Schorsing gewonnen, beslissing ingetrokken: het annulatieberoep wordt zonder voorwerp — en de bonus van 20% rechtsplegingsvergoeding mag je vergeten
Wanneer de aanbestedende overheid haar gunningsbeslissing intrekt nadat de Raad van State haar al heeft geschorst, verliest het daarop volgende annulatieberoep zijn voorwerp — de verzoeker krijgt wel de basis-rechtsplegingsvergoeding van 700 euro, maar niet de 20%-verhoging die het Procedurereglement aan een 'gewone' winnaar toekent.
Wat gebeurde er?
Het Waals Gewest had op 25 februari 2015 een dienstenopdracht voor het onderhoud en de depannage van zijn hydrologisch telemetrienetwerk 'Wacondah' (bestek nr. 02.02.Q3-14B88) gegund aan NV Cofely-Solelec. De tijdelijke vereniging Yvan Paqué-HEMMIS, die zelf had ingeschreven, betwistte die gunning. Op 30 maart 2015 schorste de Raad van State in arrest nr. 230.692 de tenuitvoerlegging van de gunningsbeslissing in UDN. Daarna, op 24 april 2015, dienden Paqué/HEMMIS ook een gewoon annulatieberoep in tegen dezelfde beslissing. Twee maanden later — op 27 mei 2015 — trok het Waals Gewest zijn gunningsbeslissing zelf in. De intrekking werd op 3 juni 2015 per aangetekend schrijven betekend, met vermelding van rechtsmiddelen en termijnen. Niemand stelde een beroep in tegen de intrekking binnen de voorgeschreven termijn, zodat ze definitief werd. De Raad van State stelt dan ook vast dat de aangevochten beslissing niet meer bestaat in het rechtsverkeer en dat het annulatieberoep daardoor zonder voorwerp is geworden. De verzoekers vroegen in hun aanvullende memorie een rechtsplegingsvergoeding van 700 euro 'verhoogd met 20%' (840 euro), op grond van art. 67, §2 van het Besluit Regent en met als argument dat het annulatieberoep was voorafgegaan door een UDN. De Raad kent enkel het basisbedrag van 700 euro toe: artikel 67, §2, lid 3 van het Procedurereglement (zoals ingevoegd door het KB van 28 maart 2014) sluit de verhoging uit zodra de Raad oordeelt dat het annulatieberoep zonder voorwerp is. Wel worden de overige kosten (in totaal 950 euro) ten laste van het Gewest gelegd voor 800 euro, en ten laste van de tussenkomende partij voor 150 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Wie als bidder een UDN-schorsing wint, mag verwachten dat de aanbesteder vaak niet doorgaat met een verdediging ten gronde maar zijn beslissing intrekt — en dat is meestal de juiste keuze voor het bestuur. Het gevolg voor de verzoeker is echter dat hij geen volwaardige vernietiging krijgt, want het annulatieberoep wordt zonder voorwerp. Dat heeft drie concrete gevolgen waarmee bid managers rekening moeten houden. Ten eerste: er komt geen rechterlijk oordeel ten gronde over de aangevoerde middelen, dus de oorspronkelijke kritiek op de gunning blijft onopgelost — de aanbesteder kan een nieuwe beslissing nemen die in theorie dezelfde gebreken kan vertonen, en je moet dan opnieuw procederen. Ten tweede: de basis-rechtsplegingsvergoeding van 700 euro krijg je wel, want je wordt geacht 'gain de cause' te hebben in de zin van art. 30/1 — maar de 20%-verhoging die je normaal krijgt wanneer je annulatieberoep voorafgegaan werd door een UDN, krijg je niet wanneer het beroep zonder voorwerp wordt verklaard. Ten derde: de tussenkomende partij (de oorspronkelijke gunninghouder) wordt niet vrijgesteld van proceskosten, maar in het ten-laste-leggings-mechanisme draagt zij wel een afzonderlijk klein bedrag (hier 150 euro). Voor aanbesteders ligt de andere kant: na een UDN-schorsing is intrekking de cleanste uitweg — je vermijdt een gemotiveerde vernietiging die in latere zaken als precedent kan opduiken, je beperkt je kostenveroordeling tot het basisbedrag, en je houdt de mogelijkheid open om opnieuw te beslissen.
De les
Als je na een gewonnen UDN ook een annulatieberoep aanhangig maakt: weet dat het annulatieberoep waarschijnlijk zonder voorwerp wordt zodra de aanbesteder zijn beslissing intrekt. Verwacht dan 700 euro rechtsplegingsvergoeding, niet 840. En weeg af of een vol annulatieberoep nog zin heeft: als je oorspronkelijk doel was de gunning te blokkeren en je hebt dat doel via UDN bereikt, dan is annulatie inderdaad eerder symbolisch en kosten-genererend dan strategisch nuttig. Voor aanbesteders: na een schorsing in UDN is intrekking-en-opnieuw-gunnen vaak de schoonste oplossing, op voorwaarde dat de inhoudelijke kritiek effectief geremedieerd wordt — anders kom je een tweede keer voor de Raad terecht (zoals in vergelijkbare zaken al is gebeurd).
Te onthouden
- Een intrekking van de bestreden beslissing maakt het annulatieberoep zonder voorwerp — geen uitspraak ten gronde, alleen kostenregeling
- Bij 'zonder voorwerp' krijgt de verzoeker de basis-rechtsplegingsvergoeding van 700 euro, maar niet de 20%-verhoging die normaal bij een eerder UDN wordt toegekend (art. 67, §2 lid 3 Procedurereglement zoals ingevoegd door KB 28/03/2014)
- De intrekkingsbeslissing zelf wordt definitief als er binnen de termijn geen beroep tegen wordt ingesteld
- De tussenkomende partij (de oorspronkelijke gunninghouder) kan in een deel van de kosten worden veroordeeld, ook al is het beroep niet 'tegen' haar gericht (hier: 150 van de 950 euro)
- De verzoeker wordt geacht 'gain de cause' te hebben in de zin van art. 30/1 Gec. wetten RvS — ook bij zonder voorwerp door intrekking
Waarop letten
- Een aanbestedende overheid die haar beslissing intrekt na een UDN-schorsing — het annulatieberoep verliest zijn voorwerp, maar de inhoudelijke gebreken blijven onopgehelderd
- Een claim voor 'rechtsplegingsvergoeding + 20%' wegens een voorafgaand UDN — controleer of het beroep niet zonder voorwerp wordt verklaard, want dan vervalt de verhoging
- Een tweede gunningsbeslissing na intrekking die de oude gebreken herhaalt — dan moet je een nieuwe procedure starten (cf. zaak FOREM/KPMG-Joiris in arrest 234.691)
Stel jezelf de vraag
Heb je net een UDN-schorsing gewonnen? Vraag jezelf voor je een annulatieberoep indient: wat wil ik er nog mee bereiken — een betere kostenveroordeling, een principiële uitspraak, een formele vernietiging? Reken erop dat de aanbesteder waarschijnlijk intrekt en dat je beroep daardoor zonder voorwerp wordt. En als de aanbesteder na de schorsing opnieuw beslist: lees zijn nieuwe beslissing aandachtig — herhaalt hij de gebreken die je al had aangevoerd, of heeft hij ze effectief gerepareerd?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →