Zomerbar aan de abdij van Hemiksem: wie een concessie misloopt, verliest een kans, geen inkomen — en dat volstaat niet voor schorsing
De BV E., speciaal opgericht om de zomerbar aan de Sint-Bernardusabdij in Hemiksem uit te baten, vroeg de schorsing van de toewijzing van die concessie aan de BV B. (90 tegen 72,2 op 100 punten), maar de Raad van State oordeelde dat een financieel plan met verwachte inkomsten geen ernstig nadeel aantoont en dat het mislopen van een concessie een risico is dat inherent is aan elke mededinging, en verwierp de vordering wegens gebrek aan spoedeisendheid.
Wat gebeurde er?
Op 20 januari 2026 keurde de gemeenteraad van Hemiksem de concessieleidraad ‘Oproep tot kandidaatstelling: uitbating zomerbar Hemiksem’ goed. De bedoeling: de Sint-Bernardusabdij een ‘nieuwe, laagdrempelige en tijdelijke functie’ geven, met samenwerkingen met lokale leveranciers en ondernemers, en het erfgoed opnieuw bij het brede publiek in de kijker zetten. De zomerbar moest open zijn van april tot en met september; maart en oktober waren vrij te kiezen, met sluitingsuren om middernacht in de week en om 1 uur op vrijdag en zaterdag, en twee sluitingsdagen per week. De leidraad vermeldde uitdrukkelijk dat de toewijzing niet onder de wet op de overheidsopdrachten viel, maar dat de concessie zou worden toegewezen na een vraag tot het indienen van (prijs)offertes, met uitsluitingsgronden, selectie- en gunningscriteria en een concessieovereenkomst achteraf. De overeenkomst zou lopen voor één jaar, stilzwijgend jaarlijks te verlengen tot maximaal vijf jaar. De gunningscriteria waren ‘Concept’ op 40 punten en ‘Concessievergoeding’ op 60 punten. De BV E. en de BV B. dienden allebei tijdig een offerte in, en bezorgden op vraag van de gemeente van 3 maart 2026 ook tijdig bijkomende informatie. In het verslag van nazicht van 14 maart 2026 haalde de BV B. 90 op 100 punten, de BV E. 72,2. Op 23 maart 2026 gunde het college van burgemeester en schepenen de concessie aan de BV B. Op 27 april 2026 vorderde de BV E. bij de Raad van State de gewone schorsing van die beslissing, samen met een beroep tot nietigverklaring. De BV B. kwam tussen en wierp ontvankelijkheidsexcepties op. De Raad liet die in het midden, omdat de schorsing hoe dan ook strandde op de spoedeisendheid. De BV E. voerde aan dat de onmiddellijke uitvoering haar de uitbating onmogelijk maakte en haar ‘een aanzienlijke terugval in inkomsten’ bezorgde. Ze benadrukte, ook ter zitting, dat ze specifiek was opgericht om de zomerbar uit te baten, dat de concessie dus een onmisbare voorwaarde was om te kunnen starten, en dat ze zonder concessie haar activiteiten zou moeten stopzetten; bij haar offerte zat een financieel plan. De Raad, met een eensluidend advies van eerste auditeur Sofie De Doncker, vond dat onvoldoende. Het verzoekschrift verduidelijkte op geen enkele manier waarom het financieel nadeel ernstig zou zijn. Het financieel plan toonde op het eerste gezicht enkel de geplande financieringsbronnen bij de oprichting en de verwachte inkomsten en uitgaven voor minstens twee jaar, maar geen reeds ontvangen inkomsten of gemaakte kosten. En het louter aanvoeren van het verlies van een kans om de zomerbar uit te baten, met de gederfde inkomsten, volstaat niet: dat is een risico dat inherent is aan elke deelname aan een mededingingsprocedure. ‘De verzoekende partij verliest immers geen concessie maar krijgt er geen toegewezen.’ Dat de vennootschap enkel voor deze zomerbar was opgericht, deed daar niets aan af. De tussenkomst van de BV B. werd ingewilligd en de vordering tot schorsing verworpen, zonder dat de middelen werden onderzocht.
Waarom doet dit ertoe?
Het arrest toont hoe hoog de drempel van de gewone schorsing ligt in een gunningsgeschil, ook buiten het klassieke aanbestedingsrecht. Hemiksem had uitdrukkelijk bepaald dat de zomerbarconcessie niet onder de wet op de overheidsopdrachten viel, maar organiseerde wel een volwaardige mededinging met offertes, selectie, gunningscriteria en een puntentoekenning. De Raad van State behandelde de vordering tegen de toewijzingsbeslissing van het college als een gewone schorsingsvordering; de verzoeker kon dus niet terugvallen op de bijzondere, versoepelde regeling die in het aanbestedingsrecht voor UDN-vorderingen tegen gunningsbeslissingen geldt. Dan geldt de gewone toets van artikel 17: de spoedeisendheid wordt niet vermoed en moet concreet en met stukken worden aangetoond. Het centrale inzicht is de redenering over ‘verlies van een kans’: wie een concessie niet krijgt, verliest geen bestaande inkomsten maar een verwachting, en die verwachting ligt bij elke inschrijving open. Ook een ondernemer die zijn hele bestaan op één concessie heeft gebouwd — de BV E. was speciaal daarvoor opgericht — ontsnapt niet aan die logica. Voor gemeenten die terrassen, strandbars, kiosken of evenementenlocaties via een ‘oproep tot kandidaatstelling’ toewijzen, is dat een geruststellend signaal; voor kandidaten een waarschuwing dat de schorsingsweg weinig oplevert zonder hard bewijs van reëel en ernstig nadeel.
De les
Voor kandidaat-concessionarissen: een schorsingsvordering tegen een concessie die u misliep, valt of staat met concrete bewijzen van ernstig nadeel. Een financieel plan met prognoses is geen bewijs van schade; toon aan welke kosten u al gemaakt hebt, welke verbintenissen u bent aangegaan (huur, personeel, leveranciers, materiaal) en waarom het nadeel niet achteraf te herstellen is. Weet ook dat ‘we zijn speciaal hiervoor opgericht’ geen troef is: het risico om niet gekozen te worden, draagt u zelf vanaf het moment dat u inschrijft. Stel uw processtrategie dus af op de vraag of de annulatieprocedure of een schadevordering realistischer is. Voor gemeenten: een concessieleidraad met duidelijke uitsluitings-, selectie- en gunningscriteria en een gemotiveerd verslag van nazicht, zoals in Hemiksem, beperkt het procesrisico. Ook al valt de toewijzing buiten de wet op de overheidsopdrachten, de toewijzingsbeslissing van het college werd hier wel voor de Raad van State aangevochten, en een zorgvuldig dossier is dan uw beste verdediging.
Te onthouden
- De concessie voor de zomerbar aan de Sint-Bernardusabdij werd volgens de leidraad uitdrukkelijk buiten de wet op de overheidsopdrachten toegewezen, maar via een mededinging met (prijs)offertes en gunningscriteria ‘Concept’ (40) en ‘Concessievergoeding’ (60).
- De BV B. haalde 90 op 100 punten, de verzoekende BV E. 72,2; het college gunde op 23 maart 2026 aan de BV B.
- Een schorsing vereist volgens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten cumulatief spoedeisendheid en een ernstig middel; de spoedeisendheid wordt niet vermoed.
- Een financieel plan met geplande financiering en verwachte inkomsten en uitgaven toont geen reeds gemaakte kosten of ontvangen inkomsten aan en bewijst dus geen ernstig nadeel.
- Het verlies van een kans om een concessie uit te baten is een risico dat inherent is aan elke deelname aan een mededingingsprocedure: de verzoeker ‘verliest geen concessie maar krijgt er geen toegewezen’.
- Dat de verzoekende vennootschap enkel werd opgericht om de zomerbar uit te baten, verandert daar niets aan.
- De ontvankelijkheidsexcepties van de tussenkomende partij en de middelen werden niet onderzocht; de vordering werd verworpen op de spoedeisendheid alleen.
Waarop letten
- Het ging om een gewone schorsingsvordering tegen een concessie buiten de wetgeving overheidsopdrachten, niet om een UDN-vordering tegen een gunningsbeslissing binnen die wetgeving.
- De namen van de verzoekende en de tussenkomende vennootschap zijn in de gepubliceerde versie van het arrest geanonimiseerd (BV E. en BV B.).
- De Raad sprak zich niet uit over de grond van de zaak: of de puntentoekenning correct was, blijft open voor de annulatieprocedure.
- Het arrest vermeldt geen uitspraak over kosten of rechtsplegingsvergoeding.
Stel jezelf de vraag
Als kandidaat: kunt u met stukken aantonen welke kosten u al hebt gemaakt en welke verbintenissen u bent aangegaan, en niet alleen welke inkomsten u verwachtte? Beseft u dat het mislopen van een concessie of opdracht in de rechtspraak als een inherent risico van mededinging geldt, en niet als verlies van bestaande inkomsten? Is de gewone schorsing voor u het juiste middel, of biedt de annulatieprocedure of een schadevordering meer perspectief? Als bestuur: staat in uw concessieleidraad duidelijk of de procedure al dan niet onder de wetgeving overheidsopdrachten valt, en welke criteria en weging u hanteert? Is uw toewijzingsbeslissing gesteund op een verslag van nazicht dat de puntentoekenning per criterium begrijpelijk maakt?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →