Wanneer een korpsoverste u uit de lijst van beëdigde vertalers schrapt, sluit hij u feitelijk uit van overheidsopdrachten – maar de Raad van State weet zelf niet of hij daar bevoegd voor is

Wat gebeurde er?

Op 25 juli 2014 beslist de Voorzitter van de Franstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel om mevrouw Nadia Benhachem te schrappen uit de informele lijst van beëdigde vertaler-tolken die door de griffie van die rechtbank wordt bijgehouden. De motivering verwijt haar 'zeer nevelige uitleg' over hoe ze haar functies invult, haar status van zaakvoerster van haar eigen vennootschap (BVBA SARIAA) en het aanrekenen van 'onnodige verplaatsingskosten'. Benhachem en SARIAA dienen op 19 september 2014 een vernietigingsberoep met UDN-schorsing in bij de Raad van State. Bij arrest n° 229.577 van 16 december 2014 schorst de Raad de schrapping en de impliciete beslissing om beëdigde vertalers uit andere arrondissementen te beletten in een ander arrondissement te werken. Bij arrest n° 230.028 van 29 januari 2015 wordt het verzoek om dwangsommen verworpen. Maar dan komt de Belgische Staat in cassatie: bij arrest C.15.0043.F van 29 september 2017 vernietigt het Hof van Cassatie het schorsingsarrest. De redenering van Cassatie is strikt: een 'akte betreffende overheidsopdrachten' in de zin van artikel 14 § 1 lid 1 2° van de gecoördineerde wetten op de Raad van State is een akte die, uitgaande van een aanbestedende dienst of voor zijn rekening, direct of indirect strekt tot het sluiten van een overeenkomst onder bezwarende titel met een aannemer, leverancier of dienstverlener. De beslissing van een korpsoverste om een vertaler uit de lijst van bij zijn rechtbank erkende personen te halen, valt niet onder die definitie. De zaak wordt teruggewezen naar de Raad van State, anders samengesteld. Bij het huidige arrest 244049 (XIe kamer, voorzitter Colette Debroux) worstelt de Raad met een fundamentele moeilijkheid. Cassatie heeft het strikte standpunt ingenomen, maar de Raad ziet wel degelijk een ongerijmdheid: de akten waarmee een aanbestedende dienst een opdracht WIL sluiten kunnen bij de Raad worden aangevochten, maar de akten waarmee dezelfde dienst een potentiële inschrijver UITSLUIT van toekomst opdrachten (door schrapping uit een lijst) niet. Bovendien dwingt artikel 26 van de Bijzondere Wet op het Grondwettelijk Hof de Raad om, bij gerede twijfel, prejudiciële vragen door te sturen wanneer partijen die uitdrukkelijk vragen. De Raad doet dat dan ook: hij schorst zijn behandeling van de zaak en stelt drie vragen aan het Grondwettelijk Hof. (1) Schendt artikel 14 § 1 lid 1 2° RvS-wet de artikelen 10 en 11 van de Grondwet als het zo geïnterpreteerd wordt dat de schrapping van een vertaler uit een lijst (waaruit de aanbestedende dienst zijn dienstverleners selecteert) NIET onder 'akten betreffende overheidsopdrachten' valt, terwijl de akten waarmee een aanbestedende dienst aan het sluiten van een opdracht denkt wél bij de Raad kunnen worden aangevochten? (2) Schendt de Wet Overheidsopdrachten 15/06/2006 de artikelen 10 en 11 als ze zo zou worden geïnterpreteerd dat ze van toepassing is op een aanbestedende dienst die een vertaler aanduidt of een lijst opstelt, maar niet op een orgaan van de rechterlijke macht dat hetzelfde doet? (3) Schendt diezelfde wet die artikelen als ze zou worden geïnterpreteerd als verplichtend voor alle aanbestedende diensten in de zin van artikel 2, 1°, a) en d), behalve voor een voorzitter van een rechtbank van eerste aanleg of een ander orgaan van de rechterlijke macht? De Raad noteert dat hij van de pertinentie van vraag 2 en 3 niet overtuigd is – de wet overheidsopdrachten verplicht ELKE aanbestedende dienst, ook een orgaan van de rechterlijke macht, tot het organiseren van een opdracht voor vertaaldiensten – maar moet ze toch stellen omdat partijen erom vragen. Beslissing: opschorting van de uitspraak, drie prejudiciële vragen aan het Grondwettelijk Hof, kosten gereserveerd.

Waarom doet dit ertoe?

Veel aanbestedende diensten beheren 'lijsten van toegelaten leveranciers' – beëdigde vertalers, medische experten, juristen, gerechtsdeskundigen, schoonmaakfirma's voor noodopdrachten. Wie van zo'n lijst geschrapt wordt, verliest niet alleen één opdracht maar de toegang tot een hele stroom van toekomstige opdrachten. Dit arrest legt een delicate juridische bres bloot: tegen de afzonderlijke gunningsbeslissing kunt u terecht bij de Raad van State, maar tegen de schrapping uit de lijst die u dááraan voorafgaat, weet de Raad zelf nog niet of hij bevoegd is. Het Grondwettelijk Hof zal moeten uitmaken of die asymmetrie de gelijkheid en niet-discriminatie schendt. In afwachting daarvan: als u uit een lijst wordt geschrapt, dien dan veiligheidshalve gelijktijdig een procedure in bij de gewone rechter EN bij de Raad van State – één van beide zal bevoegd worden bevonden, en de termijnen lopen voor beide.

Gerelateerde arresten

• Arrest 229577 — Eerste schorsingsarrest in dezelfde zaak (16/12/2014), nadien vernietigd door Cassatie 29/09/2017