Een maaltijdcheque van nul euro: Actiris liet zijn eigen scoreformule vallen en de Raad van State vernietigt de gunning aan Edenred
Actiris gunde de opdracht voor de maaltijd- en cadeaucheques van zijn personeel aan Edenred, maar omdat Monizze een prijs van nul euro had geboden en de in het bestek opgelegde scoreformule daarop wiskundig niet toepasbaar was, kende Actiris beide inschrijvers gewoon de maximumscore toe voor het prijscriterium — en daarmee, oordeelt de Raad van State, schond het zijn eigen bestek, het transparantiebeginsel en de gelijke behandeling, zodat de gunning werd vernietigd.
Wat gebeurde er?
Actiris, de Brusselse gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling, schreef een overheidsopdracht voor leveringen uit met als voorwerp de ‘maandelijks toegekende maaltijdcheques en cadeaucheques voor het personeel van Actiris’. Bij beslissing van 17 mei 2025 gunde Actiris de opdracht aan de NV Edenred Belgium en niet aan de NV Monizze. Monizze vorderde eerst de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid en kreeg gelijk: bij arrest nr. 263.800 van 27 juni 2025 schorste de Raad van State de gunning en willigde hij de tussenkomst van Edenred in. Omdat noch Actiris noch Edenred binnen de termijn van dertig dagen om de voortzetting van het geding verzocht, kon de Raad de geschorste beslissing via de versnelde procedure van artikel 17, § 9, vernietigen indien het reeds ernstig bevonden eerste middel ook gegrond bleek. De kern van de zaak zat in het prijscriterium. Het bijzonder bestek legde een wiskundige scoreformule op om de prijzen te beoordelen, met een maximum van 35 punten. Monizze had echter een prijs van nul euro geboden — in de wereld van de maaltijdcheques een courant gegeven — terwijl Edenred 0,01 euro vroeg. Met een nulprijs was de opgelegde formule niet toepasbaar. In plaats van haar eigen methode toe te passen, week Actiris ervan af en kende ze beide inschrijvers de volle 35 punten toe voor het prijscriterium, naar eigen zeggen om het gelijkheidsbeginsel te respecteren en gezien de grote nabijheid van beide prijzen. Actiris en Edenred wierpen op dat Monizze geen belang had: door een nulprijs te bieden had zij haar offerte zelf onvergelijkbaar — zelfs onregelmatig — gemaakt, en de enige regelmatige uitkomst (haar offerte substantieel onregelmatig verklaren) zou voor haar nog nadeliger zijn geweest; bovendien scheidde een verschil van twaalf punten op de overige criteria beide offertes. De Raad verwierp die exceptie: Actiris had beide offertes uitdrukkelijk regelmatig verklaard, en het komt de Raad niet toe een offerte alsnog onregelmatig te noemen die de aanbesteder zelf niet als zodanig had gekwalificeerd. Monizze, die de laagste prijs had geboden, kon door de aangevoerde onwettigheid prima facie zijn benadeeld, want die kon de eindrangschikking en de gunning zelf hebben beïnvloed; het middel — en dus het beroep — was ontvankelijk. Ten gronde herhaalde de Raad de motieven van het schorsingsarrest. Het transparantiebeginsel (art. 81 van de wet van 17 juni 2016) vergt dat de gunningscriteria duidelijk, precies en ondubbelzinnig in de opdrachtdocumenten staan, en dat de aanbesteder die criteria ook nakomt bij de beoordeling van de offertes. Het komt de Raad niet toe te bepalen welke beslissing Actiris had moeten nemen tegenover een nulprijs die de opgelegde methode onbruikbaar maakte; hij kan enkel de wettigheid toetsen van de beslissing die werkelijk werd genomen. En die beslissing paste de in het bestek voorgeschreven scoremethode niet toe — wat Actiris en Edenred niet betwistten. Dat het wiskundig onmogelijk was die methode toe te passen, ontsloeg Actiris niet van de plicht om de wet en haar onderliggende beginselen na te leven. Bovendien leidde de concreet gekozen methode ertoe dat twee offertes met verschillende prijzen evenveel punten kregen: zo werd het prijscriterium uitgehold, doordat de voordeligste prijs niet werd bevoordeeld, in strijd met de gelijke behandeling van de inschrijvers. Het eerste middel was gegrond. Met toepassing van artikel 17, § 9, en artikel 11/2 van het algemeen procedurereglement vernietigde de Raad de gunningsbeslissing van 17 mei 2025. Monizze had geen rechtsplegingsvergoeding gevraagd; Actiris draagt het rolrecht van 200 euro en de bijdrage van 26 euro, en Edenred het recht van 150 euro verbonden aan haar tussenkomst.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest raakt een terugkerend en concreet probleem: wat doet een aanbesteder wanneer een inschrijver een prijs van nul euro biedt en de in het bestek opgelegde scoreformule daarop niet werkt? Het antwoord van de Raad is principieel. Een aanbesteder mag zijn eigen, vooraf bekendgemaakte beoordelingsmethode niet zomaar opzijschuiven omdat ze in de praktijk vastloopt; het beginsel patere legem quam ipse fecisti en het transparantiebeginsel verplichten hem de regels na te leven die hij zelf heeft uitgevaardigd. De ‘oplossing’ om dan maar beide inschrijvers de maximumscore te geven, is geen neutrale uitweg: ze geeft twee verschillende prijzen evenveel punten en haalt zo de bestaansreden van het prijscriterium onderuit, namelijk de goedkoopste offerte belonen. Even belangrijk is het procedurele luik: zodra de aanbesteder een offerte regelmatig heeft verklaard, kan hij zich in de procedure voor de Raad niet meer verschuilen achter de stelling dat die offerte ‘eigenlijk’ onregelmatig was; de Raad treedt niet in de plaats van de aanbesteder om een offerte alsnog te diskwalificeren. Het arrest toont ten slotte hoe de versnelde procedure van artikel 17, § 9, werkt: wie na een schorsing de voortzetting van het geding niet vraagt, riskeert dat de geschorste beslissing zonder verdere debatten wordt vernietigd.
De les
Voor aanbesteders: kies een prijsformule die ook standhoudt in de realiteit van de betrokken markt. In sectoren waar nulprijzen courant zijn — zoals maaltijdcheques, waar de uitgever zijn marge elders haalt — is een formule die bij een prijs van nul vastloopt, een ontwerpfout. Loopt uw methode toch vast, bedenk dan dat u ze niet eenzijdig mag vervangen door beide inschrijvers gelijk te scoren: dat ontkracht het prijscriterium en schendt de gelijkheid. Wilt u een nulprijs weren, doe dat dan transparant in het bestek vooraf, niet achteraf. En besef: hebt u een offerte eenmaal regelmatig verklaard, dan kunt u dat oordeel niet meer terugdraaien in de procedure voor de Raad. Voor inschrijvers: een laatste plaats of een klein puntenverschil sluit een succesvol beroep niet uit wanneer de betwiste fout op een zwaarwegend criterium zoals de prijs slaat. Reageer snel — de UDN-schorsing was hier de hefboom — en weet dat de tegenpartij die na de schorsing niet om voortzetting vraagt, de versnelde vernietiging over zich afroept.
Te onthouden
- Een aanbesteder mag de in het bestek opgelegde scoreformule niet eenzijdig opzijschuiven, ook niet wanneer die wiskundig onbruikbaar wordt door een geboden nulprijs (patere legem quam ipse fecisti, transparantie).
- Twee offertes met verschillende prijzen dezelfde maximumscore geven, holt het prijscriterium uit en schendt de gelijke behandeling: de voordeligste prijs moet bevoordeeld worden.
- Heeft de aanbesteder een offerte regelmatig verklaard, dan kan de Raad van State haar niet alsnog onregelmatig verklaren; de aanbesteder kan zich niet achteraf op die vermeende onregelmatigheid beroepen om het belang te betwisten.
- Een nulprijs is in de maaltijdchequesector courant; een prijsformule die daarop vastloopt is een ontwerpfout in het bestek.
- Via de versnelde procedure van artikel 17, § 9, wordt de geschorste akte vernietigd als het ernstig bevonden middel gegrond blijft en niemand om voortzetting van het geding verzoekt.
- Uitkomst: de gunning van 17 mei 2025 aan Edenred Belgium werd vernietigd; Actiris draagt het rolrecht (200 euro) en de bijdrage (26 euro), Edenred haar tussenkomstrecht (150 euro).
Waarop letten
- Het ontwerp van de prijsformule: werkt ze bij alle realistische prijzen in de betrokken markt, inclusief nul?
- Het verschil tussen het corrigeren van een vastgelopen methode (mag niet eenzijdig) en het vooraf, transparant uitsluiten van nulprijzen in het bestek (mag wel).
- Het feit dat gelijke punten voor ongelijke prijzen het prijscriterium denatureert.
- De binding van de aanbesteder aan zijn eigen regelmatigheidsoordeel over de offertes.
- De termijn van dertig dagen om na een schorsing de voortzetting van het geding te vragen, op straffe van versnelde vernietiging.
Stel jezelf de vraag
Hebt u, als aanbesteder, getest of uw prijsformule werkt bij de prijzen die in uw markt realistisch zijn, inclusief een prijs van nul? Beseft u dat u uw eigen, bekendgemaakte beoordelingsmethode niet eenzijdig mag vervangen wanneer ze vastloopt, en dat twee verschillende prijzen gelijk scoren het prijscriterium uitholt? Hebt u, als u een nulprijs wilt uitsluiten, dat duidelijk en vooraf in het bestek geregeld in plaats van achteraf te improviseren? En als inschrijver: weet u dat een betwisting van het prijscriterium ontvankelijk blijft, ook bij een puntenverschil, en dat de versnelde procedure van artikel 17, § 9, de geschorste gunning kan vernietigen wanneer de tegenpartij geen voortzetting vraagt?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →