Twee onregelmatige offertes, één tweede kans: het Agence du Numérique laat Huwise na een openbare procedure haar prijs met 43,62% verlagen, en de Raad van State ziet daarin geen procedureafwending
Toen de openbare procedure voor een Waals Open Data-platform enkel onregelmatige offertes opleverde, schakelde het Agence du Numérique over naar een onderhandelingsprocedure waarin beide inschrijvers ook substantiële onregelmatigheden mochten rechtzetten; Huwise zakte van 5,2 naar 2,9 miljoen euro en won, en de Raad van State verwierp de UDN-vordering van Jems Datafactory omdat het bestek die regularisatie uitdrukkelijk toeliet, beide inschrijvers hun prijs hadden aangepast en het dossier een concrete prijscontrole toonde.
Wat gebeurde er?
Het Agence du Numérique (AdN), de Waalse naamloze vennootschap van publiek recht die onder meer de structurering en verspreiding van data op Waals grondgebied moet verzekeren, schreef een raamovereenkomst voor diensten uit voor een Open Data-platform en de bijbehorende support (bestek nr. 202424, opdracht AdN 2024-24). De inschrijver moest een platform aanbieden en zelf hosten, onderhouden, laten evolueren en technisch ondersteunen. Het AdN trad op als aankoopcentrale voor zichzelf en voor een lange lijst begunstigde overheden: Waalse gemeenten en hun OCMW’s, intercommunales, de Service public de Wallonie, instellingen van openbaar nut, het Waals Parlement en de Franse Gemeenschap. Het ging om een openbare procedure, met één opdrachtnemer, voor maximaal vier jaar, en het bestek legde een plafond van 3.000.000 euro exclusief btw vast. De aankondiging verscheen op 20 november 2025 in het Bulletin der Aanbestedingen en het Publicatieblad van de EU. Een rechtzettingsbericht van 26 januari 2026 vroeg voortaan drie formules: een ‘basisoplossing’ voor een kleine gemeente, een ‘tussenoplossing’ voor een gewestelijk agentschap en een ‘volledige oplossing’ voor een intercommunale of het Waals Gewest; de inventaris werd daaraan aangepast, omdat de oorspronkelijke versie te zwaar gedimensioneerd was voor veel begunstigden. Op 9 februari 2026 dienden twee Franse vennootschappen een offerte in: Jems Datafactory en de SAS Huwise. Het analyseverslag van 1 april 2026 vond ze allebei substantieel onregelmatig. Jems Datafactory had de inventaris niet ingevuld en werkte met een klassiek model met een vaste ontwikkelingskost vooraf, terwijl het AdN enkel variabele kosten per categorie van begunstigden wilde; volgens het verslag legde die offerte een ‘massieve CAPEX’ bij het AdN, wat niet strookt met de logica van een aankoopcentrale, en de planning voorzag geen beschikbaarheid in 2026. Huwise legde eigen algemene voorwaarden en voorbehouden op, ondersteunde niet aantoonbaar de Belgische federale metadatanorm DCAT AP2 en de normen Inspire ISO 19115 en 19119, en vroeg 5.226.320 euro exclusief btw — 74,21% boven de raming, zodat haar offerte bovendien onaanvaardbaar was. Geen van beide had een verklaring bijgevoegd dat er geen onderaannemer werd ingeschakeld. Op 2 april 2026 stopte de raad van bestuur de openbare procedure en schakelde hij, op grond van artikel 38, § 1, eerste lid, 2°, van de wet van 17 juni 2016, over naar een mededingingsprocedure met onderhandeling zonder nieuwe aankondiging, met enkel de twee inschrijvers. Een addendum voegde een punt II.F.7 aan het bestek toe: vóór de onderhandelingen ‘laat de aanbesteder de inschrijvers toe’ ook substantiële onregelmatigheden te regulariseren. Beide inschrijvers moesten eerst een ‘strikt identieke’ offerte indienen. Na telefonische vergaderingen op 5 mei kregen ze tot 21 mei 2026 om te regulariseren. Huwise diende een conforme inventaris in voor 2.946.420 euro exclusief btw en was daarmee in orde. Jems Datafactory kwam uit op 4.435.440 euro, maar haar inventaris volgde opnieuw niet het verplichte model, en het AdN stelde nieuwe substantiële onregelmatigheden vast. Na een Teams-vergadering op 9 juli schreef het AdN op 13 juli dat het Jems ‘voor de derde en laatste keer’ uitnodigde om de inventaris correct in te vullen, en enkel de inventaris. Op 15 juli lukte dat; de offerte was regelmatig, voor 4.185.160 euro. Daarna vroeg het AdN beide inschrijvers een beste en definitieve offerte (BAFO), enkel op de prijs. Jems vroeg op 20 juli nog of ze een ander inventarisformaat mocht gebruiken, voor ‘een vernieuwende aanpak van de tarifering’; het AdN weigerde. In de BAFO van 23 juli 2026 zakte Jems naar 3.347.568,92 euro exclusief btw; Huwise hield haar prijs van 2.946.420 euro aan. Op het tweede gunningscriterium, de relevantie en kwaliteit van het technische luik, haalde Huwise 54 op 60 en Jems 48. Op 18 augustus 2026 gunde de raad van bestuur de raamovereenkomst aan Huwise. Jems Datafactory vorderde op 1 september 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, met drie middelen. Eén: een substantieel onregelmatige en zelfs onaanvaardbare offerte mocht niet worden geregulariseerd, zeker niet op de prijs en op de technische minimumeisen, en de overstap naar de onderhandelingsprocedure was een procedureafwending. Staatsraad Florence Piret, die als waarnemend voorzitster alleen zetelde, volgde dat niet. Punt II.F.7 liet de regularisatie uitdrukkelijk toe, en de tegenwoordige tijd (‘permet’) maakte er zelfs een verplichting van. De regelgeving kent geen hiërarchie tussen substantiële onregelmatigheden. Huwise had haar prijs gewijzigd, maar Jems had dat zelf drie keer gedaan. Huwise zakte met 43,62% en Jems met 24,53%, en beiden kenden hetzelfde plafond van 3.000.000 euro; beiden kregen ook te horen dat voor de kleinste begunstigden een indicatieve prijs van 10.000 euro inclusief btw ‘redelijk’ leek. Dat de offertes bij de regularisatie werden ‘herschreven’, gold voor allebei. Er was wel degelijk onderhandeld en opnieuw in mededinging gesteld, al ging het uiteindelijk enkel om de prijs. Twee: het AdN had de prijzen niet concreet onderzocht, en een daling van 43,62% had een onderzoek naar abnormaal lage prijzen moeten uitlokken. Ook dat haalde het niet. Het analyseverslag sprak van een ‘meetstaat’ in plaats van een inventaris, maar dat was een verschrijving. Uit een vertrouwelijke interne nota, die de advocaat van het AdN ter zitting een ‘routeplan’ voor de regularisatie en de onderhandelingen noemde, bleek dat het AdN had nagegaan of de lagere prijs nog alle essentiële functionaliteiten dekte, en dat het de daling verklaarde door de aard van de oplossing: een bestaand, beproefd SaaS-product. De eindprijs lag dicht bij de raming en bij de prijs van Jems; het verschil van 12% tussen beide eindoffertes werd verklaard door een verschillend economisch model. Artikel 35 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 verplicht niet om een prijsontleding te vragen of boekhoudstukken na te kijken, en wie geen verdachte prijs vindt, hoeft de procedure van artikel 36 niet op te starten. Drie: het AdN zou een niet-aangekondigde eis — een werkend platform ‘vanaf medio 2026’ — hebben gebruikt en zijn scores niet hebben gemotiveerd. Die datum stond enkel in het onderzoek naar de regelmatigheid van de oorspronkelijke offerte, en kon door de vertraging in de procedure door geen van beiden nog worden gehaald. De technische score werd, zoals het bestek aankondigde, ‘globaal’ toegekend op vier elementen: de voorgestelde functionaliteiten, de uitvoeringstermijn, de evolutiemogelijkheden en de ervaring van de inschrijver. Het verslag vergeleek beide offertes met hun sterke en zwakke punten: Jems scoorde op openheid en personaliseerbaarheid, Huwise op maturiteit, onmiddellijk beschikbare functionaliteiten en Open Data-referenties, wat aansloot bij het doel van de opdracht om ‘snel over een mature, beproefde oplossing met weinig risico’s’ te beschikken. Dat de motivering de inhoud van de offertes niet in detail weergaf, viel te verklaren door het zakengeheim, en Jems bekritiseerde de beoordeling van haar eigen offerte niet concreet. Op 2 oktober 2026 verwierp de Raad de vordering, overeenkomstig het eensluidend advies van eerste auditeur-afdelingshoofd Christian Amelynck, en beval hij de onmiddellijke tenuitvoerlegging van het arrest. De vertrouwelijk neergelegde offertes en stukken bleven vertrouwelijk, en het AdN kreeg de gevraagde rechtsplegingsvergoeding van 770 euro toegekend.
Waarom doet dit ertoe?
Het arrest geeft een helder beeld van wat artikel 38, § 1, eerste lid, 2°, van de wet van 17 juni 2016 een aanbesteder toelaat wanneer een openbare procedure enkel onregelmatige of onaanvaardbare offertes oplevert. Hij mag zonder nieuwe aankondiging overstappen naar een mededingingsprocedure met onderhandeling met dezelfde inschrijvers, hen een identieke offerte laten herindienen en, als de opdrachtdocumenten dat uitdrukkelijk voorzien (artikel 76, § 4, van het koninklijk besluit van 18 april 2017), ook substantiële onregelmatigheden laten regulariseren — tot en met de prijs. De Raad weigert een rangorde tussen onregelmatigheden aan te brengen: een prijs die 74% boven de raming ligt, wordt niet strenger behandeld dan een verkeerd ingevulde inventaris. Voor de afgewezen inschrijver is dat een harde les, temeer omdat zijzelf drie keer haar prijs had aangepast tijdens de regularisatie. Ook het luik over de prijscontrole is bruikbaar. De aanbesteder hoeft in de gunningsbeslissing niet te motiveren waarom een prijs niet abnormaal is, maar uit de beslissing of minstens uit het administratief dossier moet blijken dat hij de prijzen concreet heeft gecontroleerd; hier bleek dat uit een vertrouwelijke interne nota. Een prijsdaling van 43,62% dwingt niet automatisch tot een onderzoek naar abnormale prijzen als de nieuwe prijs aansluit bij de raming en bij de concurrent, en als de aanbesteder een plausibele verklaring heeft (een bestaand SaaS-product tegenover maatwerk). Tot slot bevestigt het arrest dat een globale beoordeling van een kwalitatief criterium op vier aangekondigde elementen geen afzonderlijke weging per element vereist, en dat het zakengeheim een gedetailleerde weergave van de concurrerende offerte in de motivering uitsluit.
De les
Voor aanbesteders: wilt u na een mislukte openbare procedure substantiële onregelmatigheden laten rechtzetten, schrijf dat dan uitdrukkelijk in de opdrachtdocumenten van de onderhandelingsprocedure, zoals het AdN deed met punt II.F.7, en behandel alle inschrijvers volgens dezelfde regels. Geef informatie die de prijsvorming stuurt — hier het plafond en een indicatieve prijs voor de kleinste begunstigden — aan iedereen tegelijk. Zorg dat uw prijscontrole in het dossier zichtbaar is, ook als de motivering zelf kort blijft: een interne nota die uitlegt waarom een sterke prijsdaling geen functionaliteiten kost, kan het verschil maken. Voor inschrijvers: een tweede kans via onderhandeling is ook een tweede kans voor uw concurrent. Volg het verplichte inventarismodel tot op de letter; Jems Datafactory had drie regularisatierondes nodig en vroeg zelfs in de BAFO-fase nog een eigen formaat. Wie een gunning aanvecht omdat de winnaar zijn prijs fors liet zakken, moet aantonen dat die prijs abnormaal is of dat de aanbesteder niets heeft gecontroleerd, niet enkel wijzen op de omvang van de daling. En kritiek op de motivering van de technische score weegt pas als u concreet aangeeft wat er in uw eigen beoordeling niet klopt.
Te onthouden
- Levert een openbare procedure enkel onregelmatige of onaanvaardbare offertes op, dan mag de aanbesteder zonder nieuwe aankondiging overstappen naar een mededingingsprocedure met onderhandeling met dezelfde inschrijvers (art. 38, § 1, eerste lid, 2°, wet van 17 juni 2016).
- Substantiële onregelmatigheden mogen in een onderhandelingsprocedure enkel worden geregulariseerd als de opdrachtdocumenten dat uitdrukkelijk toelaten (art. 76, § 4, KB van 18 april 2017); hier deed een addendum (punt II.F.7) dat.
- De regelgeving kent geen hiërarchie tussen substantiële onregelmatigheden: een prijs 74,21% boven de raming kan net zo goed worden geregulariseerd als een verkeerd ingevulde inventaris.
- Een regularisatie mag de prijs raken wanneer ze de offerte aanvaardbaar maakt en alle inschrijvers dezelfde kansen en informatie krijgen; Huwise zakte 43,62%, Jems Datafactory 24,53%.
- De prijsverificatie van art. 35 KB moet blijken uit de beslissing of minstens uit het dossier; een prijsontleding vragen of boekhoudstukken nakijken is niet verplicht.
- Een sterke prijsdaling verplicht niet tot een onderzoek naar abnormale prijzen als de nieuwe prijs aansluit bij de raming en bij de concurrent en de aanbesteder ze plausibel verklaart.
- Een kwalitatief criterium dat ‘globaal’ op vier aangekondigde elementen wordt beoordeeld, vereist geen afzonderlijke weging per element; het zakengeheim beperkt hoe gedetailleerd de motivering de concurrerende offerte kan bespreken.
- Vordering verworpen, onmiddellijke tenuitvoerlegging bevolen, vertrouwelijkheid van de offertes gehandhaafd, rechtsplegingsvergoeding van 770 euro voor het AdN.
Waarop letten
- Een uitdrukkelijke regularisatieclausule in de documenten van de onderhandelingsprocedure.
- Het verplichte inventarismodel: eigen kostenstructuren of prijzen buiten de inventaris maken een offerte onvergelijkbaar.
- Informatie over plafond en verwachte prijzen die aan alle inschrijvers tegelijk wordt gegeven.
- De sporen van de prijscontrole in het administratief dossier, ook in vertrouwelijke stukken.
- Het onderscheid tussen eisen in het regelmatigheidsonderzoek en elementen van de gunningscriteria.
Stel jezelf de vraag
Als aanbesteder: staat in de documenten van uw onderhandelingsprocedure uitdrukkelijk of substantiële onregelmatigheden mogen worden geregulariseerd, en welke niet? Krijgen alle inschrijvers dezelfde informatie over plafond en verwachte prijzen? Blijkt uit uw dossier hoe u een sterke prijsdaling hebt onderzocht? Beoordeelt u een kwalitatief criterium op precies de elementen die het bestek aankondigt? Als inschrijver: vult u de inventaris in volgens het opgelegde model, zonder eigen kostenstructuur of prijzen ernaast? Kunt u, als u een prijsdaling bij de concurrent aanvecht, aantonen dat de prijs abnormaal is in plaats van enkel sterk gedaald? Weet u welke punten van uw eigen technische beoordeling u inhoudelijk kunt betwisten?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →