Offerte weren wegens abnormale prijzen? Dan moet je óók schrijven waarom die posten 'niet verwaarloosbaar' zijn
De Raad van State schorst de gunning van een groenonderhoudsopdracht aan Eurogreen omdat Bruxelles Environnement wel in detail uitlegde waarom twee eenheidsprijzen van Krinkels abnormaal waren — één voorzag een tuinman die 11 voetbalvelden per dag maait — maar nergens in de communicatie motiveerde waarom die posten volgens art. 36 KB 18/04/2017 als 'niet verwaarloosbaar' moesten worden beschouwd.
Wat gebeurde er?
Op 23 januari 2023 publiceert Bruxelles Environnement een aankondiging voor een dienstenopdracht 'Entretien des espaces verts – zone ouest', opgesplitst in twee percelen, met de prijs als enig gunningscriterium. Vijf inschrijvers dienen in, waaronder Krinkels voor beide percelen. Bij het prijsonderzoek (art. 35 KB 18/04/2017) wordt Krinkels net als twee andere inschrijvers bevraagd. Krinkels antwoordt op 9 mei 2023 uitvoerig: tabellen met uurlonen voor tuinmannen, boomverzorgers en metsers, materiaalkosten, verbruik, verzekeringen, marges; kaderovereenkomsten met De Bree Solution en Renewi voor afvalverwerking; offertes voor dolomie en lavagrind. In het analyseverslag van 13 juni 2023 onderzoekt de aanbesteder zes eenheidsprijzen van Krinkels. Vier worden aanvaard. Twee worden verworpen: - Post 0.3.6.4 (maaien zonder opvangbak): Krinkels rekent met een rendement van 120.000 m²/dag voor één tuinman. Dat komt neer op ca. elf voetbalvelden op één werkdag — 'manifestement déraisonnable et disproportionné'. De aanbesteder meent dat de kost van een tweede tuinman ontbreekt. - Post 0.4.1.2 (hagen snoeien, 3x per jaar): vijf tuinmannen, maar slechts één haagschaar in de prijsopbouw. Volgens de aanbesteder had het minstens drie haagscharen moeten zijn, waardoor de m²-prijs eigenlijk 0,55 euro had moeten bedragen. Conclusie: twee afgekeurde posten → offerte nietig → lot 1 gegund aan Eurogreen op 14 juli 2023. De afwijzingsbrief aan Krinkels (11 augustus 2023) reproduceert deze prijstechnische motivering, maar vermeldt nergens dat de aanbesteder deze posten als 'niet verwaarloosbaar' in de zin van art. 36 KB 18/04/2017 beschouwt. Krinkels tekent UDN-beroep aan. Kernargument van het eerste onderdeel: art. 36, § 3, 1° KB 18/04/2017 staat weigering enkel toe wanneer het bedrag van 'un ou plusieurs poste(s) non négligeable(s)' abnormaal is. De aanbesteder heeft dat oordeel niet expliciet gemaakt, en zeker niet meegedeeld. De VIe kamer zetelend in kort geding volgt Krinkels. Art. 36 vereist dat de aanbesteder twee aparte oordelen velt: is de prijs abnormaal én is de post niet verwaarloosbaar. De aanbesteder heeft appreciatiemacht bij het tweede oordeel (de koning weigerde destijds zelfs voorbeelden op te nemen), maar dat oordeel MOET wel geveld en zichtbaar zijn. 'Si cette qualification n'est pas indiquée dans l'acte, une étape du raisonnement du pouvoir adjudicateur n'est pas exprimée et la décision d'écartement est affectée d'un vice de motivation formelle.' De aanbesteder beroept zich erop dat in het analyseverslag drempels werden gebruikt om posten te bevragen — maar die bepaling staat niet in de brief aan Krinkels, noch in de voorafgaande bevragingsbrief. Eurogreen voert aan dat de betrokken posten 7,89% en 5,65% van Krinkels' offerte vertegenwoordigen en dus 'manifestement non négligeables' zijn, maar de Raad van State mag zich niet in de plaats stellen van de aanbesteder om die kwalificatie uit te spreken. Dat Krinkels na inzage in het administratief dossier het oordeel niet in een nieuw middel heeft betwist, heelt het motiveringsgebrek niet: de motieven moeten vóór het beroep aan de bestemmeling zijn meegedeeld. Belangenafweging: Bruxelles Environnement identificeert geen nadelen die opwegen tegen de voordelen van schorsing. De gunning aan Eurogreen en de nietigverklaring van Krinkels' offerte voor lot 1 worden geschorst met onmiddellijke uitvoering.
Waarom doet dit ertoe?
Voor bid managers die op de tweede plaats eindigen of wier offerte wordt afgewezen wegens abnormale eenheidsprijzen is dit een zeer effectief wapen. De afwijzingsbrief moet twee oordelen bevatten, niet één. Controleer of 'niet verwaarloosbaar' (of een equivalent) expliciet is gemotiveerd. Zo niet: formeel motiveringsgebrek, schorsing realistisch. Voor aanbesteders: dit is een veelgemaakte fout. Je analyseverslag mag technisch sterk zijn, maar als de twee oordelen van art. 36 niet beide zichtbaar zijn in het stuk dat de inschrijver ontvangt, valt de beslissing. Een procedurememorie kan dat niet repareren.
De les
Als je een offerte weert wegens abnormale prijzen op één of meer posten, schrijf dan in je beslissing én in de mededeling aan de inschrijver TWEE dingen per post: (1) waarom de prijs abnormaal is, en (2) waarom die post niet verwaarloosbaar is. Dat laatste kan met percentages van het totaal, met absolute bedragen of met de rol van de post in de uitvoering — maar het moet er staan. Je kan dit niet achteraf in een procedurememorie toevoegen: de Raad van State kijkt alleen naar de motieven die vóór het beroep zijn meegedeeld.
Te onthouden
- Art. 36 KB 18/04/2017 vereist twee aparte oordelen: abnormaal karakter én niet-verwaarloosbaar karakter
- Aanbesteder heeft appreciatiemacht bij 'verwaarloosbaar', maar moet dat oordeel wél expliciet vellen en meedelen
- Het oordeel moet blijken uit de mededeling aan de afgewezen inschrijver — niet pas uit het administratief dossier of een procedurememorie
- De Raad van State mag zich niet in de plaats stellen van de aanbesteder om 'manifeste' niet-verwaarloosbaarheid vast te stellen
- Motivering door verwijzing naar het analyseverslag werkt alleen als dat verslag mét de relevante motieven tijdig wordt meegedeeld
Waarop letten
- Afwijzingsbrief die de abnormaliteit onderbouwt maar de niet-verwaarloosbaarheid stilzwijgend laat
- Aanbesteder die drempels gebruikt voor bevraging maar die drempels niet communiceert aan de inschrijver
- Beroep op 'evidente' niet-verwaarloosbaarheid in een procedurememorie — komt te laat
- Absolute percentages (hier 7,89% en 5,65%) die pas door de tussenkomende partij worden ingebracht
- Analyseverslagen waarin de niet-verwaarloosbaarheid niet expliciet wordt benoemd
Stel jezelf de vraag
Neem de afwijzingsbrief erbij. Staat er letterlijk iets zoals 'post X vertegenwoordigt Y% van de offerte en is daarom niet als verwaarloosbaar te beschouwen' — of een equivalent? Zo niet: je beslissing is formeel onvoldoende gemotiveerd, zelfs als de vaststelling van abnormaliteit zelf sluitend is.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →