Als je de laagste inschrijver laat justifieren op totaalprijs én drie unit prijzen — en hij antwoordt alleen op die drie unit prijzen
De Raad van State schorst een gunning in open procedure voor 448.857 euro omdat de aanbesteder de winnaar om verantwoording vroeg voor zowel de totale prijs als drie verdachte unit prijzen, de winnaar enkel die drie unit prijzen verantwoordde, en de aanbesteder in zijn motivering met geen woord rept over het ontbreken van de verantwoording voor de totale prijs.
Wat gebeurde er?
De Franse Gemeenschap schrijft in een open procedure de renovatie uit van de speelplaats van het Athénée royal Bruxelles 2 — lot 2 (aanleg terrein), enig gunningscriterium: prijs. Voorgeschiedenis maakt de context scherp. In een eerdere procedure (onderhandeling met bekendmaking, december 2024) was Krinkels de enige inschrijver, met een offerte van 801.428 euro HTVA tegenover een raming van 447.566 euro. De aanbesteder zag af van gunning en herzag de raming opwaarts naar 617.979 euro HTVA voor de nieuwe open procedure in juni 2025. Drie offertes komen binnen. NTH Contractors 448.409,88 euro (na correctie wegens materiële vergissing 448.857,42), Krinkels op rang 2 (bedrag confidentieel), Melin 789.437,28 euro. Gemiddelde: 643.890,82 euro. De aanbesteder gebruikt een expliciete drempel: onder 85% van het gemiddelde (547.307 euro) is een offerte verdacht van abnormaal lage prijs. NTH zit daar ruim onder, en wordt dus uitgenodigd om zijn prijzen te verantwoorden. Melin zit 15% boven het gemiddelde en wordt bevraagd over abnormaal hoge prijs — Melin antwoordt niet. Op 16 oktober 2025 stuurt de aanbesteder NTH een brief met twee expliciete vragen: verantwoording van de totale prijs 'qui paraît anormalement bas', én verantwoording van drie specifieke unit prijzen (posten 33 – beton, 72 – bank uit recuperatie, 75 – klimmodule). NTH antwoordt op 21 oktober 2025 — maar enkel over de drie unit prijzen. De totale prijs wordt niet specifiek verantwoord. In de gunningsbeslissing zwijgt de aanbesteder over dit hiaat: geen woord over waarom de verantwoording van de drie unit prijzen zou volstaan als verantwoording van het geheel. De aanbesteder verklaart de offerte regelmatig, NTH wint, Krinkels stelt op 5 februari 2026 UDN-vordering tot schorsing in. Krinkels bouwt haar enig middel op formele motiveringsplicht: de motivering is vaag en imprecies, toont niet aan dat een concrete en effectieve toets van de prijsrechtvaardigingen is gebeurd. De aanbesteder repliceert dat prix unitaires én prix total samen zijn gecontroleerd, dat de confidentialiteit van offertegegevens een zekere terughoudendheid in de motivering oplegt, en dat de controle van de Raad van State marginaal moet zijn. De VIe kamer volgt Krinkels. Kern van de redenering: de brief van 16 oktober 2025 vroeg uitdrukkelijk én een verantwoording van de totale prijs én van drie unit prijzen — twee afzonderlijke vragen. NTH antwoordde enkel op de unit prijzen. In het rapport van nazicht zegt de aanbesteder geen woord over dit gat en geeft hij geen reden waarom de verantwoording van drie unit prijzen zou volstaan als verantwoording van het totaal. De formele motivering laat dus niet toe vast te stellen dat de controle van de totale prijs effectief is gebeurd. Het middel is ernstig. Bij gebrek aan belangenafweging die wijst op zwaarwegende nadelen van schorsing, wordt de gunningsbeslissing geschorst, met onmiddellijke uitvoerbaarheid.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest drukt met een scherp mes in een veelvoorkomend misbruik van de prijsverantwoordingsprocedure. Aanbesteders stellen vaak twee vragen tegelijk — 'verantwoord uw totaalprijs én deze specifieke posten' — en accepteren daarna een antwoord dat enkel de specifieke posten behandelt, ervan uitgaand dat 'als de onderdelen normaal zijn, zal het totaal ook wel normaal zijn'. De Raad van State wijst dat expliciet af: als je twee dingen vraagt, moet je op beide een antwoord krijgen, én in je motivering aantonen dat je dat antwoord hebt getoetst. Dit is vooral relevant als je een inschrijver onder de 85%-drempel hebt zitten die je om redenen van concurrentie of budget toch wil kunnen gunnen.
De les
Als je als aanbesteder een inschrijver om verantwoording vraagt voor zowel de totaalprijs als specifieke unit prijzen, en je krijgt alleen een antwoord op de unit prijzen, heb je twee opties: ofwel vraag je expliciet door op de totaalprijs (artikel 36 KB 18 april 2017 staat dat toe), ofwel motiveer je in de gunningsbeslissing uitdrukkelijk waarom je de verantwoording van de unit prijzen in dit dossier voldoende acht om ook de totaalprijs als normaal te beschouwen — met verwijzing naar de aanvullende elementen waarop je die conclusie steunt (bijvoorbeeld een vergelijkende m²-analyse zoals het architectenkantoor hier maakte). Wat níet volstaat: stilzwijgend aannemen dat het ene het andere afdekt.
Te onthouden
- Prix total en unit prijzen zijn twee aparte controles — een verantwoording van het ene volstaat niet automatisch als verantwoording van het andere.
- Als je om een verantwoording van beide hebt gevraagd, moet je ofwel beide antwoorden krijgen, ofwel in je gunningsbeslissing motiveren waarom één antwoord volstaat.
- Een motivering die zwijgt over het hiaat in het antwoord van de inschrijver is een lacunaire motivering — en op zich al een vernietigings- of schorsingsgrond.
- Het controlekader van de aanbesteder (vast percentage boven/onder gemiddelde, hier 85% / 115%) is nuttig — maar het ontslaat niet van een individuele toets per verdacht geval.
- De Raad van State toetst niet of de prijs werkelijk abnormaal is, wel of uit de motivering blijkt dat de aanbesteder effectief heeft getoetst.
Waarop letten
- Je verzoekbrief tot prijsverantwoording bevat twee of meer expliciete vragen — check na ontvangst welke vragen feitelijk zijn beantwoord en welke niet.
- De inschrijver antwoordt uitvoerig op unit prijzen maar 'vergeet' de totaalprijs — dit is een signaal, geen irrelevant detail.
- Je rapport van nazicht bevat een paragraaf 'verantwoording prix total' die kopieert wat de inschrijver zei over unit prijzen — check of de inschrijver die zinnen ook echt over het totaal heeft geschreven.
- Je steunt op een vergelijkende analyse (bv. m²-prijs) van je studiebureau — zorg dat die vergelijkende analyse expliciet in de motivering wordt aangehaald als zelfstandig motief, niet enkel in een bijlage.
Stel jezelf de vraag
Heb je de inschrijver twee afzonderlijke verantwoordingen gevraagd (totaalprijs én unit prijzen), en heeft hij er maar één beantwoord: staat er ergens in je gunningsbeslissing een paragraaf die expliciet zegt waarom het gegeven antwoord ook de totaalprijs afdekt? Zo niet: vraag door of herschrijf je motivering voor je gunt.
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →