Tweede ronde, andere uitkomst: hoe een aanbesteder na een eerste schorsing dezelfde opdracht solide kan toewijzen
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van A2 tegen de hertoewijzing aan KRINKELS van een SOFICO-onderhoudsopdracht voor autosnelwegen, omdat SOFICO ditmaal een concrete prijsverificatie en een verantwoorde inventarisreorganisatie kon voorleggen — een schoolvoorbeeld van hoe een aanbestedende overheid leert van een eerste schorsing.
Wat gebeurde er?
In mei 2021 schreef SOFICO een marché public uit voor het 'borstelen, reinigen, zuiverheid en onderhoud van groene zones langs de autosnelweg' van het district Marcinelle (bestek SOFICO-21-1036). De prijs was het enige gunningscriterium, en vijf inschrijvers dienden een offerte in: ARTBEL, Eurogreen/Sotraplant, KRINKELS, Sogeplant en A2. SOFICO vroeg A2 in september 2021 om prijsverantwoording voor 14 posten waar de prijzen 'anormalement bas/élevés' leken. A2 antwoordde, en SOFICO gunde de opdracht in februari 2022 aan KRINKELS. Maar de Raad van State schorste die eerste gunningsbeslissing op 12 april 2022 (arrest nr. 253.496). De motivering: SOFICO had het 'niet-verwaarloosbaar karakter' van bepaalde posten gerechtvaardigd op basis van twee indicatoren — de financiële impact en de prijsafwijking ten opzichte van de raming en de sectorprijzen — terwijl die tweede indicator op zichzelf niet het niet-verwaarloosbaar karakter aantoont, én SOFICO die tweede indicator nooit als motivering had ingeroepen toen ze de posten als niet-verwaarloosbaar bestempelde. SOFICO trok daaruit haar lessen. Ze herstartte de procedure met een nieuw bestek (SOF-MI-862-23-2843) waarin de inventaris werd geherstructureerd: posten werden gehergroepeerd of geschrapt, en bepaalde hoeveelheden verminderd. Daardoor steeg het aantal niet-verwaarloosbare posten — wat de aanbesteder voortaan toeliet om gerichter prijsverantwoording te vragen. In 2023 kwamen er opnieuw offertes binnen, en in september 2024 deed SOFICO opnieuw een gunningsvoorstel — opnieuw aan KRINKELS, met A2 op de tweede plaats. A2 stelde op 19 september 2024 een UDN-vordering in. Drie middelen, alle drie kregen een prima facie afwijzing. Het eerste middel betrof de motivering van de selectie van KRINKELS. Die motivering was beknopt: 'tous les soumissionnaires ont joint à leur offre le DUME complété conformément aux exigences', en voor KRINKELS was vastgesteld dat ze 'n'est pas en situation d'exclusion et répond aux conditions de sélection'. De Raad oordeelde dat een beknopte motivering volstaat als de selectie geen bijzondere moeilijkheden vertoont, en uit het analyseverslag in het administratief dossier bleek dat SOFICO wel degelijk concreet had gecontroleerd of KRINKELS aan elk selectiecriterium voldeed. Geen ernstig middel. Het tweede middel — de kern van de zaak — viel op de prijsverificatie. A2 verweet SOFICO dat de afwijking tussen de totale offerteprijs van KRINKELS en de raming niet zou volstaan om geen abnormale prijs te vermoeden, en dat de uitleg over de 'réorganisation du métré' onbegrijpelijk was. De Raad herinnerde aan het dubbele doel van prijsonderzoek: de aanbesteder beschermen tegen onuitvoerbare prijzen én eerlijke mededinging beschermen. Hij stelde vast dat SOFICO bij brief van 5 juni 2024 KRINKELS uitdrukkelijk had gevraagd om uitleg over 'l'importance de réduction' van haar prijs ten opzichte van haar offerte uit 2021, en dat KRINKELS daarop op 17 juni 2024 had geantwoord. Het analyseverslag bevatte ook een concrete vergelijking per post. Geen kennelijke beoordelingsfout — geen ernstig middel. Het derde middel was bijzonder: A2 leidde uit de zin 'réorganisation du métré (regroupement ou suppression de postes, voire diminution de quantités)' in de gunningsbeslissing af dat KRINKELS zelf de inventaris had aangepast — wat een ongelijke behandeling zou zijn. Maar de Raad las die zin in haar context: ze stond in het deel over de prijsvergelijking tussen de procedures van 2021 en 2023, en verwees uitsluitend naar de heroriëntering van het bestek door SOFICO zelf. Dezelfde decision sprak elders ook van 'la réorganisation de l'inventaire des postes du marché (au regard du marché de 2021)'. Het middel berustte dus op een feitelijke vergissing en werd verworpen. KRINKELS behoudt de opdracht.
Waarom doet dit ertoe?
Dit is een arrest dat aanbestedende overheden moeten lezen na elke nederlaag in kort geding. SOFICO had in 2022 een schorsing tegen zich gekregen op een specifiek motiveringspunt — de vermenging van twee indicatoren bij het bepalen van het niet-verwaarloosbaar karakter van posten. In de tweede ronde paste ze niet alleen haar motivering aan, maar herontwierp ze ook haar inventaris: posten werden gehergroepeerd, hoeveelheden bijgewerkt, en de prijsverificatie werd zichtbaar concreet gevoerd via een formele brief en een gestructureerd analyseverslag. Voor inschrijvers die overwegen om een tweede UDN aan te vechten na een eerdere overwinning: kijk goed of de aanbesteder werkelijk de gevonden gebreken heeft hersteld. De Raad gaat niet automatisch herhalen wat hij eerder besliste — als het procedureel huiswerk gemaakt is, krijgt de aanbesteder de speelruimte die zijn beoordelingsbevoegdheid hem geeft.
De les
Na een schorsing of vernietiging: maak het volledige procedureverhaal opnieuw. Document elk detail van de prijsverificatie schriftelijk (vraag om toelichting per brief, antwoord van de inschrijver, vergelijkingstabel in het analyseverslag), en zorg dat de motivering van de tweede gunningsbeslissing expliciet ingaat op de elementen die in de eerste ronde de Raad van State stoorden. Voor inschrijvers: een nieuwe procedure betekent dat de aanbesteder mag herzien wat ze in de eerste ronde fout deed — uw eerdere overwinning is geen vrijbrief.
Te onthouden
- Een beknopte motivering van de selectie volstaat zolang het analyseverslag in het dossier de concrete verificatie aantoont
- Prijsverificatie is een verplichting (artikel 84 wet 17/6/2016 + artikel 35 KB Plaatsing) — een formele brief om uitleg en het antwoord erop zijn een sterk bewijsstuk
- Wanneer u een tweede gunningsbeslissing motiveert na een schorsing, verwijs expliciet naar de aanpassingen ten opzichte van de eerste procedure
- Een feitelijke vergissing in de lezing van de gunningsbeslissing volstaat om het middel als 'niet ernstig' te zien sneuvelen
Waarop letten
- U herkent dit patroon: vermelding van 'réorganisation du métré' of 'regroupement de postes' in de gunningsbeslissing — checken of die wijziging van de aanbesteder of van de inschrijver komt
- Een sterke prijsdaling tussen twee opeenvolgende procedures voor dezelfde opdracht is een rode vlag — schriftelijke uitleg vragen is hier niet optioneel
- Een UDN tegen een tweede gunningsbeslissing na een eerdere overwinning is moeilijker — bouw uw middelen op nieuwe gebreken, niet op de oude argumenten
Stel jezelf de vraag
Bevat uw nieuwe gunningsbeslissing — na een eerdere schorsing — een expliciete vergelijking met de eerste procedure én een zichtbare concrete prijsverificatie per post? Of recyclet u dezelfde formuleringen uit de eerste ronde?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →