Dubbelzinnige motivering bij prijsonderzoek volstaat niet — de inschrijver moet kunnen begrijpen of zijn verantwoording als niet-ontvankelijk of als ongegrond is afgewezen
De Raad van State schorst de onregelmatigverklaring van de offerte van SA A2 voor wegenwerken in de gemeente Boussu, omdat de motivering dubbelzinnig was op twee punten: enerzijds bleek niet of de prijsverantwoording als niet-ontvankelijk dan wel als inhoudelijk ongegrond was beoordeeld, anderzijds was niet vast te stellen of de eigenlijke gronden voor de uitsluiting die waren uit de deels gecensureerde versie van het verslag van nazicht of die uit de gunningsbeslissing zelf — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt weliswaar een beknopte motivering, maar geen buitensporig laconieke.
Wat gebeurde er?
De gemeente Boussu schreef via vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking een opdracht voor werken uit met als voorwerp 'entretien extraordinaire des voiries' (bestek BOU 001). De opdracht was verdeeld in twee percelen: perceel 1 'rue des Wallants' en perceel 2 'rue du Moulin'. De prijs was het enige gunningscriterium. Het aanbestedingsbericht verscheen op 17 september 2024 in het Bulletin der Aanbestedingen. Voor perceel 1 werden vier offertes ontvangen (SA A2, SA TRBA, SA Eurovia Belgium en SA Les Entreprises Melin) en voor perceel 2 vijf (dezelfde vier plus SA Travexploit). Bij de prijsverificatie conform artikel 36, paragraaf 2, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 stuurde de gemeente op 17 oktober 2024 aan de betrokken inschrijvers een verzoek om verantwoording van een aantal posten met vermoedelijk abnormale prijzen. De gemeente gebruikte daarbij als methode een vergelijking met de gemiddelde prijzen van de inschrijvers, met een drempel van 15 procent om afwijkingen te detecteren. SA A2 diende haar verantwoording in op 29 oktober 2024, maar de gemeente oordeelde dat deze 'niet ontvankelijk' was. SA Les Entreprises Melin gaf op 21 oktober 2024 aan geen verantwoording te zullen indienen. SA TRBA diende op 21 oktober 2024 een verantwoording in die als ontvankelijk werd beschouwd. SA Eurovia Belgium deed hetzelfde op 24 oktober 2024. SA Travexploit bevestigde op 25 oktober 2024 haar prijzen maar diende geen verantwoording in en reageerde evenmin op een herinnering. De auteur de projet stelde op 22 november 2024 een verslag van nazicht op. Op 5 december 2024 besliste de gemeente de offertes van SA A2 (percelen 1 en 2), SA Les Entreprises Melin (percelen 1 en 2) en SA Travexploit (perceel 2) als substantieel onregelmatig te weren, en kende beide percelen toe aan SA TRBA voor een totaalbedrag van 676.654,56 euro excl. btw. De kennisgeving aan de inschrijvers gebeurde op 3 april 2025 per aangetekend schrijven en per e-mail. Dezelfde dag werd de goedkeuring zonder voorbehoud aan TRBA meegedeeld, waardoor de opdracht op die datum werd gesloten. SA A2 stelde op 18 april 2025 een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid in. Bij beschikking van 22 april 2025 werd de procedurekalender vastgesteld en de terechtzitting vond plaats op 13 mei 2025. Kamervoorzitter David De Roy bracht verslag uit en adjunct-auditeur Philippe Nicodème gaf een met het arrest eensluidend advies. SA A2 voerde een enig middel aan met vijf onderdelen: de gemeente had het totaalbedrag van de offertes niet geverifieerd (eerste), voldeed niet aan de voorwaarden van artikel 36, paragraaf 3 (tweede), had moeten bepalen of de bevraagde posten verwaarloosbaar waren (derde), had de verantwoording inhoudelijk moeten analyseren (vierde), en had de motivering gebrekkig geformuleerd (vijfde). De Raad onderzocht het vijfde onderdeel en vond het ernstig. De motivering leed aan een dubbele dubbelzinnigheid. Enerzijds bleek niet of de gemeente de prijsverantwoording als niet-ontvankelijk had beschouwd — wat de gunningsbeslissing stelde zonder uit te leggen waarom — of als inhoudelijk onvoldoende — wat het verslag van nazicht leek te suggereren met de opmerking dat de CRR-bijdrage (Centre de Recherches Routières) niet in de prijzen was verrekend. Anderzijds was niet vast te stellen of de eigenlijke gronden voor de uitsluiting die waren uit de deels gecensureerde versie van het verslag of die uit de gunningsbeslissing zelf. De gemeente beriep zich op vertrouwelijkheid om de gedeeltelijke censuur te rechtvaardigen, maar de Raad oordeelde dat vertrouwelijkheid weliswaar een beknopte motivering toelaat, maar geen buitensporig laconieke. De motivering moest minstens toelaten te controleren dat de aanbestedende overheid de verantwoording zorgvuldig had onderzocht en te begrijpen waarom zij de verantwoording al dan niet had aanvaard. De schorsing werd bevolen. De kosten werden gereserveerd.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest herinnert eraan dat de formele motiveringsplicht bij prijsonderzoek bijzonder streng is, juist omdat de aanbestedende overheid hier over een ruime beoordelingsmarge beschikt. De motivering moet op twee punten duidelijk zijn: ten eerste of de verantwoording als niet-ontvankelijk (vormgebrek) of als inhoudelijk ongegrond is afgewezen, en ten tweede op welke concrete gronden. Vertrouwelijkheid is geen vrijbrief voor een motivering die de uitgesloten inschrijver niet in staat stelt de redenen van zijn uitsluiting te begrijpen. Bovendien moeten de motieven in de gunningsbeslissing en het verslag van nazicht coherent zijn.
De les
Wanneer je een prijsverantwoording afwijst, maak dan duidelijk of je de verantwoording als niet-ontvankelijk beschouwt — bijvoorbeeld omdat ze niet in de gevraagde vorm of binnen de termijn is ingediend — of als inhoudelijk onvoldoende. Vermeld concreet welke elementen ontbreken of tekortschieten. Als je omwille van vertrouwelijkheid bepaalde passages censureert, zorg er dan voor dat de resterende motivering nog steeds begrijpelijk is en de inschrijver in staat stelt de gronden voor zijn uitsluiting te begrijpen.
Stel jezelf de vraag
Is uit mijn gunningsbeslissing en mijn verslag van nazicht duidelijk en coherent af te leiden of ik de prijsverantwoording als niet-ontvankelijk of als ongegrond heb afgewezen — en waarom precies?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →