Onder Europese drempel mag de aanbesteder een ontbrekend offerteformulier laten regulariseren — én verzoeker had drie dagen om dat aan te vechten, niet ter zitting
De Raad van State verwerpt de UDN-schorsing van Brion & Charlot tegen de gunning van een dialyse-afdeling-inrichting aan Emil Palm, en bevestigt dat de aanbestedende overheid bij een onderhandelingsprocedure onder Europese drempel een wezenlijke onregelmatigheid (hier: ontbrekend offerteformulier) mag laten regulariseren — maar geeft ook een procedureel lesje: wie de neusduikende prijs van zijn concurrent verdacht vindt, moet vóór de zitting om opheffing van de confidentialiteit vragen, niet pas ter zitting.
Wat gebeurde er?
Op 23 september 2025 beslist de raad van bestuur van het Centre Hospitalier Bois de l'Abbaye (CHBA, Seraing) om een opdracht te plaatsen voor de inrichting van een nieuwe dialyse-afdeling op de tweede verdieping, in vier loten. Totale raming: 503.015,50 euro excl. BTW; lot 3 (aménagements intérieurs) is geraamd op 237.464 euro excl. BTW. Onder de Europese drempel — dus kiest CHBA voor de onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking (art. 41, §1, 2° Wet 17/06/2016). Enig gunningscriterium: prijs. Bij opening op 31 oktober 2025 dienen voor lot 3 twee inschrijvers in: Brion & Charlot (255.820,20 euro incl. BTW) en Emil Palm (273.818,04 euro incl. BTW). Brion & Charlot is dus 18.000 euro goedkoper. Op 26 en 27 januari 2026 worden de inschrijvers individueel onderhandeld. Op 30 januari schrijft CHBA dat de finale offerte tegen 6 februari 10u00 moet binnen zijn 'sous peine de nullité', ook als er niets verandert. De finale offertes komen binnen: Brion & Charlot houdt de prijs van 255.820 euro vast. Emil Palm verlaagt zijn bod naar 251.648,87 euro incl. BTW — bijna 22.000 euro lager dan zijn initiële offerte (-8%), wat de volgorde omkeert. Maar Emil Palm heeft het FORMULIER 'offre finale' niet bij zijn finale dossier gevoegd; alleen de meetstaat. Diezelfde dag (6 februari) stuurt CHBA een mail naar Emil Palm: 'Dit is een wezenlijke onregelmatigheid die ik u uitdrukkelijk vraag te herstellen, op grond van artikel 76, §5 van het KB 18/04/2017. Stuur het formulier in tegen 10 februari 15u00. Let op: dit is geen gelegenheid om uw offerte te verbeteren — het bedrag moet identiek zijn aan het totaal van de reeds neergelegde finale meetstaat.' Op 11 februari rapporteert de aankoopdienst dat drie inschrijvers (Chêne, EEG en Emil Palm) op die manier hebben kunnen regulariseren. Op 26 februari 2026 gunt de raad van bestuur lot 3 aan Emil Palm voor 251.648,87 euro. Brion & Charlot dient op 25 maart een UDN-verzoek in met drie middelen: (1) geen motivering voor de keuze van de onderhandelingsprocedure, (2) schending van art. 76, §1 KB 18/04/2017 (ontbrekend offerteformulier is fatale onregelmatigheid, art. 76, §5 KB kan dat niet helen), (3) schending van art. 41, §4 Wet 17/06/2016 (geen informatie aan inschrijvers over wijzigingen in technische specificaties — bewijs van 'pseudo-onderhandelingen'). De Raad (VIe kamer, président f.f. Xavier Close) verwerpt elk middel. EERSTE MIDDEL: de delibererende beslissing van 23 september 2025 vermeldt het bedrag (503.015,50 euro) en koppelt dat expliciet aan art. 41, §1, 2° Wet 17/06/2016 (procedure met onderhandeling onder Europese drempel). Wie de bedragen leest, begrijpt de procedurekeuze; geen formele motiveringsplicht is geschonden. TWEEDE MIDDEL: artikel 76, §5 KB 18/04/2017 voorziet uitdrukkelijk dat onder Europese drempel én bij procedure met onderhandeling, de aanbesteder mag KIEZEN tussen weren of laten regulariseren bij een wezenlijke onregelmatigheid. Het gaat om een discretionaire bevoegdheid. Brion & Charlot's argument 'anders dient de wezenlijkheid tot niets' negeert net de normatieve draagwijdte van §5; geen concrete kritiek op de uitoefening van die discretie. DERDE MIDDEL: art. 41, §4 voorziet de MOGELIJKHEID tot wijziging van technische specificaties tijdens onderhandeling, niet de verplichting. Het simpele feit dat er geen specificaties zijn gewijzigd, bewijst geen 'détournement' van de procedure. Maar dan komt het sappigste deel — de vertrouwelijkheid en het uitstelverzoek. CHBA had de initiële en finale offertes van beide partijen, plus de verslagen van de onderhandelingen, als vertrouwelijk neergelegd. Ter zitting (9 april) vraagt Brion & Charlot opheffing van die vertrouwelijkheid 'om mogelijk een nieuw middel over gelijke behandeling te kunnen formuleren' — gezien de verdachte prijsdaling van Emil Palm. De Raad weigert: 'Het dossier administratief werd door de griffie gevalideerd op 7 april om 9u20. De verzoekster had drie dagen vóór de zitting om kennis te nemen van het dossier, een eventueel nieuw middel te formuleren EN haar verzoek tot opheffing van confidentialiteit aan te kondigen. Ze geeft geen enkele uitleg waarom ze tot ter zitting heeft gewacht. Een heropening van de debatten zou een overdreven afbreuk doen aan het recht van de tegenpartij dat haar gunning niet onbeperkt wordt gehinderd.' Wel materieel onderscheid in de confidentialiteit: de offertes (stukken A, B, E, F) bevatten ondubbelzinnig prijzen onder zakengeheim — confidentialiteit blijft; maar de onderhandelingsverslagen (stukken C, D) bevatten 'in zeer algemene bewoordingen' wat is besproken zonder eenheidsprijzen — geen zakengeheim, vertrouwelijkheid wordt opgeheven. Schorsing geweigerd, Brion & Charlot veroordeeld tot 770 euro RPV + 226 euro kosten.
Waarom doet dit ertoe?
Drie distincte lessen verpakt in één arrest. EERSTE: onder Europese drempel én bij onderhandelingsprocedure heeft de aanbesteder een echte discretionaire bevoegdheid om wezenlijke onregelmatigheden te laten regulariseren (art. 76, §5 KB 18/04/2017). Een ontbrekend offerteformulier is dus geen automatische doodvonnis voor de winnende offerte. TWEEDE: als je een gunning aanvecht en je dossier vertoont 'verdachte signalen' (zoals een spectaculaire prijsdaling tussen initiële en finale offerte), moet je de stukken die je nodig hebt OM DIE SIGNALEN TE STAVEN, vóór de zitting opvragen — niet ter zitting. De UDN-procedure is geen plek voor 'fishing expeditions': als je een nieuw middel wil formuleren op basis van vertrouwelijke stukken, moet je dat aanmelden ZODRA het administratief dossier beschikbaar is (typisch 2-3 dagen voor zitting). Wachten tot ter zitting = afwijzing wegens gebrek aan diligentie. DERDE: zelfs binnen vertrouwelijkheid maakt de Raad een verfijnd onderscheid tussen prijzen (zakengeheim) en algemene besprekingsverslagen (geen zakengeheim). Wie pleit voor opheffing, moet zich op het juiste stuk richten.
De les
Drie reflexen die je moet kweken als je een gunning bij CHBA-stijl aanbesteding aanvecht. EEN: stel niet automatisch dat 'wezenlijke onregelmatigheid = uitsluiting'. Lees art. 76, §5 KB 18/04/2017: onder Europese drempel én bij onderhandelingsprocedure mag de aanbesteder kiezen. Wil je dat aanvechten, kritiseer dan de UITOEFENING van de discretie (motivering, gelijkheid, proportionaliteit), niet de regel zelf. TWEE: zodra je het administratief dossier ontvangt (typisch enkele dagen vóór de UDN-zitting), lees het meteen en stuur diezelfde dag een aangetekend e-mail naar de Raad, de auditeur en de tegenpartij waarin je (a) eventuele nieuwe middelen formuleert en (b) opheffing van confidentialiteit vraagt voor de specifieke stukken die je nodig hebt. Wachten tot ter zitting = einde verhaal. DRIE: als je vertrouwelijkheid wil opheffen, identificeer het type informatie (prijzen, verkoopdetails, marges = zakengeheim; algemene besprekingsverslagen = geen zakengeheim) en argumenteer waarom net DIT stuk noodzakelijk is voor je recht op een eerlijk proces.
Te onthouden
- Onder Europese drempel én bij onderhandelingsprocedure mag de aanbesteder een wezenlijke onregelmatigheid laten regulariseren (art. 76, §5 KB 18/04/2017) — het is een DISCRETIONAIRE bevoegdheid
- Een ontbrekend offerteformulier valt onder die regularisatiemogelijkheid, ook al kwalificeert het bestek de afwezigheid als 'nietigheid'
- Art. 41, §4 Wet 17/06/2016 voorziet de MOGELIJKHEID, niet de verplichting, om technische specificaties te wijzigen tijdens onderhandeling
- In UDN moet de verzoeker SNEL reageren op het administratief dossier — opheffing van confidentialiteit en nieuwe middelen aanmelden vóór de zitting, niet ter zitting
- Vertrouwelijkheid: prijzen blijven beschermd (zakengeheim), maar algemene onderhandelingsverslagen zonder eenheidsprijzen niet
- Een uitgebreide kritiek door de verzoeker pleit tégen een beweerd motiveringsgebrek (cassatierechtspraak doorvertaald naar formele motivering)
Waarop letten
- Spectaculaire prijsdalingen tussen initiële en finale offerte (-8% of meer) — vlag voor onderzoek van gelijke behandeling tijdens onderhandelingen
- Bestekken die zelf de woorden 'sous peine de nullité' gebruiken voor bepaalde formele vereisten: ze kunnen TOCH onder art. 76, §5 vallen onder Europese drempel
- De aanmaning van CHBA aan Emil Palm: 'dit is geen gelegenheid om uw offerte te verbeteren — het bedrag moet identiek zijn' — dat is exact hoe je een regularisatie procedureel zuiver houdt
- Confidentialiteit van het administratief dossier: identificeer welke stukken je echt nodig hebt vóór de zitting, niet erna
Stel jezelf de vraag
Heb je vandaag een administratief dossier ontvangen voor een UDN-zaak met zitting binnen 3-5 dagen? Open het binnen 24 uur en vraag jezelf: zijn er signalen die een nieuw middel kunnen onderbouwen (bedragwijziging, ongelijke behandeling, verdachte timing)? Zo ja, mail vandaag nog de Raad, de auditeur EN de tegenpartij: 'Ik wens nieuwe middelen te ontwikkelen op basis van X-elementen die ik in het dossier heb gevonden, en vraag opheffing van de confidentialiteit van stuk Y'. Wachten tot ter zitting = afwijzing wegens gebrek aan diligentie.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →