Een correctienota bij je offerte voegen is geen regularisatie achteraf — zo hoort het zelfs
De Raad van State verwerpt het beroep van VIABUILD: KRINKELS had bij haar offerte van bij indiening een verklarende nota 'Fouten en/of weglatingen' toegevoegd om bepaalde posten te corrigeren — een procedure uitdrukkelijk voorzien in artikel 83, §2 KB van 15 juli 2011, geen verboden wijziging na opening.
Wat gebeurde er?
De gemeente Waterloo schreef in oktober 2015 een openbare aanbesteding uit voor de heraanleg van een tracé van de chaussée de Bruxelles, fase 2 — wegenwerken, gebaseerd op het type-bestek QUALIROUTES met enkele afwijkingen in het gemeentelijk bestek (onder meer dat sommige boordstenen en stootbanden in zwart gekleurd beton moesten worden uitgevoerd, niet in standaard grijs). Bij opening op 19 november 2015 deden zes inschrijvers mee. KRINKELS leek met 965.479,65 euro de laagste, gevolgd door VIABUILD SUD op 978.898,08 euro. Maar bij de offerte van KRINKELS zat — vanaf indiening — een 'Nota aanvullend: Fouten en/of weglatingen' (Note complémentaire: Erreurs et/ou omissions). Die nota signaleerde dat voor een aantal posten (95, 96, 97, 99, 100, 106 in divisie 1 en 221, 222, 223 in divisie 2) de verwijzing naar Qualiroutes-posten ontbrak van een asterisk — de standaard manier om aan te duiden dat het door de afwijkende kleureis (zwart) géén genormaliseerd post was, en dat dus een prijssupplement nodig was. KRINKELS leverde in haar nota die supplementen aan, met als gevolg een opwaartse correctie van haar totaal naar 976.529,18 euro. Het projectbureau AGORA verifieerde de prijzen en vroeg op 4 december 2015 zowel KRINKELS als VIABUILD om bevestiging dat hun eenheidsprijzen rekening hielden met de zwarte kleur — beide bevestigden dat. Op 22 december 2015 gunde de gemeente Waterloo de opdracht aan KRINKELS als laagste regelmatige inschrijver voor het gecontroleerde bedrag van 976.529,18 euro. VIABUILD vocht dit aan voor de Raad van State. Het middel had twee takken. Eerste tak: KRINKELS' offerte was onregelmatig en werd na opening onrechtmatig 'gerepareerd' — het verschil tussen 965.479,65 en 976.529,18 zou geen rekenfout of materiële fout zijn maar een verboden offertewijziging. Tweede tak: de 'aanpassing van eenheidsprijzen' voldoet niet aan artikel 96, §4 KB 15/07/2011 (vragen om verduidelijking zonder wijziging). Beide takken faalden. De Raad oordeelde dat de zogenaamde 'aanpassing' niets anders was dan de toepassing van artikel 97, §2, eerste lid KB 15/07/2011: de aanbestedende overheid moet correcties die een inschrijver heeft aangebracht in de meetstaat (conform artikel 83, §2) verifiëren en zo nodig rectificeren. KRINKELS had die correcties niet ná opening aangebracht — ze had ze ingediend met een verklarende nota die ZELF deel uitmaakte van haar offerte. Niets in de inhoud of plaats van die nota wijst op een wijziging na opening of op een regularisatie van een substantiële onregelmatigheid. Het beroep werd verworpen. VIABUILD werd veroordeeld tot 700 euro rechtsplegingsvergoeding plus 200 euro andere kosten.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is de tegenpool van zaken waarin een aanbestedende overheid wijzigingen heeft 'gerechtgezet' die een inschrijver eigenlijk niet had mogen aanbrengen. Hier deed KRINKELS het procedureel correct: ze gebruikte het mechanisme van artikel 83, §2 KB 15/07/2011 (nu artikel 79, §2 KB 18/04/2017) om bij haar offerte een verklarende nota toe te voegen voor fouten en omissies in de meetstaat. Omdat die nota van bij indiening deel uitmaakte van de offerte, was er geen sprake van regularisatie achteraf. Voor inschrijvers: gebruik dit instrument bewust en nauwgezet wanneer je vaststelt dat de meetstaat fouten of omissies bevat — voeg de correcties expliciet toe in een nota bij je offerte. Voor aanbestedende overheden: het verslag van nazicht moet duidelijk maken dat de 'aanpassingen' aan een offerte gebaseerd zijn op een vooraf ingediende nota, en niet op communicatie achteraf — anders is het procesrisico aanzienlijk.
De les
Als je in de meetstaat van een opdracht een fout of omissie vaststelt, voeg dan bij je offerte een verklarende nota toe die de correctie expliciet aankondigt en motiveert (artikel 83, §2 KB 15/07/2011 of artikel 79, §2 KB 18/04/2017 voor opdrachten gepubliceerd na 30 juni 2017). Als die nota bij indiening al deel uitmaakt van je offerte, kan een concurrent achteraf niet beweren dat je offerte onrechtmatig 'geregulariseerd' werd. Voor aanbestedende overheden: zorg dat het verslag van nazicht uitdrukkelijk verwijst naar de bij offerte gevoegde nota wanneer je een offerte aanpast.
Te onthouden
- Een correctienota bij de offerte voegen (art. 83, §2 KB 15/07/2011 / art. 79, §2 KB 18/04/2017) is een legitiem mechanisme — geen verboden wijziging na opening.
- De aanbestedende overheid mag op basis van zo'n nota de prijzen verifiëren en aanpassen via art. 97, §2 KB 15/07/2011 / art. 86 KB 18/04/2017.
- Cruciaal verschil met onregelmatige correctie: de nota moet van bij indiening deel uitmaken van de offerte — niet bezorgd na opening.
- Het verslag van nazicht moet de bij offerte gevoegde nota expliciet vermelden om procedurerisico te vermijden.
- De inschrijver die de correctie maakt, moet ook zorgen dat zijn nota minstens 25% (oude regelgeving) of 10% (nieuwe regelgeving) wijziging bevat per gewijzigde post.
Waarop letten
- Verslagen van nazicht die spreken over 'ajustement des prix' zonder verwijzing naar een bij offerte gevoegde nota — dit kan duiden op verboden wijziging achteraf.
- Inschrijvers die hun prijzen pas verduidelijken na een vraag van de aanbestedende overheid (art. 96, §4 — verzoek om precisering) — die procedure mag de offerte niet wijzigen, alleen verduidelijken.
- Type-bestekken zoals QUALIROUTES met afwijkingen in het concrete bestek — let op asterisken bij posten waar afwijkingen gelden (kleur, materialen, kwaliteit).
Stel jezelf de vraag
Heeft de inschrijver wiens prijzen je hebt 'aangepast' bij zijn offerte een verklarende nota gevoegd conform art. 83, §2 (oud) of art. 79, §2 (nieuw)? Wordt die nota expliciet vermeld in je verslag van nazicht? Zo niet: het risico bestaat dat de 'aanpassing' wordt geherkwalificeerd als verboden wijziging na opening.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →