Verwerping Nederlandstalig college

Is het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars een aanbestedende overheid? Wie dat in UDN wil laten aannemen, moet het in zijn verzoekschrift bewijzen

Arrest nr. 267113 · 19 juni 2026 · XIVe kamer

De BV T., tweede met 78,5 punten tegenover 86,8 voor de vzw’s V. en C., vroeg de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de gunning van de stagiairsvorming door het BIV, maar de Raad van State oordeelde dat zij prima facie niet aantoonde dat het BIV een aanbestedende overheid is — een toezicht a posteriori van de minister volstaat niet als bijzondere overheidsinvloed — zodat het vermoeden van spoedeisendheid van de rechtsbeschermingswet niet speelde en het verzoekschrift, dat over de urgentie verder niets zei, sneuvelde.

Wat gebeurde er?

Het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV) publiceerde op zijn website een ‘offerteaanvraag’ voor het aanstellen van een partner voor de verdere uitbouw van de vorming voor BIV-stagiairs. Elk jaar komen er 750 à 850 nieuwe stagiairs bij, en gemiddeld staan er zo’n 2.200 op de lijst. De opdracht omvatte drie verplichte webinars-on-demand van minstens twee uur (deontologie, antidiscriminatie en antiwitwas) en een aanbod van minstens dertig aanvullende vormingen waaruit de stagiair tot twaalf uur vrij kan kiezen. Als wettelijk kader verwees het document, goedgekeurd door de Nationale Raad op 4 maart 2026, niet naar de wetgeving overheidsopdrachten maar naar artikel 43 van het KB van 20 juli 2012 over de organisatie en werking van het BIV. Het BIV wilde ‘meerdere kostenramingen verzamelen’, behield zich het recht voor om met inschrijvers naar keuze te onderhandelen, en woog af op vijf criteria: prijs (30), garantie voor de uitvoering (30), up-to-date houden van het aanbod (20), taalgarantie (10) en ervaring (10). Er kwamen acht offertes binnen; twee werden onregelmatig of onvolledig bevonden. De gezamenlijke offerte van de vzw V. en de vzw C. haalde 86,8 punten, die van de BV T. 78,5. Op 22 april 2026 keurde de Nationale Raad de toewijzing aan de twee vzw’s goed; de BV T. vernam op 5 mei 2026 dat ze niet gewonnen had en kreeg op 7 mei het verslag van nazicht. Op 22 mei 2026 vorderde zij de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. Het BIV wierp op dat de vordering onontvankelijk was omdat het geen aanbestedende overheid is. De Raad verwierp die exceptie: de kwalificatie raakt niet aan de ontvankelijkheid, maar bepaalt wel welke schorsingsvoorwaarden gelden. En daar liep het mis voor de BV T. Zij steunde zich op artikel 15 van de wet van 17 juni 2013, dat geen bewijs van spoedeisendheid vraagt — een bepaling die via artikel 31 ook onder de Europese drempels geldt, zodat het argument van de vzw’s over de drempel van 750.000 euro voor sociale en andere specifieke diensten faalde. Maar artikel 15 veronderstelt een beslissing van een aanbestedende instantie. Het BIV betwistte niet dat het opgericht is voor behoeften van algemeen belang van niet-industriële of commerciële aard en rechtspersoonlijkheid heeft, wel dat er een bijzondere overheidsinvloed is. De BV T. riep enkel het toezicht van de minister via een regeringscommissaris in. Volgens het BIV gaat dat toezicht uit artikel 8, § 4, van de Kaderwet van 3 augustus 2007 niet verder dan een controle achteraf op wettigheid, bevoegdheid, solvabiliteit en begroting, wat volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie (Ärztekammer Westfalen-Lippe, FIGC) niet volstaat. Het BIV verwees ook naar een juridisch advies van de FOD Economie. De Raad oordeelde dat de BV T. in haar verzoekschrift niet uitlegde waarom dat toezicht méér zou zijn dan een toezicht a posteriori en die rechtspraak zelfs niet besprak; haar algemene verwijzing naar financiële en budgettaire controle bleef zonder regelgevende aanknopingspunten. De wetsbepalingen die zij pas ter zitting opsomde, liet de Raad buiten beschouwing: ze hadden in het verzoekschrift kunnen staan en ontsnapten zo aan het onderzoek van het auditoraat. Ook het feit dat het BIV vroeger een gelijkaardige opdracht volgens de wetgeving overheidsopdrachten zou hebben gegund, volstond niet. Dus golden de gemeenrechtelijke voorwaarden van artikel 17 van de gecoördineerde wetten — en het verzoekschrift bevatte over de uiterst dringende noodzakelijkheid niets anders dan een verwijzing naar het vermoeden van artikel 15. De tussenkomende partijen wezen er bovendien op dat de opdracht pas over een half jaar zou starten. De Raad verwierp de vordering en legde de BV T. de kosten op: 200 euro rolrecht, 26 euro bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding aan het BIV. De vzw’s dragen elk de helft van het tussenkomstrecht van 300 euro.

Waarom doet dit ertoe?

Het arrest raakt aan een vraag die verder reikt dan vastgoedmakelaars: zijn beroepsorden en -instituten — met rechtspersoonlijkheid, een wettelijke opdracht van algemeen belang en een regeringscommissaris aan tafel — aanbestedende overheden? De Raad beslist die vraag niet ten gronde. Hij stelt enkel vast dat ze ‘niet eenvoudig te beantwoorden’ is, dat ze een analyse in concreto van financiering, toezicht en samenstelling van de organen vergt, en dat wie ze in een UDN-procedure opwerpt, de aanknopingspunten meteen helder in zijn verzoekschrift moet leggen. Dat het BIV niet op de niet-limitatieve lijst van bijlage 1 bij het KB van 18 april 2017 staat, beslist volgens de Raad niets; maar het Europese criterium van de ‘actieve controle op het beheer’ en de regel dat een toezicht achteraf in beginsel niet volstaat, maken het voor de verzoeker wel een steile helling. De procedurele les is minstens even belangrijk. De BV T. bouwde haar hele urgentie op het vermoeden van artikel 15 van de wet van 17 juni 2013. Toen dat vermoeden wegviel, stond er in het verzoekschrift geen woord meer over waarom het niet kon wachten. Wie twijfelt of de wetgeving overheidsopdrachten van toepassing is, moet dus ook de gemeenrechtelijke spoedeisendheid onderbouwen, en mag zijn sterkste argumenten niet bewaren voor de zitting: de Raad weigert ze dan te onderzoeken.

De les

Voor inschrijvers: schrijft een organisatie ‘op de grens’ van de publieke sector — een beroepsorde, een instituut, een vzw met overheidsbanden — een ‘offerteaanvraag’ uit buiten de wetgeving overheidsopdrachten om, en wilt u in UDN, leg dan in uw verzoekschrift concreet uit waarom zij een aanbestedende overheid is: welke bepalingen haar financiering, het toezicht en de benoeming van haar bestuurders regelen, en waarom dat toezicht méér is dan een controle achteraf. Bespreek de rechtspraak van het Hof van Justitie expliciet. En onderbouw daarnaast, voor het geval het vermoeden van spoedeisendheid niet speelt, met precieze en verifieerbare feiten waarom u de gewone procedure niet kunt afwachten. Argumenten die u pas ter zitting aanbrengt, tellen niet. Voor zulke organisaties zelf: dit arrest is geen vrijbrief. De Raad liet de vraag uitdrukkelijk open en verwierp de vordering op het eerste gezicht, mede op basis van een juridisch advies van de FOD Economie. Wie zich buiten de wetgeving overheidsopdrachten plaatst, doet er goed aan die keuze stevig en gedocumenteerd te kunnen verantwoorden.

Te onthouden

  • Of de verwerende partij een aanbestedende overheid is, raakt niet aan de ontvankelijkheid van de UDN-vordering, maar bepaalt wel welke schorsingsvoorwaarden gelden.
  • Het vermoeden van spoedeisendheid van artikel 15 van de wet van 17 juni 2013 geldt via artikel 31 ook onder de Europese drempels, maar enkel voor beslissingen van een aanbestedende instantie.
  • De drie voorwaarden van artikel 2, 1°, c), van de wet van 17 juni 2016 zijn cumulatief; voor de bijzondere overheidsinvloed volstaat één van de drie alternatieve criteria (financiering, toezicht op het beheer, aanwijzing van de bestuurders).
  • Een toezicht a posteriori op wettigheid, bevoegdheid, solvabiliteit en begroting volstaat volgens het Hof van Justitie in beginsel niet als ‘actieve controle op het beheer’.
  • Het niet vermeld staan op de niet-limitatieve lijst van bijlage 1 bij het KB van 18 april 2017 sluit de kwalificatie als aanbestedende overheid niet uit.
  • Nieuwe argumenten die pas ter zitting worden aangebracht en in het verzoekschrift hadden kunnen staan, laat de Raad in UDN buiten beschouwing.
  • De BV T. werd veroordeeld tot 200 euro rolrecht, 26 euro bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding; de tussenkomende vzw’s dragen elk de helft van 300 euro.

Waarop letten

  • Een ‘offerteaanvraag’ die als juridisch kader enkel naar een eigen organiek KB verwijst, is een signaal dat de aanbesteder zich buiten de wetgeving overheidsopdrachten plaatst.
  • De bewijslast voor de kwalificatie als aanbestedende overheid ligt in UDN bij de verzoeker, en de toets gebeurt enkel op wat ‘duidelijk op het eerste gezicht’ blijkt.
  • Een eerdere gunning volgens de wetgeving overheidsopdrachten bindt de organisatie niet voor latere opdrachten.
  • De vraag of het BIV een aanbestedende overheid is, werd niet ten gronde beslecht; een annulatieprocedure kan er anders over oordelen.

Stel jezelf de vraag

Als inschrijver: weet u of de organisatie die de opdracht uitschrijft juridisch een aanbestedende overheid is, en kunt u dat onderbouwen met de regels over haar financiering, het toezicht en de samenstelling van haar bestuur? Steunt uw UDN-verzoekschrift volledig op het vermoeden van spoedeisendheid van artikel 15 van de wet van 17 juni 2013, of hebt u ook een gemeenrechtelijke urgentie uitgewerkt voor het geval dat vermoeden niet speelt? Staat uw volledige argumentatie in het verzoekschrift, of rekent u op de zitting om de gaten te vullen? Als beroepsorde of semipublieke instelling: hebt u de keuze om buiten de wetgeving overheidsopdrachten te gunnen getoetst aan de criteria financiering, toezicht en bestuur, en die analyse schriftelijk vastgelegd?

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →