Een tijdelijke handelsvennootschap kan niet procederen: Artes verliest haar UDN-vordering over een renovatieperceel van meer dan 30 miljoen euro in het Grand Bazar in Verviers op de naam in het verzoekschrift
De tijdelijke handelsvennootschap Artes TWT – Artes Roegiers eindigde voor perceel 1 van de renovatie van het Grand Bazar in Verviers ongeveer 286.000 euro boven de gekozen inschrijver en vorderde de schorsing van de gunning, maar de Raad van State verklaarde de vordering onontvankelijk omdat de tijdelijke handelsvennootschap, die geen rechtspersoonlijkheid heeft, als enige verzoekende partij in het verzoekschrift stond en de Raad weigerde daar achteraf haar twee leden in te lezen.
Wat gebeurde er?
De stad Verviers wil het Grand Bazar ombouwen tot een administratief centrum. Op 10 februari 2026 publiceerde ze in het Bulletin der Aanbestedingen en het Publicatieblad van de EU een opdracht voor werken in openbare procedure, ‘Réhabilitation globale et rénovation énergétique du Grand Bazar en Cité administrative’, in twee percelen: perceel 1 ‘ruwbouw, technieken en afwerking’ (in het bestek ook omschreven als sloop, ruwbouw, buitenschil, technieken en hoogspanningscabine) en perceel 2 ‘liften’. Op 20 mei 2026, de door een rechtzettingsbericht van 7 april vastgelegde uiterste datum, kwamen voor perceel 1 zes offertes binnen, allemaal boven de 30 miljoen euro inclusief btw: de tijdelijke handelsvennootschap Artes TWT – Artes Roegiers voor 31.143.322,13 euro, de tijdelijke handelsvennootschap Duchêne – Gilles Moury voor 30.857.542,82 euro, BPC Group voor 31.905.446,94 euro, Franki – J. Wust voor 32.231.217,19 euro, Galère – Denys voor 32.790.267,62 euro en Bernard Construction – Serbi – Batitec voor 34.019.595,53 euro. Op 20 augustus 2026 gunde het college van burgemeester en schepenen perceel 1 aan Duchêne – Gilles Moury, op basis van het analyseverslag van de ontwerper, dat het integraal tot zijn beslissing maakte. Artes kreeg de gemotiveerde beslissing op 21 augustus per e-mail en aangetekende brief. Op 7 september 2026 vorderde ‘de tijdelijke handelsvennootschap Artes TWT SA – Artes Roegiers NV’ de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. Verder dan de ontvankelijkheid kwam de Raad niet. De stad wierp op dat een tijdelijke handelsvennootschap sinds het Wetboek van vennootschappen en verenigingen een maatschap is, en dus geen rechtspersoonlijkheid heeft (artikel 1:5, § 1, WVV). Artes antwoordde ter zitting dat de naam in het verzoekschrift enkel een gezamenlijke aanduiding was van haar twee leden, die elk in die naam stonden, hun statuten hadden neergelegd, door dezelfde advocaten werden vertegenwoordigd en allebei rolrecht hadden betaald; ook de beschikking tot vaststelling vermeldde beide vennootschappen. Ze beriep zich op de arresten nrs. 251.465 en 260.514, op artikel 703, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek en op twee beslissingen om in rechte op te treden van haar leden. Kamervoorzitter David De Roy, die alleen zetelde, verwierp dat allemaal. Wie een offerte indient als tijdelijke handelsvennootschap, kan enkel via de leden zelf naar de Raad stappen, en die moeten samen optreden, tenzij de vennootschapsovereenkomst een vertegenwoordigingsclausule bevat. Die was er hier niet, zo had Artes zelf geantwoord op een onderzoeksmaatregel van de auditeur. Het verzoekschrift noemde als enige verzoekende partij de tijdelijke handelsvennootschap, met haar zetel in Andenne en haar KBO-nummer, en sprak doorlopend over ‘de verzoekster’, in het enkelvoud. De twee leden als verzoekers lezen zou betekenen dat de Raad twee nieuwe partijen in de plaats stelt van de enige die in het verzoekschrift stond, en dat kan hij niet. Artes beweerde ook niet dat het om een verschrijving ging die nog kon worden rechtgezet. De naam, de statuten en het KBO-nummer maakten het hooguit gemakkelijk om de leden te identificeren, maar bewezen niet dat zij zelf als verzoekers waren opgetreden; daarvoor moest het verzoekschrift hun naam en alle vereiste gegevens vermelden, en hun zetels ontbraken. Dat volgde uit artikel 4, § 1, eerste lid, 2°, van het koninklijk besluit van 19 november 2024 over de kortgedingprocedure, dat ook voor de uiterst dringende noodzakelijkheid geldt. Het tweemaal betaalde rolrecht en de beschikking tot vaststelling bewezen niets: de griffie had om die betaling gevraagd, en geen van beide stukken loopt vooruit op de ontvankelijkheid. De twee aangehaalde arresten waren niet gewezen in een voldoende vergelijkbare procedurele context. Artikel 703, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek gold niet, omdat het KB van 19 november 2024 de identificatie van de verzoeker zelf regelt en die bepaling bovendien geschreven is voor dagvaardingen over gemeenschappelijke rechten van de leden, niet voor het objectieve contentieux voor de Raad. En de twee beslissingen om in rechte op te treden toonden net aan dat niets de leden had belet zelf als verzoekers op te treden. Dat de twee vennootschappen nog tot 20 oktober 2026 een vernietigingsberoep konden instellen en dat ook zouden doen, deed voor deze vordering niet ter zake. Op 2 oktober 2026 verwierp de Raad de vordering als onontvankelijk, overeenkomstig het eensluidend advies van auditeur Marie Lambert de Rouvroit, en beval hij de onmiddellijke tenuitvoerlegging. De vertrouwelijke stukken bleven vertrouwelijk. Artes moest de kosten dragen, met een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro voor de stad. Omdat er maar één verzoekende partij was, kreeg ze wel 200 euro te veel betaald rolrecht terug: de griffie had 426 euro gevraagd in plaats van 226.
Waarom doet dit ertoe?
Tijdelijke handelsvennootschappen zijn in grote bouwopdrachten eerder regel dan uitzondering. Dit arrest laat zien hoe duur een vormfout in het verzoekschrift dan kan uitvallen: een UDN-vordering over een perceel van meer dan 30 miljoen euro, met een verschil van ongeveer 286.000 euro tussen de verzoekster en de gekozen inschrijver, sneuvelt zonder dat de Raad één middel ten gronde bekijkt. De regel zelf is niet nieuw: een tijdelijke handelsvennootschap is een maatschap zonder rechtspersoonlijkheid, en kan dus niet zelf in rechte optreden; alle leden moeten samen optreden, tenzij er een vertegenwoordigingsclausule is. Wat het arrest toevoegt, is hoe streng de Raad die regel toepast in kort geding. Hij weigert het verzoekschrift welwillend te lezen als een gezamenlijk verzoek van de leden, ook al staan hun namen in de naam van de tijdelijke handelsvennootschap, zijn hun statuten bijgevoegd, betaalden ze allebei rolrecht en vermeldt de beschikking tot vaststelling hen. Het verzoekschrift moet de leden zelf als verzoekers aanwijzen, met naam en zetel, zoals artikel 4 van het KB van 19 november 2024 vraagt. De poging om artikel 703, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek in te roepen, faalt omdat de procedure voor de Raad haar eigen regel heeft en die bepaling op burgerlijke dagvaardingen is afgestemd. Het arrest laat wel een deur op een kier: een echte verschrijving kan eventueel worden rechtgezet, maar Artes voerde dat niet aan. In een UDN-procedure is er in de praktijk zelden tijd om zo’n fout nog op te vangen; hier bleef enkel het aangekondigde vernietigingsberoep van de twee vennootschappen over.
De les
Voor inschrijvers in een tijdelijke handelsvennootschap: laat elk lid afzonderlijk als verzoekende partij optreden, met volledige naam, rechtsvorm, zetel en ondernemingsnummer, en voeg voor elk de beslissing om in rechte op te treden toe. Gebruik de naam van de tijdelijke handelsvennootschap hooguit als omschrijving, nooit als partijaanduiding, en schrijf ‘de verzoekende partijen’ in het meervoud. Bepaal bij de oprichting van de tijdelijke handelsvennootschap of er een vertegenwoordigingsclausule voor procedures komt, en weet wat die wel en niet dekt. Laat uw advocaat dit vóór de neerlegging nakijken: in een UDN-procedure is er nauwelijks tijd om de fout nog op te vangen. Voor aanbesteders: controleer bij elke vordering wie precies als verzoeker optreedt. Een tijdelijke handelsvennootschap die alleen procedeert, of één lid dat zonder de andere optreedt, is een ontvankelijkheidsverweer dat de hele discussie ten gronde overbodig kan maken.
Te onthouden
- Een tijdelijke handelsvennootschap is een maatschap zonder rechtspersoonlijkheid en kan niet zelf een schorsing of vernietiging vorderen bij de Raad van State.
- Enkel de leden kunnen procederen, en zij moeten samen optreden, tenzij de overeenkomst een vertegenwoordigingsclausule bevat.
- Het verzoekschrift moet de leden zelf als verzoekers aanwijzen, met naam en zetel (art. 4, § 1, eerste lid, 2°, KB van 19 november 2024); de Raad stelt achteraf geen nieuwe partijen in de plaats van de enige genoemde verzoeker.
- Statuten van de leden, een KBO-nummer, tweemaal betaald rolrecht of een beschikking tot vaststelling die de leden vermeldt, bewijzen niet dat de leden zelf verzoekers waren.
- Art. 703, § 2, Gerechtelijk Wetboek is niet van toepassing op de identificatie van de verzoeker voor de Raad van State.
- Beslissingen van de leden om in rechte op te treden, tonen eerder aan dat niets hen belette zelf als verzoekers op te treden.
- Vordering verworpen als onontvankelijk; rechtsplegingsvergoeding van 770 euro voor de stad; 200 euro te veel betaald rolrecht terugbetaald.
Waarop letten
- De partijaanduiding in het verzoekschrift wanneer de offerte door een tijdelijke handelsvennootschap werd ingediend.
- Het al dan niet bestaan van een vertegenwoordigingsclausule in de overeenkomst van de tijdelijke handelsvennootschap.
- De vermelding van naam en zetel van elk lid.
- Het gebruik van het enkelvoud ‘de verzoekster’ in het verzoekschrift, dat de Raad als aanwijzing van één verzoeker leest.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver in een tijdelijke handelsvennootschap: staan alle leden afzonderlijk als verzoekende partij in het verzoekschrift, met naam en zetel? Bevat uw overeenkomst een vertegenwoordigingsclausule voor procedures, en zo niet, treden alle leden samen op? Hebt u voor elk lid een geldige beslissing om in rechte op te treden, en wordt die ook gebruikt om hen als verzoekers aan te wijzen? Als aanbesteder: hebt u nagekeken of de verzoekende partij rechtspersoonlijkheid heeft en of alle leden van de tijdelijke handelsvennootschap zijn opgetreden?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →