Verwerping Franstalig college

3.800 euro voor een haalbaarheidsstudie warmtenet: Raad van State aanvaardt dat de SPI de offerte van SML Ingénieurs Conseils weert wegens abnormaal lage prijs

Arrest nr. 267548 · 4 september 2026 · VIe vakantiekamer (voorzitter, kort geding)

De Luikse ontwikkelingsmaatschappij SPI mocht de offerte van SML Ingénieurs Conseils voor de studieopdracht van het bedrijventerrein Wérihet nietig verklaren, omdat de prijsverantwoording van 3.800 euro — 76 uur aan 43 euro plus 15 procent — voor de haalbaarheidsstudie van een warmtenet niet overtuigde, de ingeroepen synergieën met een andere schijf niet gegarandeerd waren en die ene post, de enige die op prijs werd beoordeeld, allesbehalve verwaarloosbaar was.

Wat gebeurde er?

Op 27 februari 2026 besliste de SCRL SPI, het ontwikkelingsagentschap van de provincie Luik, een dienstenopdracht via openbare procedure uit te schrijven voor de studie en de leiding van de uitrustingswerken van het bedrijventerrein ‘Wérihet’ in Luik. De werken zelf werden geraamd op 11.500.000 euro incl. btw, de studieopdracht op 538.750 euro excl. btw. Het bestek nr. 2025-2414 telde drie vaste schijven (uitrusting van het bedrijventerrein, haalbaarheid van het warmtenet, wateruitrusting) en twee voorwaardelijke (uitrusting op de gewestweg en uitrusting van het warmtenet). De erelonen lagen voor alle schijven vast, behalve voor schijf 2, de haalbaarheidsstudie van het warmtenet, waarvoor de inschrijvers een globale forfaitaire prijs moesten opgeven. Het gunningscriterium prijs (20 van de 100 punten) sloeg dus uitsluitend op dat ene bedrag; de rest van de score kwam van de methodologie voor de uitrusting (60), de methodologie voor het warmtenet (10) en de kwaliteit van de offerte (10). Er kwamen zeven offertes binnen. Op 24 april 2026 vroeg de SPI aan vier inschrijvers — SML Ingénieurs Conseils, ARCADIS Belgium, SOTREZ-NIZET en de tijdelijke handelsvennootschap GREISCH-AUPa — om hun prijs voor schijf 2 te bevestigen of te verbeteren en hem zo nodig te verantwoorden. SML bevestigde: haar studie zou 76 uur vergen, twee volle werkweken van een ingenieur, aan een reële kost van 43 euro per uur volgens een berekening van het sociaal secretariaat UCM; 3.268 euro plus 15 procent algemene kosten en winst gaf 3.758,20 euro, afgerond 3.800 euro excl. btw. Ze wees op haar interne middelen, databanken uit eerdere gelijkaardige studies en synergieën met schijf 1. Een eerste gunningsbeslissing van 26 juni 2026 werd door SML aangevochten, maar de SPI trok ze op 29 juli 2026 in en verving ze dezelfde dag door een nieuwe beslissing, gesteund op een gewijzigd verslag van nazicht van 23 juli 2026. Daarin werden de offertes van SML en ARCADIS Belgium nietig verklaard wegens een abnormale prijs voor schijf 2 en werd de opdracht gegund aan GREISCH-AUPa (75 punten, waarvan 11 op 20 voor de prijs), vóór SOTREZ-NIZET (68 punten, waarvan 20 op 20 voor de prijs) en BICE-GESPLAN (55 punten, 2 op 20 voor de prijs). Het eerste UDN-beroep van SML werd bij arrest nr. 267.463 van 7 augustus 2026 onontvankelijk verklaard wegens gebrek aan belang. SML vorderde op 13 augustus 2026 opnieuw de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, nu van de beslissing van 29 juli 2026. De voorzitter van de VIe vakantiekamer verklaarde het beroep tegen het verslag van nazicht ambtshalve onontvankelijk (een voorbereidende handeling) en verwierp beide middelen. Over de gelijke behandeling: SML kon geen belang laten gelden bij de kritiek dat de SPI BICE-GESPLAN niet over haar hoge prijs had ondervraagd, want die inschrijver kreeg de opdracht niet; en de SPI had concreet uitgelegd waarom de verantwoording van SML — met slechts 4 uur voor de analyse van de energiebehoeften, 8 uur voor een financiële modellering over vijftien jaar, 2 uur voor de vergelijking van de scenario’s en 2 uur voor de redactie van alle deliverables — niet volstond, ook al aanvaardde ze vergelijkbare optimalisatie-argumenten bij SOTREZ-NIZET en GREISCH-AUPa; ze mocht de urenvolumes van 76, 100 en 168 uur ook als niet vergelijkbaar beschouwen. Over het prijsonderzoek: de bewijslast ligt bij de ondervraagde inschrijver, en artikel 36, § 3, eist niet dat de aanbesteder de absolute onmogelijkheid aantoont om tegen die prijs uit te voeren; volstaat de verantwoording niet om de schijn van abnormaliteit weg te nemen, dan moet hij de offerte weren. Het uurtarief van 43 euro beschreef enkel een interne loonkost, niet hoe gespecialiseerde technische, financiële en juridische profielen binnen strakke termijnen zouden worden ingezet. De synergieën met schijf 1 mocht de SPI afwijzen omdat het bestek de schijven als autonome opdrachten behandelt en uitdrukkelijk niet garandeert dat ze gelijktijdig worden uitgevoerd. De verwijzing naar de barema’s van de FABI was geen bijkomende eis, maar een extra aanwijzing dat het tarief niet was verantwoord. Over de verwaarloosbaarheid: SML zette haar eigen 3.800 euro af tegen ongeveer 303.000 euro aan erelonen (1,25 procent) en tegen de raming van 538.750 euro (0,7 procent), maar de Raad rekende met het gemiddelde van de offertes (31.722 euro excl. btw, of 25.845 euro zonder de hoogste en laagste), wat 10,47 of 8,5 procent van de waarde van de schijven vertegenwoordigt — en het is bovendien de enige post die op prijs wordt beoordeeld en een voorwaarde voor de voorwaardelijke schijf 5. Omdat de bevoegdheid van de aanbesteder dan gebonden is, faalde ook het argument dat de nietigverklaring onevenredig was. De vordering werd verworpen; de kosten werden aangehouden.

Waarom doet dit ertoe?

Dit is een leerrijk arrest over prijsverantwoording, en het valt deze keer uit in het voordeel van de aanbesteder. Drie punten springen eruit. Ten eerste: wie een abnormaal lage prijs verantwoordt met een urenraming, moet die raming per taak kunnen verdedigen tegen de omvang van wat het bestek vraagt; een globaal uurtarief uit een loonsimulatie zegt niets over de echte kost van een gespecialiseerde opdracht. Ten tweede: synergieën met een andere schijf van dezelfde opdracht zijn een wankel argument wanneer het bestek de schijven als zelfstandige opdrachten opzet en niet garandeert dat ze samen lopen — de aanbesteder moet elke schijf op zich kunnen beoordelen. Ten derde, en dat is het scherpste punt: of een post ‘verwaarloosbaar’ is, wordt niet afgemeten aan de lage prijs van de inschrijver zelf, maar aan het gemiddelde van de offertes en aan het gewicht van de post in de opdracht. Een inschrijver kan zijn eigen prijs dus niet zo laag zetten dat hij precies daardoor aan de prijscontrole ontsnapt. Het arrest bevestigt ook nuttige grenzen aan wat een aanbesteder moet doen: hij hoeft geen ‘normaal’ urenvolume voor te schrijven, hoeft de inschrijver niet opnieuw te ondervragen, en mag de verantwoordingen van concurrenten vergelijken zonder hun vertrouwelijke uren te moeten meedelen. Voor wie offertes indient in studie- en ingenieursopdrachten is dit een duidelijke waarschuwing: scherp prijzen op de enige post die op prijs wordt beoordeeld, is een strategie die alleen werkt als u ze ook taak per taak kunt onderbouwen.

De les

Voor inschrijvers: wordt u gevraagd een prijs te verantwoorden, behandel die vraag dan als de belangrijkste tekst van uw offerte. Koppel elk uur aan een concrete taak uit het bestek, met de profielen die u inzet; een loonsimulatie van een sociaal secretariaat volstaat niet om de economische haalbaarheid te tonen. Steun uw prijs niet op synergieën met een andere schijf als het bestek niet garandeert dat die schijven samen worden uitgevoerd. Voeg alle stukken die uw prijs onderbouwen meteen bij uw verantwoording: stukken die u pas bij de Raad van State neerlegt, tellen niet mee. En reken er niet op dat een lage post ‘verwaarloosbaar’ wordt omdat uw eigen bedrag klein is: de Raad kijkt naar het gemiddelde van de offertes. Voor aanbesteders: dit arrest toont hoe een weering wegens abnormale prijs standhoudt — met een motivering die de verantwoording taak per taak toetst aan het bestek, die uitlegt waarom gelijkaardige argumenten bij concurrenten wel en hier niet overtuigen, en die het niet-verwaarloosbare karakter van de post zowel financieel als technisch onderbouwt. Wie een post als enige op prijs laat beoordelen, maakt die post bovendien per definitie belangrijk.

Te onthouden

  • De ondervraagde inschrijver draagt de bewijslast: artikel 36, § 3, KB van 18 april 2017 verlangt niet dat de aanbesteder de onmogelijkheid van uitvoering aantoont; volstaat de verantwoording niet om de schijn van abnormaliteit weg te nemen, dan moet de offerte worden geweerd.
  • Of een post niet verwaarloosbaar is, wordt beoordeeld op basis van het gemiddelde van de offertes (hier 31.722 euro excl. btw, ongeveer 10 procent van de waarde van de schijven) en het belang van de post, niet op basis van de lage prijs van de inschrijver zelf.
  • Een post die als enige het prijscriterium bepaalt en een voorwaarde is voor een latere schijf, is zowel financieel als technisch niet verwaarloosbaar.
  • Synergieën met een andere vaste schijf zijn geen overtuigende verantwoording wanneer het bestek de schijven als autonome opdrachten opzet en hun gelijktijdige uitvoering niet garandeert.
  • De aanbesteder hoeft geen ‘normaal’ urenvolume op te geven, is niet verplicht de inschrijver opnieuw te ondervragen en hoeft de vertrouwelijke uren van concurrenten niet mee te delen.
  • Weert de aanbesteder een offerte wegens een niet-verantwoorde abnormale prijs van een niet-verwaarloosbare post, dan is zijn bevoegdheid gebonden; een beroep op het evenredigheidsbeginsel faalt.
  • Kritiek op het niet ondervragen van een inschrijver die de opdracht niet kreeg, is bij gebrek aan belang onontvankelijk; het verslag van nazicht is als voorbereidende handeling niet afzonderlijk aanvechtbaar.

Waarop letten

  • De verdeling van het urenvolume over de taken die het bestek beschrijft, inclusief het aantal vergaderingen dat het bestek voorziet.
  • De bepalingen van het bestek over de autonomie en de uitvoeringstiming van de schijven voordat u synergieën inroept.
  • Het verschil tussen een interne loonkost en een volledige economische kostprijs.
  • Stukken die niet bij de prijsverantwoording zijn gevoegd en daarom niet meer meetellen.
  • De verhouding van uw prijs tot het gemiddelde van de offertes, niet enkel tot de totale opdrachtwaarde.

Stel jezelf de vraag

Als inschrijver: kunt u voor elke taak die het bestek beschrijft aantonen hoeveel uur u eraan besteedt, met welk profiel, en waarom dat volstaat? Steunt uw prijsverantwoording op synergieën met een andere schijf of opdracht, en garandeert het bestek wel dat die samen worden uitgevoerd? Toont uw uurtarief de volledige economische kost — inclusief gespecialiseerde profielen, overhead en strakke termijnen — of alleen een interne loonkost? Hebt u alle bewijsstukken bij uw prijsverantwoording gevoegd, en niet pas achteraf in de procedure? Als aanbesteder: motiveert u een weering wegens abnormale prijs concreet en per onderdeel, en verklaart u waarom vergelijkbare argumenten bij andere inschrijvers wel werden aanvaard? Hebt u het niet-verwaarloosbare karakter van de post onderbouwd aan de hand van het gemiddelde van de offertes en de rol van de post in de opdracht?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →