Verwerping Nederlandstalig college

Restaurant van het Internationaal Perscentrum: zwijgen over minimumeisen maakt een offerte niet onregelmatig, en de Staat hoefde de personeelslijst van de zittende uitbater niet te publiceren

Arrest nr. 267879 · 30 september 2026 · XIVe kamer

De bv C., zittend uitbater van het restaurant en de catering in het Résidence Palace, vocht de gunning van de nieuwe vijfjarige concessie aan de nv H. aan omdat die offerte de minimumeisen niet uitdrukkelijk bevestigde, omdat het concessiedocument zweeg over een mogelijke overgang van personeel onder cao nr. 32bis en omdat de kwaliteitsscores te vaag gemotiveerd waren, maar de Raad van State vond geen enkel middel ernstig en verwierp de vordering bij uiterst dringende noodzakelijkheid.

Wat gebeurde er?

De Belgische Staat, via de FOD Kanselarij van de Eerste Minister, schreef een dienstenconcessie uit voor de exclusieve exploitatie van het publiek toegankelijke restaurant in blok C van het Résidence Palace – Internationaal Perscentrum (IPC) in de Wetstraat en van de catering bij evenementen in de in concessie gegeven ruimten, voor vijf jaar. De waarde werd geraamd op 1.300.000 euro per jaar of 6.500.000 euro in totaal, onder de Europese drempel, zodat de concessie enkel in het Bulletin der Aanbestedingen werd bekendgemaakt. De concessiehouder betaalt een bijdrage gelijk aan een percentage van de netto-omzet — 19% tot 1.000.000 euro, dalend per schijf tot 8% boven 1.700.000 euro — met een gewaarborgd minimum van 90.000 euro per jaar. Gegund werd na onderhandeling, op 100 punten: kwaliteit van de conceptuele nota (50, waarvan visie 10 en voorstellen voor de inrichting 7), aangeboden percentages boven het minimum (20), kwaliteit van het culinair aanbod op basis van een proefsessie (20) en een korting voor federale instellingen en journalistieke organisaties (10). Op het forum van publicprocurement.be antwoordde de Staat op 18 mei 2026 dat bij de vorige wissel één personeelslid, de huidige maître d’hôtel, was meegegaan naar de nieuwe uitbater, maar op basis van een onderlinge afspraak. Op 26 mei 2026 dienden twee kandidaten een offerte in: de bv C., de zittende concessiehouder, en de nv H. Na een proefsessie op 10 juni 2026, twee tussentijdse offertes en een BAFO werden beide offertes regelmatig bevonden, en de Eerste Minister gunde de concessie aan de nv H. De bv C. werd op 20 augustus 2026 ingelicht en op 28 augustus 2026 opnieuw, met een vervangende brief die de rechtsmiddelen vermeldde. Op 3 september 2026 vorderde zij de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, met drie middelen. Eerste middel: de offerte van de nv H. bevestigde niet uitdrukkelijk de minimumeisen ‘catering ook buiten kantooruren’, ‘geen extra vergoeding voor privatisering’ en de minimumbijdrage van 90.000 euro; volgens de bv C. geldt ‘qui ne dit mot consent’ niet in het aanbestedingsrecht. De Raad volgde dat niet. Noch het concessiedocument noch artikel 30 van het KB van 25 juni 2017 verplicht inschrijvers die eisen expliciet te bevestigen, en door een offerte in te dienen stemt de inschrijver volgens het document in met al zijn bepalingen. Voor de catering buiten de kantooruren wezen meerdere elementen in de offerte, waaronder een tabel met afzonderlijke tarieven voor avond- en weekendprestaties, erop dat de nv H. daar rekening mee hield. Het verbod op een extra vergoeding is een negatieve verplichting, waarvoor de vaststelling volstaat dat de offerte zo’n vergoeding niet vermeldt — dezelfde maatstaf die ook voor de offerte van de bv C. was gebruikt. En de minimumbijdrage is een vooraf vastgelegde concessievoorwaarde; wie zonder voorbehoud hogere percentages biedt binnen dat stelsel, aanvaardt ook het minimum. Tweede middel: de concessiewissel zou een overgang van onderneming zijn in de zin van cao nr. 32bis, en het concessiedocument zweeg over de over te nemen werknemers en hun arbeidsvoorwaarden. De Raad oordeelde dat de verplichtingen uit cao nr. 32bis in de eerste plaats de overdragende en de overnemende onderneming treffen, onder toezicht van de arbeidsrechtbank. Of er een overgang is, hangt af van een globaal feitelijk onderzoek (rechtspraak Spijkers), en de Staat kon dat bij het opstellen van het document, gezien de ruime vrijheid die het de inschrijvers liet, niet voorspellen. Een algemene plicht om de personeelslijst van de zittende uitbater proactief te publiceren volgt niet uit de aangehaalde rechtspraak. Dat de bv C. zelf, als zittende concessiehouder, tijdens de procedure geen opmerkingen had gemaakt en geen gegevens had bezorgd, relativeerde haar grief. Bovendien had de nv H. de vraag zelf opgeworpen, had de Staat de FOD Werkgelegenheid bevraagd en de inschrijvers ingelicht, en had de nv H. in haar BAFO, ondanks het standpunt van die FOD dat de cao niet van toepassing was, uitdrukkelijk bevestigd dat zij met een mogelijke toepassing rekening hield. De grieven over de sectorale regeling van PC 302 en over de richtlijn zelf waren niet ontvankelijk. Derde middel: de motivering van de kwaliteitsscores. Op ‘visie’ (9 tegen 8 op 10) prees de Staat de concepten ‘Kaisin’ en ‘K-markt’ van de nv H. zonder ze inhoudelijk te onthullen; de Raad vond dat aanvaardbaar, omdat de formele motiveringsplicht geen ‘motieven van de motieven’ vereist en het om bedrijfsgevoelige informatie ging, terwijl de motivering ook andere troeven noemde, zoals een all-in prijsgarantie voor eventcatering. Op ‘voorstellen voor de inrichting’ (6,5 tegen 5,5 op 7) mocht de Staat bij de ‘verwijderbare beschuttingselementen’ op het dakterras nagaan of die werkelijk vlot en desnoods dagelijks verplaatsbaar waren, omdat het document zelf aandacht vroeg voor eenvoudige op- en afbouw. Op ‘culinair aanbod’ (16,82 tegen 15,95 op 20) bleek dat elk commissielid de gerechten individueel had gescoord en dat het rekenkundig gemiddelde na overleg door alle leden was onderschreven; volgens de Raad is dat verenigbaar met de aangekondigde beoordeling ‘in consensus’, en zijn smaak, presentatie, textuur en algemene kwaliteit geen verborgen subcriteria maar beoordelingselementen die inherent zijn aan een proefsessie. Geen enkel middel was ernstig; de vordering werd verworpen. De bv C. draagt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro aan de Staat; de nv H. haar tussenkomstrecht van 150 euro.

Waarom doet dit ertoe?

Dit arrest beantwoordt drie vragen die bij concessies en dienstenopdrachten met een zittende uitbater geregeld opduiken. Ten eerste: moet een offerte elke minimumeis uitdrukkelijk bevestigen? Neen, tenzij de opdrachtdocumenten dat vragen. Het stilzwijgen van een offerte is geen voorbehoud, zeker niet wanneer het document bepaalt dat indiening gelijkstaat met instemming, en de aanbesteder mag uit het geheel van de offerte afleiden dat aan een eis wordt voldaan. Voor negatieve verplichtingen, zoals het verbod op een extra vergoeding, volstaat het dat de offerte er niet tegenin gaat. Ten tweede: moet de aanbesteder de gevolgen van een mogelijke overgang van onderneming in het bestek regelen en de personeelslijst van de zittende uitbater publiceren? Volgens de Raad niet als algemene plicht. Of cao nr. 32bis speelt, hangt af van feiten die pas bij de uitvoering vaststaan, en de verplichtingen rusten op de betrokken ondernemingen. De zittende uitbater die zelf geen informatie aanreikt en het document niet aanvecht, staat zwak wanneer hij dat achteraf als gebrek aanvoert. Ten derde: hoe ver reikt de motiveringsplicht bij kwalitatieve criteria? De Raad aanvaardt dat bedrijfsgevoelige concepten niet in detail worden prijsgegeven, dat de motivering in haar geheel wordt beoordeeld en niet per losgerukte zin, en dat een gemiddelde van individuele scores na overleg een consensus kan zijn. Een aanbesteder mag bovendien beoordelingselementen hanteren die logisch in een criterium besloten liggen, zonder dat het om nieuwe subcriteria gaat.

De les

Voor inschrijvers: verwacht niet dat een concurrent wordt geweerd omdat zijn offerte niet elke minimumeis letterlijk herhaalt; zoek naar een echt voorbehoud of een tegenstrijdigheid. Bent u de zittende uitbater en vreest u dat de concessiewissel tot een overgang van personeel leidt, stel dan tijdens de procedure vragen, bezorg zelf de gegevens of vecht het document tijdig aan — achteraf klagen over zijn stilzwijgen werkt nauwelijks. Wie de motivering van kwaliteitsscores aanvalt, moet de motivering in haar geheel bekritiseren en concrete aanwijzingen van feitelijke fouten aanbrengen; uw eigen oordeel tegenover dat van de commissie plaatsen volstaat niet. Voor aanbesteders: bepaal in het document dat indiening instemming met alle bepalingen inhoudt, motiveer per criterium de voor- en nadelen van beide offertes, en documenteer hoe een consensus tot stand kwam. Bij een mogelijke overgang van onderneming loont het om, zoals hier, vragen te beantwoorden, de bevoegde FOD te raadplegen en alle inschrijvers gelijk in te lichten.

Te onthouden

  • Zonder uitdrukkelijke verplichting in de opdrachtdocumenten hoeft een inschrijver minimumeisen niet expliciet te bevestigen; stilzwijgen is geen voorbehoud, zeker als indiening volgens het document instemming met alle bepalingen inhoudt.
  • Voor een negatieve verplichting (geen extra vergoeding voor privatisering) volstaat de vaststelling dat de offerte er niets tegenstrijdigs over bevat.
  • Wie zonder voorbehoud hogere percentages biedt binnen het opgelegde stelsel van de concessiebijdrage, aanvaardt ook het gewaarborgde minimum van 90.000 euro per jaar.
  • Er bestaat geen algemene plicht voor de aanbesteder om de personeelslijst en arbeidsvoorwaarden van de zittende uitbater in het concessiedocument op te nemen; de verplichtingen uit cao nr. 32bis rusten in de eerste plaats op de betrokken ondernemingen.
  • De formele motiveringsplicht vereist geen ‘motieven van de motieven’ en moet worden verzoend met de vertrouwelijkheid van bedrijfsgevoelige concepten.
  • Een rekenkundig gemiddelde van individuele scores dat na overleg door alle leden wordt onderschreven, is verenigbaar met een beoordeling ‘in consensus’.
  • Smaak, presentatie, textuur en algemene kwaliteit zijn bij een proefsessie beoordelingselementen, geen niet-bekendgemaakte subgunningscriteria.
  • Kosten: rolrecht 200 euro, bijdrage 26 euro en rechtsplegingsvergoeding 770 euro ten laste van de bv C.; tussenkomstrecht 150 euro voor de nv H.

Waarop letten

  • Bepalingen in de opdrachtdocumenten die vastleggen of indiening van de offerte instemming met alle voorwaarden inhoudt.
  • Het onderscheid tussen positieve en negatieve minimumeisen bij de beoordeling van de regelmatigheid.
  • Vragen over een mogelijke overgang van personeel tijdig stellen tijdens de procedure, en het risico zelf inschatten in de prijs.
  • Het verschil tussen een subgunningscriterium met eigen gewicht en een beoordelingselement dat inherent is aan het criterium.
  • Voor aanbesteders: de totstandkoming van een consensusscore documenteren, ook als die op individuele scores steunt.

Stel jezelf de vraag

Vraagt het bestek of concessiedocument uitdrukkelijk dat u elke minimumeis bevestigt, of volstaat de indiening van uw offerte als instemming? Bevat uw offerte ergens een voorbehoud of een tegenstrijdigheid met een minimumeis? Als zittende uitbater: hebt u tijdens de procedure de kwestie van een mogelijke overgang van personeel aangekaart of zelf de nodige gegevens aangereikt? Hebt u in uw prijs rekening gehouden met een mogelijke toepassing van cao nr. 32bis? Kunt u bij een aanval op kwaliteitsscores concrete feitelijke fouten aanwijzen, of zet u enkel uw eigen oordeel tegenover dat van de commissie? En als aanbesteder: kunt u aantonen dat de eindscore door alle commissieleden wordt gedragen, en blijven uw beoordelingselementen binnen de draagwijdte van de bekendgemaakte criteria?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →