren dat (1) iedereen dezelfde informatie had, (2) enkel totaalprijzen zichtbaar waren, en (3) het platform dit automatisch genereert, worden alle drie verworpen. Daarnaast bevestigt het arrest dat de sluiting van de overeenkomst het belang bij de vordering niet doet verdwijnen — de gunningsbeslissing als afsplitsbare bestuurshandeling kan nog steeds worden geschorst, en een schorsing kan de aanbestedende overheid aanzetten tot heroverweging. Ten slotte illustreert de weigering van de tussenkomst dat de loyale procesvoering ook in UDN-procedures strikt wordt gehandhaafd.
De les
Als aanbestedende overheid: wanneer je bij een onderhandelingsprocedure de inschrijvers uitnodigt tot herindiening na bestekwijziging, zorg er dan voor dat de initiële offerteprijzen niet zichtbaar zijn op het e-Procurement-platform. Configureer de zichtbaarheidsparameters zo dat inschrijvers enkel hun eigen gegevens kunnen raadplegen. Het argument dat het platform dit automatisch genereert, is geen rechtvaardiging. Bij de prijs als enig gunningscriterium zijn totaalprijzen vertrouwelijke informatie die de onderhandelingsposities kan beïnvloeden. Als inschrijver: wanneer je vaststelt dat de initiële offerteprijzen van alle inschrijvers zichtbaar waren vóór een uitnodiging tot herindiening, is dit een ernstig middel tot schorsing en nietigverklaring. Het feit dat de overeenkomst reeds gesloten is, belet de schorsing van de gunningsbeslissing niet. Als tussenkomende partij: respecteer de door de Raad opgelegde proceduretermijnen strikt — een verzoek tot tussenkomst daags vóór de zitting zonder deugdelijke reden wordt geweigerd wegens deloyale procesvoering.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: zijn de initiële offerteprijzen zichtbaar op het e-Procurement-platform wanneer je een uitnodiging tot herindiening verstuurt? Kan je de zichtbaarheidsparameters van het PV van opening configureren per plaatsingsprocedure? Bij de prijs als enig criterium: heb je er rekening mee gehouden dat totaalprijzen evenzeer vertrouwelijk zijn als eenheidsprijzen? Als inschrijver: was je initiële offerte de laagste, en is die prijs bekendgemaakt vóór de uitnodiging tot herindiening? Hoe groot is het prijsverschil tussen je eerste en tweede offerte vergeleken met de prijsdalingen van de andere inschrijvers?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →