Abnormale prijs
Bij een vermoeden van abnormaal lage prijzen moet de aanbestedende overheid een prijsonderzoek voeren. De inschrijver krijgt de kans om zijn prijs te verantwoorden. Een onzorgvuldig prijsonderzoek of een ongemotiveerde aanvaarding/verwerping van de verantwoording leidt vaak tot schorsing of vernietiging.
Als je de laagste inschrijver laat justifieren op totaalprijs én drie unit prijzen — en hij antwoordt alleen op die drie unit prijzen
De Raad van State schorst een gunning in open procedure voor 448.857 euro omdat de aanbesteder de winnaar om verantwoording vroeg voor zowel de totale prijs als drie verdachte unit prijzen, de winnaar enkel die drie unit prijzen verantwoordde, en de aanbesteder in zijn motivering met geen woord rept over het ontbreken van de verantwoording voor de totale prijs.
'Onze onderaannemer is al bijna 60 jaar gespecialiseerd' verklaart geen rendement van 135 m²/dag
De Raad van State verwerpt de schorsingsvordering van COMABAT omdat de sociale huisvestingsmaatschappij Sambre et Biesme terecht oordeelde dat de aangeboden schilderprijzen abnormaal laag waren: het rendement van 135 m²/dag dat de onderaannemer vooropstelde, was meer dan het dubbele van wat een interne technisch verantwoordelijke én een onafhankelijke architect als realistisch beschouwden.
'Die beginconstructies liggen bij ons al in voorraad' — geaccepteerd als prijsverantwoording
De Raad van State verwerpt de schorsingsvordering van de tweede gerangschikte bieder omdat Fluvius mocht aanvaarden dat een lage eenheidsprijs voor stalen beginconstructies werd verklaard door het gegeven dat de winnende inschrijver deze elementen al boekhoudkundig afgeschreven in voorraad had.
Eén onvoldoende prijsverantwoording volstaat — al de rest wordt irrelevant
De Raad van State verwerpt de vordering van een aannemer wiens offerte onregelmatig werd verklaard wegens abnormaal lage eenheidsprijzen — omdat de prijsverantwoording voor twee onbetwist niet-verwaarloosbare posten op zichzelf al onvoldoende was, worden alle andere grieven zonder belang.
Vijf middelen, nul treffer: waarom een verliezende takeldienst botst op de grenzen van zijn eigen argumenten
De Raad van State verwerpt alle vijf de middelen van een takeldienst die de gunning van een tekelopdracht aan zijn concurrent aanvecht — van een ontbrekend ondernemingsnummer tot vermeende milieu-overtredingen en een betwist prijsonderzoek.
Het toelaten van prijskortingen bij combinaties van percelen is geen wezenlijke bestekwijziging — en een trager vergroeningsritme dan de LEZ-regelgeving mogelijk voorschrijft, maakt een offerte niet automatisch onregelmatig
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring van de gunning van een opdracht voor de exploitatie en vergroening van geregeld busvervoer (West 1, zestien percelen), omdat (1) het invoeren van een 'combinatiemogelijkheid' voor percelen vanaf de derde bestekversie geen wezenlijke wijziging was maar het louter expliciteren van de bestaande mogelijkheid tot prijskorting bij meerdere percelen op grond van artikel 58 KB speciale sectoren, (2) de offerte van de gekozen inschrijver voor het Gentse perceel niet substantieel onregelmatig was wegens de LEZ-regelgeving — nu de regelgeving uitdrukkelijk in een systeem van individuele toelatingen voorziet voor de periode 2027-2030 en niet vaststaat dat na 2030 geen toelatingen meer mogelijk zijn, (3) de aanbestedende overheid een omstandig prijsonderzoek heeft gevoerd dat het prijsverschil van 36,5% afdoende verklaarde door verschillen in financieringsmodel, infrastructuurkosten en vergroeningsritme, zonder dat een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen vereist was, (4) de vorming van een tijdelijke maatschap door zeven geselecteerde entiteiten uit dezelfde groep rechtsgeldig was en geen mededingingsbeperkende handeling inhield, en (5) het beweerde belangenconflict in hoofde van de CEO van de moedergroep van de gekozen inschrijver — tevens voorzitter van de sectorfederatie — niet verder kwam dan loutere beweringen en veronderstellingen.
Een bestek dat monopolietaken van gerechtsdeurwaarders opneemt in het prijscriterium is fundamenteel onwettig — en een bevraging achteraf kan dat gebrek niet verhelpen
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor debiteurenbeheer via een gerechtsdeurwaarder, omdat het bestek de monopoliebevoegdheden van gerechtsdeurwaarders — waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden die niet aan prijsconcurrentie mogen worden onderworpen — opnam in de inventaris die diende als basis voor het gunningscriterium prijs, en de aanbestedende overheid bij de beoordeling van dat criterium vervolgens afweek van het bestek door de inventarisprijzen te vervangen door het resultaat van een informele bevraging over de 'minnelijke fase' — een begrip dat niet in het bestek voorkwam — waardoor de inschrijvers bij het opstellen van hun offerte niet konden voorzien hoe het prijscriterium zou worden beoordeeld.
Onvoldoende motivering bij uitsluiting wegens abnormale prijzen: de beslissing moet duidelijk maken of de prijsverantwoordingen onontvankelijk dan wel ongegrond zijn
De Raad van State vernietigt — via de versnelde procedure na schorsing — de gunningsbeslissing van een overheidsopdracht voor wegenonderhoud, omdat de motivering van de uitsluiting wegens abnormale prijzen dubbelzinnig was: enerzijds bleek niet of de prijsverantwoordingen als onontvankelijk dan wel als ongegrond werden beschouwd, anderzijds stemden de motieven in de gunningsbeslissing niet overeen met die in het analyseverslag, zodat de geweerde inschrijver de werkelijke redenen van zijn uitsluiting niet kon achterhalen — en het argument van vertrouwelijkheid rechtvaardigt weliswaar een beknopte motivering, maar geen buitensporig summiere.
Een groot prijsverschil alleen volstaat niet om een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen te verplichten — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt dat de details van een prijstoelichting niet in het gunningsverslag staan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de gunning van een raamovereenkomst voor reisdiensten, omdat (1) de aanbestedende overheid wel degelijk een algemeen prijsonderzoek heeft gevoerd — met een interne prijsvergelijking en een gerichte bevraging van de twee scherpst biedende inschrijvers — en na afdoende toelichting terecht kon concluderen dat geen sprake was van schijnbaar abnormale prijzen, (2) het loutere bestaan van een groot prijsverschil (57%) tussen offertes niet automatisch de verplichting doet ontstaan om over te gaan tot een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen, nu de aanbestedende overheid een ruime beoordelingsvrijheid heeft — zeker bij intellectuele diensten — en het feit dat de gekozen inschrijver als zittende dienstverlener haar scherpere prijzen kon verantwoorden met franchisewijzigingen, omzetstijging en technologische optimalisatie, en (3) de gekozen inschrijver haar offerte niet onrechtmatig had gewijzigd door afzonderlijke tarieven voor online en offline boekingen op te geven, nu het bestek zelf die mogelijkheid voorzag bij de omschrijving van het gunningscriterium 'online boekingssysteem'.
Wanneer de aanbestedende overheid zelf vaststelt dat de totaalprijs van de gekozen inschrijver meer dan 43 procent onder het gemiddelde ligt en dit in het rood markeert, maar nalaat die totaalprijs nader te onderzoeken, is het prijsonderzoek onzorgvuldig
De Raad van State schorst de gunning van perceel 3 (Operations) van een raamovereenkomst voor gespecialiseerde ICT-diensten, omdat de aanbestedende overheid weliswaar een prijsonderzoek heeft gevoerd naar enkele specifieke posten, maar heeft nagelaten het mogelijks abnormaal karakter van de totaalprijs van de gekozen inschrijver te onderzoeken — ondanks een door haarzelf vastgestelde afwijking van -43,22 procent ten opzichte van het gemiddelde —, en omdat de beoordeling van de prijsverantwoording niet meer bevatte dan een samenvatting van de door de inschrijver aangedragen redenen zonder enig spoor van een eigen inhoudelijke toetsing aan de opdrachtvoorwaarden.
Een stereotiepe motivering dat de prijzen 'normaal en aanvaardbaar' zijn, zonder concreet rekening te houden met aangeboden kortingen van 30 tot 40 procent, getuigt niet van een daadwerkelijke prijsverificatie
De Raad van State vernietigt de gunning van een dienstenopdracht voor boominventarisatie, omdat uit het administratief dossier niet blijkt dat de aanbestedende overheid een concrete prijsverificatie heeft uitgevoerd die rekening houdt met de aangeboden kortingen van 30 tot 40 procent bij toewijzing van beide loten, en de motivering in de gunningsbeslissing niet meer is dan een stereotiepe standaardzin.
Ereloonpercentages optellen alsof het eurobedragen zijn en dan acht van de tien posten 'verwaarloosbaar' noemen — terwijl die posten elk 10% van het prijscriterium wegen
De Raad van State schorst de gunning van een raamcontract voor ontwerpers omdat de gemeente Evergem de ereloonpercentages als absolute geldbedragen behandelde bij het prijsonderzoek, en acht van de tien posten als verwaarloosbaar bestempelde terwijl elke post een subgunningscriterium van 7 op 70 punten vertegenwoordigde.
Je BAFO zegt het tegenovergestelde van wat je mondeling hebt toegelicht? Dan telt de BAFO — en het stilzwijgen van de opdrachtgever bij een eerdere offerteronde is geen goedkeuring
De Raad van State verwerpt de schorsing van de gunning van een raamovereenkomst voor het LON-netwerk van Antwerpen-Centraal, omdat een clausule in de BAFO die alle kosten behalve gebrekkig onderhoud bij de opdrachtgever legt, onverenigbaar is met de vereiste Full Omnium — ook al zei de inschrijver mondeling het tegenovergestelde.
Acht middelen op 104 pagina's in een UDN? De Raad van State leest dat als bewijs dat het niet ernstig is
De Raad van State verwerpt de UDN-schorsing van Etude Bordet tegen een SWDE-gunning aan Venturis en merkt expliciet op dat een UDN-verzoekschrift dat acht middelen ontvouwt over meer dan honderd pagina's moeilijk te verenigen valt met de 'apparente illégalité' die een schorsing in uiterst dringende nood vereist.
Een diepgaand algemeen prijsonderzoek met gedetailleerde prijstoelichtingen en stavingsstukken kan volstaan om een aanzienlijk lagere prijs als normaal te aanvaarden — zonder dat de overheid verplicht is tot een formeel bijzonder prijsonderzoek over te gaan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor het drukken en couverteren van transactioneel drukwerk voor de FOD Financiën, omdat de aanbestedende overheid — na intrekking van een eerder geschorste gunningsbeslissing — een nieuw en diepgaand algemeen prijsonderzoek heeft gevoerd waarin de gekozen inschrijver zijn aanzienlijk lagere totaal- en eenheidsprijzen gedetailleerd en cijfermatig heeft verantwoord met stavingsstukken, zodat de overheid rechtmatig kon besluiten dat de prijzen normaal waren zonder tot een formeel bijzonder prijsonderzoek over te gaan.
Een kleine schapenhouder die zijn lage prijs verantwoordt met zijn unieke bedrijfsmodel maar nalaat dat cijfermatig te staven, draagt het risico van de ontoereikende bewijsvoering — en de overheid hoeft haar eigen marktgegevens niet te delen als die in het algemeen prijsonderzoek zijn gebruikt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor schapenbegrazing op dijken langs de Zeeschelde, omdat de aanbestedende overheid binnen de grenzen van een zorgvuldige beoordeling is gebleven door de offerte substantieel onregelmatig te verklaren wegens een onvoldoende onderbouwde prijsverantwoording — en omdat de marktgegevens van andere opdrachten als referentiekader in het algemeen prijsonderzoek zijn gebruikt en niet als externe inlichtingen in het bijzonder prijsonderzoek, zodat de overheid die niet aan de inschrijver hoefde voor te leggen.
Een prijsverantwoording die uitgaat van een niet-bestekconforme uitvoering kan niet worden aanvaard — en de loutere mededeling van de prijs van een onderaannemer neemt de schijn van abnormaliteit niet weg
De Raad van State vernietigt de gunning van werken voor de nieuwbouw van een sportgebouw in Wichelen, omdat de aanbestedende overheid de prijsverantwoording van de eerste gerangschikte inschrijver voor gevelpanelen in architectonisch beton heeft aanvaard terwijl die verantwoording was gebaseerd op zelfproductie — wat niet bestekconform was aangezien het bestek prefabricatie door een Febelarch-lid in onderaanneming voorschreef — en de prijsverantwoording van de tweede gerangschikte inschrijver voor aluminium schrijnwerk louter bestond uit de prijs van een onderaannemer vermeerderd met een winstmarge, zonder concrete en objectieve verklarende factoren.
Je UDN verliezen en dan toch 770 euro rechtsplegingsvergoeding krijgen — hoe?
De Raad van State verklaart het annulatieberoep van revisorenkantoor Callens, Vandelanotte & Theunissen tegen de onregelmatigverklaring van hun offerte voor de CAPAC-revisor zonder voorwerp, en kent 770 euro rechtsplegingsvergoeding toe — ook al had de verzoekende partij haar eerdere UDN-vordering verloren.
Wie een prijsverantwoording voor de totaalprijs aanvaardt, moet de opgegeven elementen concreet bespreken en evalueren — niet louter opsommen en besluiten dat de prijs niet abnormaal is
De Raad van State vernietigt via de versnelde rechtspleging de gunning van werken voor de renovatie van de renbaan en de historische omheining van de renbaan van Bosvoorde, omdat de aanbestedende overheid de prijsverantwoording van de gekozen inschrijver aanvaardde door de opgegeven elementen — ervaring, investeringen, eerdere werken — louter op te sommen zonder ze concreet te evalueren, terwijl de verantwoording geen enkele cijfermatige onderbouwing bevatte en de aangekondigde berekeningen niet waren bijgevoegd.
Een nulprijs voor een post die een afzonderlijk subgunningscriterium vormt, is substantieel onregelmatig wanneer de kosten in werkelijkheid naar een andere post zijn verschoven
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor videobelsoftware voor de 112-noodcentrale en brandweerdispatching, omdat de gekozen inschrijver een nulprijs opgaf voor de post implementatie — een afzonderlijk subgunningscriterium — terwijl uit zijn eigen offerte bleek dat hij daar wel degelijk prestaties voor moest leveren, waardoor de kosten ten onrechte naar het andere subgunningscriterium waren verschoven en de vergelijkbaarheid van de offertes was verhinderd.
Wie bij het prijsonderzoek steunt op eigen gegevens die niet van de inschrijver komen, moet die gegevens eerst aan de inschrijver voorleggen — en ze controleerbaar motiveren in het gunningsverslag
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor groenbeheerwerken langs kanalen en waterlopen, omdat de aanbestedende overheid de offerte van de verzoeker onregelmatig verklaarde op basis van eigen houtopbrengstcijfers uit een eerdere opdracht en een extern advies — zonder die gegevens eerst aan de inschrijver voor te leggen zodat hij erop kon reageren, en zonder in het gunningsverslag de bron of context van die cijfers te vermelden.
Prijsverificatie op basis van een 'gelijkaardige eerdere opdracht' vereist een daadwerkelijke en onderbouwde vergelijking — een referentie die 28 keer groter is zonder volumecorrectie volstaat niet
De Raad van State schorst voor de derde maal de gunning van een opdracht voor medische postbedeling door SC HUMANI, omdat de prijsverificatie steunde op een zogenaamd gelijkaardige opdracht van de intercommunale ISPPC uit 2018 die 28 keer groter was, zonder enige herberekening om het prijsverschil te corrigeren voor de verschillende volumes — waardoor een reconstructie juist een prijs opleverde die 44 procent hoger lag dan de aanvaarde offerte — en zonder de beweerde marktontwikkeling sinds 2018 te staven.
Een laconieke vaststelling dat uitvoering 'materieel onmogelijk' is, volstaat niet als motivering voor de onregelmatigheid van een offerte
De Raad van State schorst de gunning van een opdracht voor groenonderhoud door de gemeente Paliseul, omdat de onregelmatigverklaring van de offerte van de laagste inschrijver steunde op één enkele laconieke zin — dat het 'materieel onmogelijk' was voor één persoon om het werk binnen de geschatte uren uit te voeren — zonder enige onderbouwing door middel van vergelijkingen met andere offertes, eigen ervaringscijfers of referentieopdrachten, en een aanvullend argument dat pas voor het eerst in de procedure voor de Raad van State werd aangevoerd het motiveringsgebrek niet achteraf kon herstellen.
Loutere verwijzing naar de offerte van een onderaannemer plus overhead is geen afdoende prijsverantwoording — de inschrijver moet de uitvoeringsmethode en het rendement toelichten
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de onregelmatigverklaring van de offerte van de tijdelijke maatschap SOCOGETRA-BESIX voor de grondige renovatie van het Viaduc Villette van de metro van Charleroi, omdat de prijsverantwoording voor post 289 (levering Californisch wissel) louter bestond uit de offerte van een onder-onderaannemer vermeerderd met algemene kosten, zonder enige toelichting bij de uitvoeringsmethode of het rendement — terwijl het bestek een gedetailleerde fabricagebeschrijving bevatte en de eenheidsprijs aanzienlijk lager lag dan die van de andere inschrijvers.
Dubbelzinnige motivering bij prijsonderzoek volstaat niet — de inschrijver moet kunnen begrijpen of zijn verantwoording als niet-ontvankelijk of als ongegrond is afgewezen
De Raad van State schorst de onregelmatigverklaring van de offerte van SA A2 voor wegenwerken in de gemeente Boussu, omdat de motivering dubbelzinnig was op twee punten: enerzijds bleek niet of de prijsverantwoording als niet-ontvankelijk dan wel als inhoudelijk ongegrond was beoordeeld, anderzijds was niet vast te stellen of de eigenlijke gronden voor de uitsluiting die waren uit de deels gecensureerde versie van het verslag van nazicht of die uit de gunningsbeslissing zelf — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt weliswaar een beknopte motivering, maar geen buitensporig laconieke.
Verwijzing naar kortingspercentages uit eerdere opdrachten zonder controle op hun normaliteit is geen deugdelijk prijsonderzoek
De Raad van State schorst de gunning van een F.A.S.T.-opdracht voor het takelen en afvoeren van voertuigen op de E313 Oost omdat de aanbestedende overheid haar conclusie dat een kortingspercentage van 15 procent op de vaste tarieven niet abnormaal was, enkel steunde op het gegeven dat in eerdere F.A.S.T.-opdrachten in Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen kortingen van 25 en 35 procent waren aangeboden — zonder na te gaan of die hogere kortingen zelf op hun normaliteit waren gecontroleerd — en op de dermate algemene vaststelling dat de offerte 'goed was voorbereid', wat evident geen deugdelijk motief kan vormen.
Wijzigingen aan meetstaten tijdens onderhandelingen in speciale sectoren schenden het gelijkheidsbeginsel niet als ze aan alle inschrijvers worden meegedeeld
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor groenonderhoud, sneeuwruimen en zoutstrooien bij de NMBS, omdat de aanpassingen aan het bestek in de BAFO-fase ofwel verduidelijkingen waren van bestaande bestekbepalingen ofwel wijzigingen die aan alle inschrijvers gelijk werden meegedeeld, en omdat de verzoekende partij voor geen enkel van de vier betwiste percelen als tweede was gerangschikt — zodat zij haar belang bij de middelonderdelen over abnormale prijzen en vervlechting van winnende inschrijvers niet aantoonde.
Niet-ondertekende en ongedateerde vergelijkingstabellen bewijzen geen effectieve prijsverificatie — zeker niet bij aanzienlijke prijsverschillen
De Raad van State schorst de gunning van twee percelen van een opdracht voor groenonderhoud omdat noch de gunningsbeslissing noch het analyseverslag enige melding maakte van een prijsverificatie, en de niet-ondertekende, ongedateerde vergelijkingstabellen met handgeschreven notities die de aanbestedende overheid als bewijs van verificatie aanvoerde, prima facie onvoldoende waren om de realiteit en effectiviteit van de prijsverificatie aan te tonen — zeker gelet op de aanzienlijke prijsverschillen tussen de offertes.
Prijsverificatie uit een eerste procedure volstaat niet als de prijzen in de tweede procedure fundamenteel anders zijn
De Raad van State vernietigt de gunning van wegenwerken aan een inschrijver wiens offerte in een eerste openbare procedure als abnormaal was verworpen, omdat de aanbestedende overheid in de daaropvolgende mededingingsprocedure met onderhandeling geen nieuwe prijsverificatie uitvoerde en zich beperkte tot een verwijzing naar de prijsanalyse van de eerste procedure — terwijl de eenheidsprijzen fundamenteel verschilden en de conclusie diametraal tegenovergesteld was.
Prijsverificatie moet effectief en verifieerbaar zijn — vooral bij grote prijsverschillen tussen offertes
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor modulaire stroomonderbrekers omdat de effectiviteit van de prijsverificatie niet afdoende kon worden vastgesteld — de nota in het administratief dossier bevatte onbewezen beweringen over marktpositionering, een onvolledige vergelijking met een federaal raamcontract en een onverklaarde kwalificatie van een inschrijver als producent, terwijl de prijsverschillen tussen de offertes aanzienlijk waren.
Prijsverificatie mag zich niet beperken tot de posten die de aanbestedende overheid vooraf als niet-verwaarloosbaar heeft bestempeld — en de motivering moet meer doen dan de rechtvaardigingen van de inschrijver herhalen
De Raad van State vernietigt de gunning van een raamovereenkomst voor dynamische parkeergeleidingsborden omdat de aanbestedende overheid de prijsverificatie beperkte tot tien posten die zij vooraf als niet-verwaarloosbaar beschouwde, terwijl andere posten met enorme prijsafwijkingen duidelijk niet verwaarloosbaar waren, en de motivering zich beperkte tot het herhalen van de rechtvaardigingen van de inschrijver zonder te verantwoorden waarom initieel abnormaal lijkende prijzen toch aanvaardbaar waren — de Raad kent daarnaast een herstelvergoeding van 68.181,82 euro toe op basis van 33 procent verlies van kans.
Een algemeen voorbehoud van het studiebureau verplicht de aanbestedende overheid niet tot bijkomende prijsgaranties
De Raad van State verwerpt het beroep tegen de gunning van de bouw van een brandtoren omdat het advies van het studiebureau om een schriftelijke prijsgarantie te vragen een algemeen voorbehoud was — geen verplichte stap — en omdat de vermeende discrepantie tussen de verantwoording van eenheidsprijzen en de totaalprijs niet werd aangetoond.
Zeggen dat je de prijsverantwoording 'aanvaardt' is geen motivering
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing omdat de aanbestedende overheid bij het prijsonderzoek enkel vermeldde dat de verantwoording 'aanvaard kan worden', zonder enige inhoudelijke analyse waaruit blijkt waarom de prijs niet abnormaal laag is.
Intrekking van de bestreden beslissing? Dan draagt de opdrachtgever de kosten
De Raad van State stelt vast dat een schorsings- en vernietigingsberoep zonder voorwerp is geworden doordat de opdrachtgever de bestreden gunningsbeslissing heeft ingetrokken, en legt de proceskosten ten laste van de opdrachtgever omdat die intrekking een surrogaat is van een vernietiging.
Sta je derde? Vecht dan ook de nummer twee aan, niet alleen de winnaar
De Raad van State verwerpt een vernietigingsberoep tegen een raamovereenkomst voor verhuis- en transportdiensten omdat de inschrijver — derde gerangschikt voor drie van de vijf percelen — enkel de offerte van de eerste betwistte maar niet die van de tweede, waardoor ze geen procesbelang kon aantonen.
Je prijzen verantwoorden is een examen met één kans
De Raad van State verwerpt een schorsingsberoep tegen de uitsluiting van een inschrijver wegens abnormaal lage prijzen, omdat die bij zijn prijsverantwoording enkel een zelfgemaakt tabelletje indiende zonder enig bewijsstuk — en de opdrachtgever niet verplicht is om daar een tweede keer naar te vragen.
Een lagere prijs dan die van jou is niet automatisch een abnormale prijs
De Raad van State verwerpt een vordering tot nietigverklaring van een gunning voor incassodiensten omdat de verliezer niet aantoonde dat de opdrachtgever een kennelijke beoordelingsfout maakte bij het prijsonderzoek of bij de beoordeling van de kwalitatieve gunningscriteria.
Van +96.000 euro raming naar een offerte van -8.000 euro: 'marktevolutie' volstaat niet als prijsverantwoording
IDELUX gunde de valorisatie van compost CUA aan Valodirect voor een négatieve prijs van -8.000 euro, hoewel de opdracht door IDELUX zelf op +96.000 euro was geraamd — de Raad van State schorst omdat de motivering zich beperkte tot algemene vaststellingen over een evoluerende markt, zonder concreet te verklaren hoe de winnende inschrijver bij deze specifieke volumes effectief winstgevend kan werken.
Een prijs van 0 euro is altijd verdacht, 1 euro meestal niet — en dat verschil rechtvaardigt verschillende onderzoeken
De Raad van State verwerpt de uiterst dringende schorsing: dat Bruxelles-Propreté de offerte van gerechtsdeurwaarder M.L. (met vier posten op 0 €) heeft uitgesloten via het strenge prijsonderzoek van artikel 36 en de offerte van Exelia-Alterius (met posten van 1 € en 15 € per dossier) via de lichtere verificatie van artikel 35, is géén ongelijke behandeling: 0 € is volgens vaste rechtspraak altijd een schijnbaar abnormale prijs, 1 € niet noodzakelijk.
Tweede ronde, andere uitkomst: hoe een aanbesteder na een eerste schorsing dezelfde opdracht solide kan toewijzen
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van A2 tegen de hertoewijzing aan KRINKELS van een SOFICO-onderhoudsopdracht voor autosnelwegen, omdat SOFICO ditmaal een concrete prijsverificatie en een verantwoorde inventarisreorganisatie kon voorleggen — een schoolvoorbeeld van hoe een aanbestedende overheid leert van een eerste schorsing.
Een kneuterige "réponse jugée satisfaisante" per post: kostprijs 75.879,99 euro schadevergoeding
De Raad van State kent POLYMAT SAV 75.879,99 euro schadevergoeding toe – 10% van zijn offerte – omdat de Résidence Préfleuri de prijsrechtvaardigingen van de winnaar GBM heeft goedgekeurd met niet meer dan "la réponse a été jugée satisfaisante" voor elke post.
Een post van 0 euro? Dat is niet automatisch een onregelmatige offerte — de aanbesteder moet éérst bewijzen dat die post meetelt
De Raad van State schorst de afwijzing van een offerte waarin één post (stalen bevestigingsbeugels voor brandblussers) op 0 euro stond, omdat La Sambrienne niet motiveerde waarom die post niet-verwaarloosbaar was en niet aanduidde welke concrete eis uit het bestek de offerte zou schenden.
Een prijsonderzoek vier weken ná de gunningsbeslissing telt niet — zelfs niet als het verschil tussen twee offertes 5,2 miljoen euro bedraagt
De Raad van State schorst een NIRAS-gunning van 13,8 miljoen euro voor saneringswerken aan radioactief beton omdat het enige spoor van een prijsonderzoek op de BAFO's een e-mail van Tractebel van 29 juli 2024 was — een maand ná de gunningsbeslissing van 28 juni.
'De prijzen zijn onderzocht en als normaal bevonden' is geen motivering — vertrouwelijkheid is geen alibi om het prijsonderzoek in zwijgen te hullen
De Raad van State schorst de gunning van een 3,5 miljoen euro grote invorderingsopdracht van SWDE en CILE aan gerechtsdeurwaarder Étude Bordet, omdat de aanbestedende overheid bij zes van de zeven offertes 'schijnbaar abnormale prijzen' detecteerde maar in haar gunningsverslag enkel een stijlclausule opnam ('prijzen jugés normaux et acceptables'), en bovendien vier offertes identiek 38/40 scoorde op de methodologie-criterium met exact dezelfde beschrijving — terwijl niet werd aangetoond waarom deze offertes niet te onderscheiden zijn.
Lage prijzen bevragen mag niet beperkt blijven tot cijfers — je moet ook de naleving van milieu-, sociaal- en arbeidsrecht controleren
De Raad van State schorst de gunning aan Vanheede Propreté van een afvalophalingsopdracht van 25 miljoen euro omdat Intradel, nadat zij de prijzen als verdacht laag had beschouwd, enkel verwees naar attesten in de offerte en nooit concreet verifieerde of de lage prijzen verenigbaar waren met milieu-, sociaal- en arbeidswetgeving.
Een te hoge prijs is net zo verdacht als een te lage — het prijsonderzoek moet beide richtingen op
De Raad van State schorst de gunning van het project/construction management voor het nieuwe Vivalia-ziekenhuis aan ATIS omdat Vivalia alleen bij lage prijzen kritische vragen stelde, terwijl de winnende offerte op verschillende posten zeer hoog lag zonder dat die afwijking ooit werd bevraagd.
52% onder de raming en 35% onder de concurrent: 'geen abnormale prijs vastgesteld' is dan geen motivering
De Raad van State schorst de gunning van grafrestauratiewerken omdat de gemeente Zulte de opvallend lage prijs van de winnaar — 52,5% onder de raming en 34,7% onder de tweede inschrijver — in het gunningsverslag afdeed met de standaardzin 'geen abnormale totaalprijzen of eenheidsprijzen vastgesteld', zonder dat uit het dossier blijkt dat een werkelijk zorgvuldig algemeen prijsonderzoek plaatsvond.
Een prijsverantwoording mag in woorden — maar niet in clichés
De Raad van State schorst de gunning van de renbaanrenovatie van Bosvoorde aan Heyrman-De Roeck omdat Leefmilieu Brussel een prijsverantwoording aanvaardde die uit louter generieke elementen ('ervaring', 'samenwerking', 'CO2-reductie') bestond, zonder cijfermatige onderbouwing en zonder enige inhoudelijke evaluatie van de aanbestedende dienst zelf.
Offerte weren wegens abnormale prijzen? Dan moet je óók schrijven waarom die posten 'niet verwaarloosbaar' zijn
De Raad van State schorst de gunning van een groenonderhoudsopdracht aan Eurogreen omdat Bruxelles Environnement wel in detail uitlegde waarom twee eenheidsprijzen van Krinkels abnormaal waren — één voorzag een tuinman die 11 voetbalvelden per dag maait — maar nergens in de communicatie motiveerde waarom die posten volgens art. 36 KB 18/04/2017 als 'niet verwaarloosbaar' moesten worden beschouwd.
Zes abnormaal lage prijzen, zes keer 'antwoord bevredigend' — dat is geen prijsonderzoek
De Raad van State vernietigt een gunning van 655.708 euro aan GBM omdat Résidence Préfleuri zes als abnormaal laag gedetecteerde prijzen afdeed met telkens dezelfde stijlzin 'la réponse a été jugée satisfaisante', zonder één aankoopbewijs of leverancierscatalogus op tafel te krijgen.
Een mondelinge mededeling tijdens het plaatsbezoek wijzigt het bestek niet — en kan dus geen offerte onregelmatig maken
De Raad van State schorst de gunning van een asbestverwijderingsopdracht aan Laurenty omdat de Régie des Bâtiments SBMI's offerte uitsloot op grond van een mondelinge instructie tijdens het plaatsbezoek én de prijsrechtvaardiging slechts gedeeltelijk behandelde in de motivering.
In een onderhandelingsprocedure mag je regularisatie weigeren — maar dan moet uit het dossier blijken dát je het overwogen hebt
De Raad van State schorst de gunning van perceel 2 van de bewakingsopdracht La Louvière omdat de aanbesteder bij vaststelling van een 'abnormaal lage' prijs van Seris Security niet aantoonbaar heeft afgewogen of hij hem op grond van artikel 76, § 5, KB 18/04/2017 de kans tot regularisatie wou geven — een discretionaire bevoegdheid die wél effectief moet worden uitgeoefend.
'Het Bureau des prix heeft het bekeken' is geen prijscontrole — zeker niet als dat advies zelf om een eigen analyse vraagt
De Raad van State schorst een gunning van het Waalse Gewest aan Colas Belgium voor wegenwerken in Biercée omdat de aanbesteder zijn prijscontrole motiveerde met de loutere vermelding 'er is tussenkomst geweest van het Bureau des prix' — terwijl het advies van dat bureau zelf een voorbehoud maakte voor een 'eigen analyse' die nergens in het dossier terug te vinden is.
Een 'demande de précision' is geen prijsonderzoek — alleen bij effectief vermoeden van abnormale prijs wordt de CCT-toets verplicht
De Raad van State verwerpt de schorsing van de gunning van de bewakingsopdracht voor het station Namen aan Securitas: een verzoek aan een inschrijver om verschillen tussen tariefposten te verduidelijken telt niet als formeel prijsonderzoek in de zin van artikel 44 KB 18/06/2017 — en zonder dat onderzoek geldt geen verplichting om de naleving van loon- en CCT-verplichtingen te toetsen.
SOFICO leest een bindende rendementsnorm in haar eigen bestek — en verliest dezelfde gunning voor de derde keer
De Raad van State schorst de gunning van een €3,17 miljoen onderhoudscontract aan SA Krinkels omdat SOFICO 'geschatte' cijfers uit annex D van haar eigen bestek pas tijdens het prijsonderzoek omtoverde tot bindende rendements- en duurnormen — waardoor inschrijvers vooraf niet konden weten dat afwijkingen automatisch op een abnormale prijs zouden wijzen.
Een offerte van €9,93 miljoen tegenover een tweede van €17 miljoen is niet automatisch een abnormale prijs — Vlaamse enkelbanden-gunning aan Attenti blijft overeind
De Raad van State weigert de schorsing van de gunning van het Vlaamse enkelbanden-contract aan Attenti voor €9,93 miljoen — nochtans amper de helft van de tweede inschrijver — omdat schaalvoordelen, eigen technologie en de positie als huidig opdrachtnemer dat verschil prima facie kunnen verklaren, en omdat SuperCom haar puntenachterstand van 42,86 op het kwaliteitscriterium niet plausibel kan goedmaken.
€1 miljoen goedkoper en tóch uitgesloten: vergeten verkeerssignalisatie in poste B.01.01 maakt het bod onregelmatig
De Raad van State bevestigt dat het Waalse Gewest de laagste inschrijver (€4,52M) terecht heeft uitgesloten omdat één belangrijke post in zijn prijsverantwoording de verplichte verkeerssignalisatie niet had meegerekend — en het mag tegelijk de winnaar (€5,80M) toelaten op basis van een korte maar concrete motivering.
Bedrijfsgeheim is geen vrijgeleide voor een stijlclausule bij abnormaal lage prijzen
De Raad van State schorst de gunning van twee NMBS-loten omdat de aanbestedende dienst zelf vaststelde dat de winnaar abnormaal lage prijzen leek aan te bieden, om uitleg vroeg, en die uitleg vervolgens afdeed met één zin in de gunningsbeslissing.
De goedkoopste én meest kwalitatieve offerte verliest. De boosdoener: hoe het prijscriterium werd opgesplitst
De Raad van State verwerpt het beroep van Canon tegen de gunning van de Farys-printerpark-raamovereenkomst aan Ricoh, ondanks dat Canon zowel de globaal goedkoopste als de meest kwalitatieve offerte indiende — omdat Farys het prijscriterium splitste in drie subcriteria (toestellen 50%, beheersoftware 10%, bijkomende dienstverlening 5%) op basis van marktverkenning en behoeftepeiling, en de wegingen 'in redelijk verband' staan tot het vermoedelijk belang van de prestaties.
Een offerte 54% onder het gemiddelde wordt toch gegund — omdat de 15%-regel enkel de totaalprijs viseert, niet elke eenheidsprijs
De Raad van State weigert een UDN-schorsing van een Sofico-gunning aan Men At Work voor €456.120,80 — ook al lag die offerte 54% onder het gemiddelde — omdat artikel 36, §4 KB Plaatsing alleen verificatie van de totaalprijs eist en de aanbesteder daarbij over een ruime beoordelingsmarge beschikt.
Gevraagde simulatie van WC-vervanging redt offerte met coëfficiënt 0,2 voor plaatsing tegen prijsverantwoording
Imtech bood voor sanitaire werken in Brussel coëfficiënten van 0,2 tot 0,5 voor plaatsing — fors lager dan concurrenten — en compenseerde met een hogere coëfficiënt op materiaal; de Stad vroeg een simulatie voor concrete posten en aanvaardde de verantwoording, en de Raad van State volgt: bij een opdracht 'à bordereau de prix' is de combinatie van elementen wat telt, niet één enkel laag cijfer.
49% onder de raming en geen prijsverantwoording: een intern memo van twee bladzijden volstaat
Eqos Energie verloor van De Witte-Vandecaveye, die 27% onder het gemiddelde en 49% onder de raming bood — zonder dat de MIVB een prijsverantwoording vroeg; volgens de Raad volstond het interne memo dat marktschommelingen en historische prijzen analyseerde, zelfs zónder formele bevraging.
Vernietigde gunning levert tweede inschrijver geen 10% forfait op, wel 50% kans × 10% winst
Drie jaar nadat de Raad van State de gunning aan Dillen Bouwteam vernietigde wegens niet-onderzochte abnormale eenheidsprijzen, krijgt VMG-De Cock geen 10% forfaitaire schadevergoeding (was geen laagste regelmatige offerte) maar 55.716,56 euro: 50% kans op gunning × 10% winstmarge × 1,1 miljoen.
Een Apple-korting die enkel zinvol is in combinatie met een laptop: motivering achteraf telt niet
Hogeschool PXL gunde een Apple-aankoopopdracht aan Econocom omdat die voor één specifiek product een opvallend hoog kortingspercentage bood; de Raad schorst omdat het administratief dossier geen verklaring bevat — en de uitleg dat 'dat product enkel samen met een laptop wordt besteld' werd pas in de procedurenota's aangedragen.
21M€ versus 36M€ en 40M€: een prijs die met de raming overeenkomt is geen abnormale prijs — ook niet als de concurrenten het dubbele vragen
De NMBS gunt een 8-jarige raamovereenkomst voor ticketautomaten aan Conduent voor €21,4 miljoen terwijl Almex €36,2M en Scheidt&Bachmann €39,7M offreren — en de Raad weigert de schorsing in UDN omdat Almex één essentieel motief van de NMBS niet rechtstreeks heeft aangevallen: dat het bedrag van Conduent overeenkomt met de oorspronkelijke raming, en dat ene motief volstaat om elke schijn van abnormaliteit weg te nemen.
Onder de Europese drempel hoeft een aanbesteder geen prijsverantwoording te vragen — maar 'mag niet' en 'moet niet' zijn niet hetzelfde
De Raad van State schorst een gunning omdat de provincie Antwerpen de offerte van een eenmanszaak weerde wegens 'abnormaal lage uurprijs van €34,70', zonder de inschrijver eerst te bevragen — terwijl bij intellectuele diensten zonder vermoedelijke hoeveelheid in het bestek het loutere prijsverschil onvoldoende is om eenzijdig te besluiten dat een prijs 'onder de kostprijs' ligt.
Een 'abnormaal hoge' negatieve prijs is even verdacht als een abnormaal lage — IVAGO leerde dat het hard
De Raad van State schorst een textielinzamelopdracht omdat IVAGO de winnende bieding van 1 miljoen euro (in een opdracht waar inschrijvers betalen aan de overheid) accepteerde zonder cijfermatige onderbouwing, terwijl die prijs dubbel zo hoog was als wat dezelfde inschrijvers in vergelijkbare dossiers eerder boden.
Een derde goedkoper dan jij is geen bewijs van dumping — als je niet leest wat het bestek tussen BAFO-rondes precies wijzigt
De Raad van State verwerpt de schorsingsvordering van Postalia tegen een postdienstgunning aan Mestrabel: het prijsverschil van 33% wordt voor het grootste deel verklaard doordat het bestek na de eerste BAFO-ronde 'post 40 Genk' preciseerde als 'hoofdzakelijk tijdschriften' — wat Mestrabel en Bpost wel oppikten, maar Postalia niet.
Tussen artikel 35 en artikel 36 KB Plaatsing zit een drempel: een toelichting die het algemeen prijsonderzoek vlot doorstaat, hoeft geen formele prijsverantwoording te worden
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering tegen de gunning van een architectuurstudieopdracht in Boom: een aanbestedende overheid die in het kader van het algemeen prijs- en kostenonderzoek (artikel 35) een toelichting krijgt en die — afdoende gemotiveerd — voldoende vindt, hoeft niet de zwaardere procedure van artikel 36 (formele prijsverantwoording) te starten.
Een prijsonderzoek dat in de gunningsbeslissing 'normaal' beweert en in het dossier dezelfde zin herhaalt, is geen prijsonderzoek
De Raad van State schorst de gunning van de Fedasil-cateringopdracht aan Aramark omdat de FOD Binnenlandse Zaken in de gunningsbeslissing enkel stelt dat de prijzen 'normaal' zijn en die motivering in de technische analyses slechts letterlijk herhaalt — terwijl Aramark voor perceel 2 ruim 15% onder de raming bood, en de Raad in het dossier geen enkel concreet spoor van een algemeen prijsonderzoek terugvindt.
Een prijsanalyse die enkel de duurdere offertes bespreekt, laat de winnaar buiten beeld — en wie de winnaar buiten beeld laat, mist de essentie van het prijsonderzoek
De Raad van State schorst de gunning van de revisor-opdracht van AViQ aan L&S Réviseurs omdat het gunningsverslag wel uitlegt waarom de duurdere offertes (RSM Inter Audit en de verzoeker) hoger lagen, maar geen woord wijdt aan de prijscontrole van de winnaar — terwijl AViQ zelf 25% indexatie had ingebouwd in de raming en de winnaar onder dat niveau bood.
Een prijs van 25% onder het gemiddelde overleeft — én de winnaar mag nadien nog 100.000 euro bijvragen na het verstrijken van de verbintenistermijn
De Raad van State verwerpt een UDN tegen de gunning van het Brugse kunstgrasveld aan Lesuco: een totaalprijs die 25% onder het gemiddelde ligt mag verantwoord worden met 'marktleiderschap, omzet en vakkennis', en wanneer de verbintenistermijn verstrijkt mag de winnaar prijsverhogingen wegens marktomstandigheden vragen zonder dat de andere inschrijvers de kans krijgen hun offerte te herzien.
Een offerte als 'abnormale prijs' wegzetten kan niet wanneer die prijs volgens uw eigen rekenformule helemaal niet abnormaal is
De Raad van State oordeelt dat SOFICO de offerte van Sotraliège (€4,5 miljoen voor het ruimen van wachtbekkens in Luik) ten onrechte onregelmatig heeft verklaard wegens 'abnormale prijs', omdat de betwiste eenheidsprijzen volgens SOFICO's eigen wiskundige criteria niet abnormaal waren — maar hij weigert toch de schorsing wegens overstromingsrisico.
Wie de IRISnet3-opdracht van 12 jaar verloor, krijgt geen tweede kans in UDN — vijf moyens, allemaal 'niet ernstig'
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van Proximus tegen de gunning van het IRISnet3-contract aan Orange Belgium: alle vijf de aangevoerde middelen — over zogenaamd onregelmatige gratis tools van de winnaar, abnormale prijsstructuur, regularisatieproblemen en evaluatie van kwalitatieve criteria — worden 'niet ernstig' bevonden.
Telenet biedt 50% goedkoper, Proximus eist een prijsonderzoek — de Raad: bij twee inschrijvers is goedkoop nog geen abnormaal
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van Proximus tegen de gunning aan Telenet van een 5-jaars connectiviteitsraamovereenkomst van Belnet, omdat een prijsverschil van meer dan 50% en €5 miljoen niet automatisch op een abnormale prijs wijst — zeker niet als er slechts twee inschrijvers zijn en de winnaar zijn prijszetting grondig verantwoord heeft.
'Prijzen werden waar nodig aangepast': drie woorden in een verslag van nazicht volstaan om de raamovereenkomst drukwerk van De Lijn te doen schorsen
De Raad van State schorst de gunning van de LijnCom-raamovereenkomst voor drukwerk en stickers op De Lijn-bussen aan 3Motion, omdat de aanbesteder na de prijsverantwoording enkele eenheidsprijzen van de winnaar had 'aangepast' — terwijl artikel 36, § 3 KB plaatsing 2017 maar drie keuzes biedt: offerte weren, offerte weren, of motiveren dat het bedrag niet abnormaal is.
Uit een BIM-model de afstand tussen leuningstijlen afleiden terwijl het bestek een figuur met 122 mm toont: die gok verliest Franki
De Raad van State verwerpt Franki Constructs UDN-beroep tegen de gunning van de fietsbrug aan de N75 in Dilsen-Stokkem aan Stadsbader: uit een uitvergroot detail van het detailplan een hart-op-hart-afstand van 500 mm afleiden, terwijl het bijzonder bestek tweemaal een figuur met 122 mm toont en veiligheidsvoorschriften een grote opening verbieden, levert geen tegenspraak op tussen plan en bestek die via de voorrangsregel kan worden opgelost.
'Wij zijn de grootste zandhandelaar van Nederland' is geen prijsverantwoording
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van Hye-Boskalis tegen de gunning van het wachtdok in Zandvliet aan Herbosch-Kiere–Hens: negatieve eenheidsprijzen van -€4 en -€5 per m³ voor afzet van baggerzand kun je niet onderbouwen met de marktpositie van Boskalis en één vergelijkingscontract uit een ander project — wie cruciaal afwijkt van de raming én van de concurrenten moet per post gedetailleerd cijferen.
De winnaar bouwde zélf het kwaliteitskader waar het bestek op steunt — en moet daarom nog niet uitgesloten worden
De Raad van State weigert in extreme urgentie de schorsing van een gunning waarbij de winnaar (IPSO) eerder bij dezelfde overheid het kwaliteitsreferentiekader had opgesteld dat in het nieuwe bestek werd hergebruikt — omdat de verzoeker geen concreet mededingingsvoordeel kon aantonen.
Een loonstrook bewijst niet waar je werknemer woont — en zonder die woonplaats houdt jouw 25-minuten aanrijtijd geen stand
De Raad van State verwerpt het schorsingsverzoek van Aquastructo tegen haar uitsluiting wegens onverantwoorde abnormaal lage prijzen voor zoutstrooien en sneeuwruimen in district Aarschot, omdat de loonstroken die ze als bewijs van snelle aanrijtijden voorlegde alleen de plaats van tewerkstelling vermelden — niet de woonplaats van de werknemers waaruit haar centrale ligging zou blijken.
Een prijs herhalen is geen prijs verantwoorden — Stad Kortrijk verliest haar HVAC-raamovereenkomst van vier jaar
De Raad van State vernietigt de gunning aan bvba Vergote door Stad Kortrijk omdat de stad een 'prijsverantwoording' aanvaardde die in feite enkel bestond uit een herhaling van de aangeboden prijs — een vast uurtarief van 45 EUR (21,19 % onder het gemiddelde) werd verantwoord met de zin 'ons regie tarief is 47 €/u voor particulieren, doordat wij hier constant iemand kunnen inzetten kunnen we een uurtarief hanteren van 45 €/u'.
Drie offertes voor Infliximab variëren van €68,89 tot €405,22 — en uw motivering luidt 'twee zijn génériques'? Dat is een 'erreur grossière' die de gunning sneuvelt
De Raad van State schorst de gunning aan Sandoz van een Infliximab-raamovereenkomst voor het CHR de la Citadelle, omdat de aanbesteder bij prijsonderzoek de twee laagste offertes verkeerdelijk als 'génériques' kwalificeerde terwijl het in werkelijkheid 'biosimilaires' waren — een wezenlijk verschil dat de prijsverantwoording van een gigantisch prijsverschil van 80% had moeten dragen.
96 parkeerplaatsen op een vereiste van 100 is geen substantiële onregelmatigheid — en een ereloon van 6,5% blijft geen abnormale prijs, ook al ligt het 27% onder de tweede inschrijver
De Raad van State verwerpt het schorsingsberoep van D E Architecten tegen de gunning aan M4 Architecten van een studieopdracht voor een lokaal dienstencentrum en kinderdagverblijf in Sint-Pieters-Leeuw: een offerte met 4 parkeerplaatsen minder dan voorgeschreven en een ereloonpercentage van 6,5% (tegenover 8,25% bij de tweede goedkoopste) is in deze context niet substantieel onregelmatig — en het prijsonderzoek hoeft geen uitdrukkelijke motivering te bevatten zolang de aanbesteder geen schijn van abnormaliteit vaststelt.
Een 'voorbehoud' over luchtvracht en douane in je masker-offerte was geen handige kwalificatie — het was een afwijking van het leveringsschema die je gunning kostte
De Raad van State verwerpt het beroep van I'll Be Bag tegen de Covid-mondmasker-aankoop van 50 miljoen Community masks (gegund aan Avrox en Tweeds & Cottons): wie aan een leveringsschema-eis 'voorbehouden' verbindt over transport en douane, levert juridisch een afwijking — en wie zo'n afwijking pas in een aanvullende nota aanvecht, is te laat en verliest zijn belang om de rest van de gunning aan te vechten.
Eén abnormale eenheidsprijs zet je hele offerte buitenspel — ook als je totaalbedrag in lijn ligt
De Raad van State verwerpt het schorsingsberoep van De Vriese tegen de gunning van het fietspadenonderhoud in Oostende aan Adiel Maes (€635.072,36): wie zich in zijn prijsverantwoording beperkt tot een opsplitsing in handelingen of een verwijzing naar de offerte van een onderaannemer, riskeert dat zijn offerte voor één post onregelmatig wordt verklaard — en daarmee de hele opdracht verliest.
Een prijsverantwoording die in een eerste procedure werd afgewezen kun je niet recyclen in de volgende — ook niet als de prijs intussen 'aangepast' is
De Raad van State schorst de gunning van de stadsherwaardering in Charleroi (€30,1 miljoen excl. btw) omdat de stad voor een verdacht hoge eenheidsprijs van de winnaar steunde op een prijsverantwoording die ze in een eerdere procedure zelf onaanvaardbaar had verklaard, terwijl die prijs intussen was 'aangepast' zonder nieuwe bevraging.
Eenheidsprijzen 'clusteren' over drie samenhangende posten mag — Middelkerke houdt de gunning aan Penninck (685.683 euro)
Norré-Behaegel klaagde dat de winnaar al het werk in één post had geprijsd en de andere twee leeg liet, maar de Raad van State aanvaardt het 'clusteren' van eenheidsprijzen over samenhangende posten zolang de aannemer zijn rendement concreet en met facturen onderbouwt.
Een prijsverantwoording die de Bureau des Prix-raming én de gevraagde justifications van eenheidsprijzen samenvat, volstaat ook al berekent ze maar 60% van het offertebedrag
De Raad van State verwerpt de annulatie van de gunning aan Colas Belgium voor de E411-rehabilitatie (8,89 mio €), omdat een aanbestedende overheid die haar prijsonderzoek baseert op een raming van de Bureau des Prix én op gemotiveerde justifications van bepaalde eenheidsprijzen waarover ze de inschrijver heeft bevraagd, voldoet aan haar onderzoeks- en motiveringsplicht — ook als die analyse minder dan twee derde van het offertebedrag dekt.
Wanneer je advocaat je eigen stuk niet begrijpt: hoe Limburg.net zijn vuilniszakken-gunning verloor
De Raad van State schorst de gunning door afvalintercommunale Limburg.net aan Sphere Belgium omdat een puntenberekening volgens de prijsformule niet hetzelfde is als het wettelijk verplichte prijsonderzoek — een gebrek dat duidelijk werd toen de raadsman van de aanbesteder ter zitting erkende dat hij zijn eigen stuk niet kon uitleggen.
Een intercommunale die 30% goedkoper biedt dan jij is geen abnormaal lage prijs — zelfs niet als ze tegen kostprijs werkt
De Raad van State verwerpt de UDN van TV Willer/ABOG die zich verzette tegen de gunning van twaalf percelen straatkolkenruiming aan intercommunale Intradura, en beslist dat een opdrachthoudende vereniging mag deelnemen aan tenders buiten haar gemeentelijk territorium, dat 'geen handelskarakter' niet betekent 'geen overheidsopdrachten', en dat 30% prijsverschil verklaarbaar door een lager uurloon en hoger rendement géén abnormaal lage prijs is.
Een schoonmaakprijs van 20,49 euro per uur kun je niet wegredeneren met 'wij kennen die firma van vorig contract'
Hogeschool PXL gunde een vierjarige schoonmaakopdracht aan Köse Cleaning voor 30 % onder de gemiddelde inschrijvingsprijs zonder gedocumenteerd prijsonderzoek — de Raad van State vernietigt de gunning omdat in een fraudegevoelige sector als schoonmaak ook nagegaan moet worden of het minimumloon haalbaar is.
1.904 euro voor één meter sanitaire leiding is overduidelijk fout – maar 'wij namen het gemiddelde van de concurrenten' is geen geldige correctie
De Provincie Henegouwen corrigeert in de offerte van ENVISYS één eenheidsprijs van 1.904,40 euro/m naar het gemiddelde van de andere inschrijvers (26,30 euro/m), waardoor ENVISYS van plaats vier naar plaats één klimt – de Raad van State schorst de gunning omdat het gemiddelde van de concurrenten niet bewijst wat de werkelijke intentie van ENVISYS was.
Een onregelmatige inschrijver krijgt alleen het uittreksel van zijn eigen wering – niet de gunningsbeslissing waarmee de winnaar werd gekozen
Heyrman-De Roeck wordt geweerd wegens niet-aanvaarde prijsverantwoording en wil de prijsverantwoording van de gekozen inschrijver – die met een 100.000 euro hogere prijs won – kunnen toetsen, maar de Raad van State leert haar dat de wet 17 juni 2013 een onregelmatig verklaarde inschrijver alleen recht geeft op een uittreksel met de motieven voor zijn eigen wering, en dat onderzoek naar abnormaal hoge prijzen sowieso soepeler mag zijn dan onderzoek naar abnormaal lage prijzen.
Twee inschrijvers vechten dezelfde gunning aan: de Raad schorst voor de eerste én verdaagt de tweede sine die — als verzekeringspolis
Op dezelfde dag dat de Raad de gunning aan VENTURIS schorst op vordering van INTERMÉDIANCE & PARTNERS, behandelt hij de parallelle UDN van EURO FIDES tegen dezelfde beslissing — niet door ze te verwerpen wegens zonder voorwerp, maar door ze 'sine die' te verdagen om EURO FIDES haar eigen procedure te garanderen mocht de eerste schorsing alsnog wegvallen.
Een aanbesteder mag de prijsverantwoording vertrouwelijk houden — maar moet wél laten zien dát hij ze heeft onderzocht
ISPPC gunde een opdracht voor de recuperatie van schuldvorderingen aan VENTURIS aan een stuksprijs van €1,98 per dossier — twee keer goedkoper dan de tweede en drie keer goedkoper dan het gemiddelde van €1.438.448 — maar motiveerde nergens waarom de prijsverantwoording overtuigde, en de Raad van State schorst.
Een offerte van 35% boven uw budget weren als 'onaanvaardbaar' is geen onregelmatigheid — zeker niet als dat budget nergens in het bestek stond
De stad Antwerpen weerde de offerte van Antwerp Recycling Company als onregelmatig omdat de totaalprijs 35% boven het beschikbare budget lag, maar zonder dat budget in de opdrachtdocumenten te vermelden en zonder prijsbevraging — de Raad van State schorst de gunning aan Bruco Containers wegens schending van het prijsonderzoek-regime van het KB plaatsing 2017.
Een 'abnormaal hoge' prijs aanvaarden mag soepeler dan een 'abnormaal lage' weren
De Raad van State verwerpt het beroep tegen de gunning aan Van Wellen voor het structureel onderhoud van de E19, en stelt voor het eerst expliciet dat een onderzoek naar abnormaal HOGE prijzen wezenlijk anders is dan een onderzoek naar abnormaal lage prijzen — de aanbestedende overheid mag soepeler omgaan met de prijsverantwoording en de gronden uit art. 36 §3 KB plaatsing 2017 zijn niet limitatief.
Klagen dat er geen prijscontrole was, kan zelfs als ú de laagste prijs heeft ingediend — een vergelijkende prijstabel is geen verificatie
De Raad van State schorst de gunning aan Malysse van een raamovereenkomst voor verhuur en onderhoud van werkkleding voor VIVALIA omdat het administratief dossier nergens aantoont dat de aanbesteder een effectieve prijscontrole heeft uitgevoerd, en oordeelt dat zelfs Servitex — de laagste inschrijver — belang heeft bij dit middel.
Familiebedrijf, eenvoudig werk, lagere erkenningsklasse, nabije werven — vier zachte argumenten samen volstaan om een abnormaal lage prijs te verantwoorden
De Raad van State verwerpt het schorsingsverzoek van Swinnen tegen de gunning aan de familiale aannemer Nelis voor een jongerenontmoetingscentrum in Zaventem en bevestigt dat een aanbesteder een prijsverantwoording mag aanvaarden die steunt op niet-cijfermatige argumenten — zoals een familiale structuur, een eenvoudig werk en synergiemogelijkheden door nabijheid — zolang die elementen plausibel en samengenomen redelijk zijn.
Wie zegt dat hij de prijzen heeft onderzocht, moet dat met stukken in zijn dossier kunnen aantonen — anders staat de verificatie niet vast
De Raad van State schorst voor de tweede keer dezelfde gunningsbeslissing van het Brussels Gewest voor een schoonmaakopdracht van zes gebouwen, omdat het Gewest noch voor Köse Cleaning enig spoor van een prijsonderzoek in zijn administratief dossier had opgenomen, noch voor de winnaar Jette Clean kon uitleggen waarom een 'uitzonderlijke' inzet van studenten plots als structurele prijsverklaring werd aanvaard.
Het visum van de regeringscommissaris weigeren is geen detail — het kan de hele rangschikking omkeren, en dat mag
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering tegen de gunning van een orthopedie-concessie aan het UZ Gent: nadat de regeringscommissaris zijn visum had geweigerd op het eerste gunningsverslag, mocht de aanbestedende overheid een herbeoordeling uitvoeren waarbij de winnaar (V!GO) en de tweede (Aqtor!) van plaats wisselden — zonder dat de regeringscommissaris zijn bevoegdheid overschreed.
Bloc de radioprotection estimé à 800 €/m³ alors qu'il en vaut 5.000 sur le marché — l'attribution Jules Bordet à 47,8 millions est annulée deux ans après le rejet de la suspension
Le Conseil d'État annule l'attribution du gros-œuvre du nouvel Institut Jules Bordet à la société momentanée CFE-Blaton-Entreprises Louis De Waele (47,8 millions d'euros) parce que le pouvoir adjudicateur a accepté un prix unitaire de 1.163 €/m³ pour un bloc de radioprotection que le marché propose à environ 5.000 €/m³ — le repère de comparaison utilisé (une estimation préalable de 800 €/m³) reposait sur la lecture erronée d'un devis Veritas comme s'il incluait 357 tonnes de plomb invisibles.
Een offerte 31% onder het gemiddelde overleeft het prijsonderzoek dankzij één bijlage van 32 pagina's
Stadsbader bood 31% lager dan het gemiddelde voor een spoorwegopdracht van Infrabel — en overleefde het prijsonderzoek omdat ze spontaan een gedetailleerde berekening van hun tien grootste posten meeleverden, waarvan zes posten zelfs duurder bleken dan die van de klagende concurrent.
Een prijsverantwoording op basis van 3 prestatie-uren — terwijl het bestek twee bussen vraagt — is geen onderzoek, dat is incompetentie
Stad Ninove gunde een buscontract voor leerlingenvervoer van €107.611 (GEO) aan een concurrent voor €41.190 — bijna 2,5 keer goedkoper — na een 'prijsverantwoording' die uitging van drie uren werk, terwijl het bestek twee aparte bussen op aparte routes vereiste.
Eenheidsprijzen die 81% boven en 68% onder het gemiddelde liggen, mag je niet wegmotiveren met 'de totaalprijs is normaal'
De Raad van State schorst de gunning van een afbraak- en nieuwbouwopdracht in Lommel omdat de stad eenheidsprijzen die 81% boven en 68% onder het gemiddelde lagen niet onderzocht had — een 'normale' totaalprijs en een vage verwijzing naar 'clustering' tussen posten kunnen dat onderzoek niet vervangen.
Vraag de aanbesteder om uw prijs te rechtvaardigen — en hij ontdekt waarom uw bestek niet conform is
ENERGYS, eerst geklasseerd met de laagste offerte voor de HVAC van het Iris-Sud ziekenhuis, wordt onregelmatig verklaard wegens abnormale prijzen — en de Raad van State weigert te schorsen omdat haar prijsrechtvaardiging blootlegde dat ze niet op alle technische bestekvoorwaarden had ingeschreven.
Een inschrijver geeft zélf toe dat zijn prijs niet klopt — dan mag u niet 'onverkort' gunnen zonder een gemotiveerd antwoord op de vraag of die prijs nog normaal is
POM Antwerpen mocht de gunning van een 7,8 miljoen euro grote infrastructuuropdracht aan Deckx niet doorzetten nadat Deckx zelf, één maand na de opening, schriftelijk had toegegeven dat haar eenheidsprijzen voor de waterkerende beschoeiing geen aankoop- of afschrijvingskosten van damplanken bevatten — want het aanbestedingsverslag motiveerde nergens waarom die door de inschrijver zelf erkende lage prijzen tóch normaal waren.
Eén revisor doet 80% van de uren in een 'college van twee': geen probleem volgens de Raad van State
De Raad van State verwerpt de UDN-schorsing tegen FOREM's heraanbesteding aan KPMG/Joiris, ondanks dat één signing reviewer 584 van de 730 voorziene 'revisor-uren' zou presteren — de eis van een 'college van revisoren' wordt beoordeeld op het totaal per kabinet, niet op de verdeling tussen individuele signing reviewers.
Een referentienummer dat eindigt op '040' kost een aannemer een contract van 2,1 miljoen euro
De Raad van State weigert de schorsing van de gunning van de Pivert 2-renovatie van 65 sociale woningen in Anderlues aan Lixon, omdat het isolatiepaneel dat Hullbridge onder de referentie 'RHINOPOR PS 15 SE 040 120 mm' aanbood prima facie een lambda-coëfficiënt van 0,040 W/m²K heeft — terwijl het bestek 0,032 eist — en de bieder dat zelf had moeten verifiëren toen om prijsverantwoording werd gevraagd.
Als jouw studiebureau zegt 'vraag een prijsverantwoording' en je doet het niet — leg dan uit waarom
De Raad van State schorst de gunning van een wegeniswerk van 4,05 miljoen euro omdat de stad Nieuwpoort het advies van haar eigen studiebureau om voor zeven abnormaal lage eenheidsprijzen een prijsverantwoording te vragen, ongemotiveerd naast zich neerlegde.
Drie jaar identieke werken in onderaanneming uitgevoerd voor dezelfde aanbesteder — toch wordt je prijs 'abnormaal' verklaard zonder dat element te beoordelen
De Raad van State vernietigt de gunning van het onderhoud van de autosnelwegen in Vlaams-Brabant (A-wegen West, 450.000 euro) aan Deckx Algemene Ondernemingen omdat het Agentschap Wegen en Verkeer de prijs van laagste inschrijver Norré-Behaegel (–72,60% korting) als abnormaal afwees zonder concreet in te gaan op haar centrale verantwoording — dat zij datzelfde perceel al drie jaar in onderaanneming voor ABOG uitvoerde tegen vergelijkbare prijzen.
Een vergelijkende prijzentabel kán prijsonderzoek zijn — ook al voelt het voor de tweede gerangschikte aan als 'niets'
De Raad van State verwerpt het beroep van VMG-De Cock tegen de gunning van een schoolbouwopdracht aan een 116.000 euro goedkopere concurrent, omdat de aanbesteder met een gedetailleerde vergelijkende prijzentabel wel degelijk een prijsonderzoek voerde — ook al vroeg hij geen prijsverantwoording.
Een prijs van €0,04 voor een aanmaningsbrief is geen écht antwoord op een vraag naar prijsverantwoording — accepteren is een kennelijke beoordelingsfout
De Raad van State vernietigt de gunning van het invorderingsmarktje van TEC Charleroi: de aanbestedende overheid accepteerde te lichtzinnig de uitleg dat een aanmaningsbrief voor €0,04 'tijdens de ronde van de gerechtsdeurwaarders' bezorgd zou worden, terwijl die uitleg de werkelijke kostprijs niet rechtvaardigde.
Laagste prijs met dompelpomp die niet voldoet aan het bestek: technische onregelmatigheid kost je het belang om verder te procederen
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van de THV WeGroSan/Antea tegen de gunning aan Sportinfrabouw, omdat de THV — laagste inschrijver met 1.390.000 euro — drie posten van haar offerte (dompelpomp, schakelkast voor irrigatie, sporttechnische laag onder kunstgras) technisch niet conform indiende en die vaststelling niet bestreed in haar verzoekschrift, waardoor zij geen belang heeft om de gunningsbeslissing aan te vallen.
Een 'deze RFP is geen overheidsopdracht'-clausule maakt jou nog geen private speler — BPOST blijft administratieve overheid
De Raad van State verklaart zich bevoegd om BPOST's gunning van een waterfonteinen-opdracht (geraamd op € 150.000 over 5 jaar) aan John Martin te beoordelen ondanks de uitdrukkelijke RFP-clausule dat 'de overheidsopdrachtenwetgeving niet van toepassing is' — maar verwerpt het beroep van Aquacare omdat zij geen belang heeft bij haar middelen.
'Goedkope Indiase onderaannemer' is geen prijsverantwoording — vooral niet als de aanbesteder je staal nakijkt en vol fouten vindt
CICADE bood voor de Waalse landschapskartering minder dan een kwart van de raming en ongeveer een derde van wat winnaar Pixelius vroeg, en rechtvaardigde dat met één zin over een Indiase onderaannemer aan "slechts enkele dollars per uur" — de Raad van State bevestigt de uitsluiting wegens abnormale prijs omdat de prijsverantwoording niet was becijferd, geen uurtarief vermeldde en geen correctietijd na kwaliteitscontrole opnam.
Een laagste prijs is niet 'abnormaal laag' als hij 45% boven jouw eigen raming ligt
Hoewel de winnende offerte voor één onderpost zeven keer lager lag dan die van de verzoeker, weigert de Raad van State de gunning te schorsen — want de prijs lag nog steeds 45% boven de raming van de aanbestedende overheid, en daarmee viel ze niet onder de wettelijke verplichting tot prijsverantwoording.
Overheidsopdrachten opvolgen?
Ontvang dagelijks relevante aanbestedingen op maat van uw bedrijf. Inclusief AI-samenvattingen, concurrentieanalyse en marktinzicht.
Deze pagina toont alle arresten van de Raad van State (het hoogste administratieve rechtscollege in België) over het thema abnormale prijs bij overheidsopdrachten. Elk arrest is door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met een juridische les en een praktische vraag om uzelf te stellen. Bekijk alle arresten →