Verwerping UDN-vordering tegen gunning renovatiewerken Kwartier de Hemptinne (Heverlee) via mini-competitie onder raamovereenkomst Defensie — verplicht plaatsbezoek correct geverifieerd via bezoekdagverslag — beroep op draagkracht van derde voor erkenning (categorie D, klasse 4) is toegelaten — erkenning vervalt niet van rechtswege na vijf jaar maar wordt herzien
De Raad van State verwierp de UDN-vordering van NV R. tegen de gunning door Defensie van renovatiewerken in Kwartier de Hemptinne (Heverlee) aan BV G. via mini-competitie onder een raamovereenkomst, omdat het verplicht plaatsbezoek correct was geverifieerd via het bezoekdagverslag, het beroep op de draagkracht van een derde (NV I.) voor de vereiste erkenning in categorie D klasse 4 op grond van de wet van 17 juni 2016 en het KB van 18 april 2017 is toegelaten, en de erkenning van die derde niet van rechtswege was vervallen na vijf jaar maar slechts aan vijfjaarlijkse herziening is onderworpen.
Wat gebeurde er?
Defensie schreef via een openbare procedure een meerjarige raamovereenkomst (2024-2027) uit voor werken in diverse kwartieren. Vervolgens lanceerde zij een mini-competitie (niet-openbare procedure, prijs als enig gunningscriterium) voor de renovatie van kelderverdiepingen in Kwartier Cdt de Hemptinne te Heverlee. Het bestek vereiste erkenning in categorie D, klasse 4, en een verplicht plaatsbezoek. Twee inschrijvers dienden een offerte in: NV R. (verzoekende partij) en BV G. (gekozen inschrijver). Aan beiden werd een prijsverantwoording gevraagd. BV G. beschikte slechts over een erkenning in categorie D, klasse 2, en beriep zich op de draagkracht van NV I. (erkenning categorie D, klasse 7) voor het voldoen aan het selectiecriterium inzake technische bekwaamheid. De opdracht werd op 20 december 2024 gegund aan BV G. NV R. vorderde schorsing bij UDN en voerde twee middelen aan. In het eerste middel betoogde NV R. dat de verwerende partij niet had onderzocht of BV G. het verplichte plaatsbezoek had afgelegd en dat dit niet bleek uit de gunningsbeslissing. De Raad stelde vast dat uit het bezoekdagverslag van 4 september 2024, bekendgemaakt via e-procurement, bleek dat een vertegenwoordiger van BV G. wel degelijk aanwezig was. Bovendien vereist de formelemotiveringsplicht niet dat voor elk aspect van de regelmatigheid positieve redenen worden opgegeven wanneer er geen bijzondere problemen rijzen. In het tweede middel betwistte NV R. de selectie van BV G. op meerdere gronden: (1) het beroep op draagkracht van NV I. zou niet in de oorspronkelijke offerte zijn opgenomen; (2) een inschrijver zou zich niet op draagkracht van derden kunnen beroepen voor erkenningen (onder verwijzing naar arresten 232.070 en 259.724); (3) de erkenning van NV I. zou op 19 december 2024 zijn vervallen. De Raad verwierp alle kritieken. Over punt (1) bleek uit de vertrouwelijke stukken dat reeds bij de oorspronkelijke offerte een verbintenis was gevoegd. Over punt (2) oordeelde de Raad dat uit de samenlezing van artikel 78 wet 2016, artikel 73 KB 2017 en artikel 3 wet 1991 (zoals gewijzigd) blijkt dat beroep op draagkracht voor erkenningen wél is toegelaten; de ingeroepen rechtspraak was niet dienstig. Over punt (3) oordeelde de Raad dat artikel 18 wet 1991 slechts voorziet in een vijfjaarlijkse herziening van de erkenning, niet in een verval van rechtswege na vijf jaar. Kosten ten laste van NV R. (rolrecht 200 EUR, bijdrage 24 EUR, RPV 770 EUR). Het arrest werd later gewijzigd door arrest nr. 262.701 van 21 maart 2025 voor de terugbetaling van te veel betaalde rolrechten.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt meerdere relevante principes. Ten eerste: een inschrijver kan zich voor het voldoen aan het selectiecriterium inzake technische bekwaamheid, waaronder de vereiste erkenning, beroepen op de draagkracht van andere entiteiten op grond van artikel 78 wet 2016 en artikel 73 KB 2017. De wetswijziging van 2016 (vervanging van 'gegund' door 'uitgevoerd' in artikel 3 wet 1991) bevestigt dit. Ten tweede: de erkenning van een aannemer vervalt niet van rechtswege na vijf jaar maar is onderworpen aan een vijfjaarlijkse herziening (artikel 18 wet 1991). Ten derde: wanneer het regelmatigheidsonderzoek geen bijzondere problemen oplevert, hoeft de formele motivering niet voor elk regelmatigheidsaspect positieve redenen te vermelden — het volstaat dat uit het administratief dossier blijkt dat het onderzoek zorgvuldig is gevoerd. Ten vierde: oudere rechtspraak over het strikt persoonlijk karakter van erkenningen is niet langer dienstig onder de huidige wetgeving.
De les
Als inschrijver zonder de vereiste erkenningsklasse: u kunt zich op grond van artikel 78 wet 2016 beroepen op de draagkracht van een derde die wél over de vereiste erkenning beschikt, mits u een verbintenis van die derde bij uw offerte voegt. Zorg dat deze verbintenis reeds in de oorspronkelijke offerte zit. Als aanbestedende overheid: een erkenning vervalt niet automatisch na vijf jaar — controleer in Telemarc of de erkenning actueel is, maar weet dat de vijfjaarlijkse termijn slechts de herzieningstermijn is. Als concurrerende inschrijver: het argument dat beroep op draagkracht voor erkenningen niet is toegelaten, vindt geen steun in de huidige wetgeving. Zorg dat u beschikt over actuele en relevante rechtspraak alvorens een vordering in te stellen.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: hebt u de verbintenis van de derde op wiens draagkracht u zich beroept bij uw oorspronkelijke offerte gevoegd? Beschikt die derde over een actuele erkenning in de vereiste categorie en klasse? Als aanbestedende overheid: hebt u het bezoekdagverslag van het verplichte plaatsbezoek opgenomen in het administratief dossier? Hebt u bij het regelmatigheidsonderzoek nagekeken of alle inschrijvers aan het plaatsbezoek hebben deelgenomen? Hebt u de geldigheid van de erkenning van de inschrijver (of de derde) geverifieerd?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →