95 tegen 94,88: een nipt verlies voor het snoeien van de Mortselse straatbomen geeft geen recht op een tweede ronde, en drie ‘vergeten’ offerte-elementen maken de motivering niet gebrekkig
De BV B. verloor de raamovereenkomst voor het snoeien van straatbomen in Mortsel met 94,88 tegen 95 punten van de NV K., omdat zij op het criterium materieel 8 in plaats van 10 op 10 haalde; de Raad van State oordeelde dat het verslag van nazicht dat verschil afdoende motiveerde, dat selectief gemiste details uit de offerte daar niets aan veranderen en dat artikel 87, § 2, KB Plaatsing alleen speelt bij gelijke offertes — niet bij een klein verschil — en verwierp de UDN-vordering.
Wat gebeurde er?
De stad Mortsel schreef via een openbare procedure, met nationale en Europese bekendmaking, een raamovereenkomst voor diensten uit voor het periodiek snoeien van straatbomen in de periode 2026-2030 (bestek ‘2026 D 14’). Er waren vier gunningscriteria: de prijs op vier jaar (40 punten, regel van drie), het plan van aanpak (30), de beschrijving van werkmethodes en technieken voor de jaarlijkse, tweejaarlijkse en driejaarlijkse snoeicyclus, telkens toegepast op een concrete straat (20), en de ‘technische waarde en kwaliteit van de gebruikte materialen en materieel’ (10). Voor dat laatste criterium vroeg het bestek een overzicht van de beschikbare machines, een toelichting over duurzaam materialenbeheer en aandacht voor geluidsarme toestellen. De kwalitatieve criteria werden gescoord op een schaal van ‘uitstekend’ (100 %) over ‘zeer goed’ (90 %), ‘goed’ (80 %), ‘neutraal’ (70 %) en ‘zwak’ (30 %) tot ‘geen omschrijving’ (0 %). Er kwamen drie offertes binnen. In het verslag van nazicht van 20 mei 2026 werden de BV B. en de NV K. allebei geselecteerd en regelmatig bevonden. B. scoorde 36,88 op prijs, 30 op het plan van aanpak, 20 op de werkmethodes en 8 op het materieel: samen 94,88. K. haalde 40 op prijs, 27, 18 en 10: samen 95. B. deed het dus beter op het plan van aanpak en de werkmethodes, K. op de prijs; de doorslag gaf het vierde criterium, waarop K. ‘uitstekend’ kreeg voor onder meer een eigen, jaarlijks deels vernieuwd machinepark, biologisch afbreekbare brandstoffen als Aspen, bestelwagens met zonnepanelen om elektrisch handgereedschap op te laden, een elektrische Unimog en de vervanging van diesel door HVO 100. B. kreeg ‘goed’ voor onder meer uitsluitend elektrische kettingzagen en haagscharen, biologisch afbreekbare ketting- en hydraulische olie, EURO 6-voertuigen, elektrische cargobikes en een regelmatige vernieuwing van het wagenpark. Het college van burgemeester en schepenen gunde de opdracht op 26 mei 2026 aan K. B. werd op 27 mei ingelicht, met het verslag van nazicht als bijlage. Haar advocaat vroeg op 6 juni 2026 de intrekking van de gunning wegens gebrekkige motivering van het vierde criterium; de stad weigerde dat op 10 juni. Op 11 juni 2026 vorderde B. de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. K. kwam tussen. B. voerde twee middelen aan. Eerst: de stad zou bij het vierde criterium haar offerte niet echt met die van K. hebben vergeleken, omdat drie elementen uit haar offerte niet in het verslag stonden — haar eigen gebruik van Aspen-alkylaatbenzine, de jaarlijkse evaluatie van het machine- en wagenpark en haar afvalverwerking via een erkende firma. Staatsraad Kaat Leus wees die kritiek af. Wie de beoordeling betwist, mag niet selectief enkele uit hun context gehaalde onderdelen van de motivering bekritiseren: de motivering moet in haar geheel afdoende zijn, en de punten waren op een globale beoordeling gebaseerd. Dat een element niet wordt vermeld, betekent niet dat het niet is meegewogen; het kan ook gewoon geen bijzondere plus of min hebben opgeleverd. De jaarlijkse evaluatie van het wagenpark lag bovendien al besloten in het vermelde ‘regelmatig vernieuwen van het wagenpark’. Voor Aspen was niet duidelijk of de machines waarvoor B. die brandstof gebruikt, voor deze opdracht zouden worden ingezet, aangezien B. zelf uitsluitend elektrische kettingzagen en haagscharen aankondigde. En afvalverwerking hoorde bij het derde criterium, waarop B. de volle 20 op 20 had gekregen. Tweede middel: met een verschil van ‘0,22 punten’ — in werkelijkheid bedroeg het verschil volgens de scores in het verslag 0,12 punt — waren de offertes volgens B. ‘in gelijke mate’ economisch meest voordelig, zodat de stad op grond van artikel 87, § 2, KB Plaatsing beide inschrijvers om prijsverminderingen of verbeteringsvoorstellen had moeten vragen. Ook dat ving bot. De rangschikking bepaalt welke offerte economisch het meest voordelig is; artikel 87, § 2, geldt alleen wanneer offertes gelijkwaardig worden bevonden. Een beperkt verschil blijft een verschil, en B. onderbouwde op geen enkele manier waarom de bepaling ruimer zou moeten worden gelezen. Het is niet aan de Raad of de andere partijen om het middel in haar plaats te formuleren. De vertrouwelijke stukken van de stad en van K. bleven vertrouwelijk, maar mochten door de Raad wel bij de beoordeling worden betrokken. De Raad willigde de tussenkomst in, verwierp de vordering en legde B. het rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro aan de stad op. K. droeg haar rolrecht van 150 euro voor de tussenkomst. Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch adviseerde eensluidend.
Waarom doet dit ertoe?
Twee vragen die bij elke nipte gunning opduiken, krijgen hier een helder antwoord. De eerste: hoe gedetailleerd moet de motivering van een kwalitatief criterium zijn? Niet zo gedetailleerd dat elk element uit elke offerte moet worden benoemd. Het verslag van nazicht moet laten zien dat de offertes aan de hand van de elementen uit het bestek zijn beoordeeld en waarom de ene beter scoort dan de andere; dat volstaat. Een afgewezen inschrijver die enkel aanwijst wat ontbreekt, zonder aan te tonen dat het weglaten de globale beoordeling onredelijk maakt, haalt het niet. De Raad voegt daar een nuttige filter aan toe: kritiek telt alleen voor elementen die met deze opdracht te maken hebben en onder het betwiste criterium vallen. Een brandstof voor machines die u toch niet inzet, of afvalverwerking die onder een ander criterium al volle punten opleverde, verandert de score op het materieelcriterium niet. De tweede vraag: geeft een minimaal puntenverschil recht op een ‘herkansing’ via artikel 87, § 2, KB Plaatsing? Neen. Die bepaling is een tiebreaker voor gelijkwaardige offertes, geen correctiemechanisme voor een kleine achterstand. Zolang de aanbesteder een verschil vaststelt — hier amper 0,12 punt — bepaalt de rangschikking de winnaar. Het arrest toont ten slotte dat een verzoekschrift dat een stelling poneert zonder haar te onderbouwen, niet op de welwillendheid van de Raad kan rekenen.
De les
Als inschrijver: wie een kwalitatieve score betwist, moet meer doen dan opsommen welke elementen uit de eigen offerte niet in het verslag van nazicht staan. Toon aan dat die elementen relevant zijn voor deze opdracht, onder het betwiste criterium vallen en de globale beoordeling hadden moeten doen kantelen — en schrijf uw offerte zo dat het verband met de opdracht zichtbaar is (welke machines zet u hier concreet in, op welke brandstof?). Verlies met een fractie van een punt opent geen recht op een verbeteringsronde: artikel 87, § 2, KB Plaatsing speelt pas bij gelijke offertes. Als aanbesteder: een verslag van nazicht dat per criterium de sterke punten van elke offerte benoemt en de score aan de aangekondigde schaal koppelt, houdt stand, ook zonder elk detail te herhalen. Wees wel consequent: een element dat u bij de ene inschrijver als plus vermeldt, moet u bij de andere minstens hebben meegewogen.
Te onthouden
- De afgewezen inschrijver moet uit de gunningsbeslissing of het verslag van nazicht kunnen afleiden waarom een andere offerte de voorkeur kreeg; de Raad van State doet de beoordeling niet over, maar toetst of ze op draagkrachtige motieven steunt en zorgvuldig is gebeurd.
- Wie de beoordeling betwist, kan niet volstaan met het selectief bekritiseren van uit hun context gehaalde onderdelen van de motivering: de motivering moet in haar geheel afdoende zijn.
- Dat een element uit de offerte niet in de motivering wordt vermeld, betekent niet dat het niet is meegewogen; het kan geen bijzondere plus of min hebben opgeleverd.
- Kritiek telt enkel voor elementen die verband houden met de opdracht en onder het betwiste gunningscriterium vallen; afvalverwerking hoorde hier bij het derde criterium, waarop de verzoekster 20/20 haalde.
- Art. 87, § 2, KB van 18 april 2017 geldt enkel wanneer offertes in gelijke mate als economisch meest voordelig worden beschouwd; een beperkt verschil (hier 95 tegen 94,88) blijft een verschil en de rangschikking is bepalend.
- Het is niet aan de Raad van State of de andere partijen om een niet-onderbouwd middel in de plaats van de verzoeker te formuleren.
- Kosten: rolrecht 200 euro, bijdrage 26 euro en rechtsplegingsvergoeding 770 euro ten laste van de verzoekster; 150 euro rolrecht voor de tussenkomende partij.
Waarop letten
- De koppeling tussen de beschreven inzet van machines en materialen en de concrete opdracht.
- Onder welk gunningscriterium een sterk punt thuishoort, zodat het daar ook wordt gewaardeerd.
- De score per criterium in het verslag van nazicht: daar ligt het verschil, niet in het totaal.
- De grens van artikel 87, § 2, KB Plaatsing: gelijkwaardigheid, geen nipt verschil.
- Een voorafgaand verzoek tot intrekking aan de aanbesteder kan nuttig zijn, maar vervangt geen onderbouwd middel.
Stel jezelf de vraag
Bevat uw offerte voor elk kwalitatief criterium concrete informatie over wat u voor déze opdracht inzet, of beschrijft ze uw bedrijf in het algemeen? Zit elk sterk punt onder het juiste gunningscriterium, of riskeert u dat het elders wordt gewaardeerd — of helemaal niet? Kunt u bij een betwisting aantonen dat een niet-vermeld element de globale score had moeten veranderen, in plaats van alleen te wijzen op wat ontbreekt? Weet u dat artikel 87, § 2, KB Plaatsing enkel bij gelijkwaardige offertes speelt? En als aanbesteder: benoemt uw verslag van nazicht per criterium de sterke en zwakke punten van elke offerte, zodat de afgewezen inschrijver begrijpt waarom de ander won?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →