Vraag je documenten op via openbaarheid van bestuur én via art. 877 Ger.W., dan kies je impliciet voor één spoor
De Raad van State verklaart zich onbevoegd om Jérouville's beroep tegen SRWT's gedeeltelijke weigering om documenten over wijzigingen aan de Charleroi metro-opdracht te bezorgen, omdat Jérouville parallel dezelfde documenten al opvroeg via art. 877 Ger.W. in haar schadevergoedingsprocedure voor de rechtbank van Namen.
Wat gebeurde er?
In juli 2008 wees de Société Régionale Wallonne du Transport (SRWT) de spoor- en wisselapparatuur-opdracht voor de antenne Gosselies van de Charleroi-metro toe aan de tijdelijke vereniging Taveirne-Frateur De Pourcq-Railconstruct. Jérouville, een verliezende inschrijver, ging in beroep tegen die gunning (rolnr 189.836/VI-17.951). De Raad van State stelde die procedure op 7 december 2012 in beraad (arrest 221.658) wegens een parallelle strafklacht. Daarnaast spande Jérouville op 2 april 2012 een schadevergoedingsprocedure aan voor de rechtbank van eerste aanleg in Namen. In die procedure vraagt Jérouville op grond van artikel 877 Ger.W. de productie van diverse documenten — namelijk de beslissingen waarbij SRWT tijdens de uitvoering wijzigingen aan de opdracht zou hebben aangebracht. Tegelijk vraagt Jérouville op 15 november 2012 dezelfde documenten op bij SRWT op basis van het Waals decreet van 30 maart 1995 over openbaarheid van bestuur. Geen antwoord. Op 17 juli 2013 dient Jérouville een verzoek tot heroverweging in en schakelt de Waalse Commissie voor toegang tot bestuursdocumenten in. Op 28 augustus 2013 geeft die Commissie SRWT gelijk de documenten te bezorgen. Op 16 september 2013 stuurt SRWT echter slechts het werfverslag van 7 mei 2009 en één technische fiche — niet de wijzigingsbeslissingen zelf. Jérouville trekt naar de Raad van State (XVe kamer) tegen die selectieve weigering. SRWT werpt onbevoegdheid op: zelfde documenten zijn ook gevraagd via art. 877 Ger.W. voor Namen. De Raad geeft SRWT gelijk. De rechtspraak is vast: de openbaarheidsdecreten zijn niet van toepassing wanneer de aanvraag erop neerkomt documenten te laten neerleggen voor een rechtscollege dat die neerlegging zelf kan bevelen. Want anders zou de Raad van State zich mengen in de rechterlijke procedure en zich in de plaats stellen van de bodemrechter. Het maakt niet uit dat Jérouville beweert de documenten 'ook' nodig te hebben voor het bevroren beroep tegen de gunning — die procedure loopt sinds september 2008 onder de proceduregels van de RvS, niet onder de openbaarheidsregels. Beroep verworpen, € 175 dépens voor Jérouville.
Waarom doet dit ertoe?
Wanneer een opdracht wordt gewijzigd tijdens de uitvoering (bijvoorbeeld extra werken, gewijzigde technische specificaties, prijsherzieningen), willen verliezende inschrijvers vaak alsnog toegang tot die wijzigingsbeslissingen — om hun argument 'dit had je niet zo mogen doen' te onderbouwen of om de basis te leggen voor een schadevergoeding. Dit arrest leert dat je niet twee sporen tegelijk kan bewandelen: vraag je via art. 877 Ger.W. in een burgerlijke procedure dezelfde documenten op, dan ben je op die piste vast — de openbaarheids-route via de Raad van State sluit zichzelf af.
De les
Als je documenten over wijzigingen tijdens de uitvoering van een opdracht wil bekomen, kies bewust één spoor: ofwel openbaarheid van bestuur (decreet/wet), ofwel artikel 877 Gerechtelijk Wetboek binnen een lopende rechtszaak — niet beide. Loopt er al een burgerlijke procedure waarin diezelfde documenten worden opgevraagd, vergeet dan de Raad van State als kort spoor; je krijgt onbevoegdheid in de bek.
Te onthouden
- Openbaarheidsdecreten zijn niet van toepassing als de aanvraag in feite strekt tot productie van stukken in een rechtsprocedure
- De Raad van State weigert te 'interfereren' met een burgerlijke procedure waarin art. 877 Ger.W. al werd ingeroepen
- Eén argumentatie dat 'de documenten ook nuttig kunnen zijn voor de RvS-procedure' redt je niet — de RvS-procedure heeft eigen bewijsregels
- Wijzigingsbeslissingen tijdens de uitvoering vallen onder dezelfde regel
- Wijzigingen aan opdrachten tijdens de uitvoering zijn een gevoelig thema — verliezende inschrijvers proberen vaak die stukken te bekomen voor schadevergoedingsprocedures
Waarop letten
- Parallel lopende burgerlijke schadevergoedingsprocedure en RvS-beroep tegen dezelfde gunning — risico op procedurele kortsluiting
- Openbaarheidsverzoek bij aanbesteder blijft maanden onbeantwoord — typisch teken dat de aanbesteder de zaak naar de Commissie wil sturen om tijd te winnen
- Aanbesteder bezorgt slechts gedeeltelijk de gevraagde documenten ondanks gunstig advies van de Commissie — vrijwel altijd een poging om kerndocumenten af te schermen
- Wijzigingen tijdens de uitvoering die niet werden bekendgemaakt — kan op zichzelf grond voor een nieuw beroep zijn (mits binnen termijn)
Stel jezelf de vraag
Voor je een openbaarheidsverzoek bij de Raad van State indient: heb je in een lopende burgerlijke procedure dezelfde documenten al gevraagd via art. 877 Ger.W.? Zo ja, schrap je verzoek bij de Raad — anders kost het je nodeloos dépens.
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →