Geen annulatieberoep ingediend, en toch €920 binnenhalen: hoe een impliciete intrekking via collegebesluit Mignone redt van het 'formalisme excessif'
Mignone behaalde een schorsing tegen Binche maar diende nooit een vernietigingsberoep in — toch krijgt zij €920 procedurekosten omdat het collegebesluit van Binche dat de aanbestedingsprocedure stopzette geldt als impliciete intrekking, en het zou volgens de Raad 'formalisme excessif' zijn nog een vernietiging te vereisen.
Wat gebeurde er?
Op 28 juni 2018 gunde de stad Binche een werkenopdracht aan CO.MA.BAT: de afbraak van twee woningen rue Saint-Moustier 6-8 en de bouw van een nieuw gebouw met het Kantcentrum (Centre de Promotion de la Dentelle) en twee appartementen, bestek BIN121ANX-742. Mignone, een afgewezen inschrijver, kreeg de gunningsbeslissing per e-mail en brief op 29 juni 2018. Cruciaal: die notificatie vermeldde geen rechtsmiddelen, geen vormen, geen termijnen. Mignone reageerde alsnog snel: op 12 juli 2018 stelde zij een schorsingsvordering bij uiterst dringende noodzakelijkheid in. Op 7 augustus 2018 volgde arrest 242.182 dat de tenuitvoerlegging schorste. Daarna werd het stil. Mignone diende nooit een verzoek tot vernietiging in. Volgens de gewone regel had dat fataal moeten zijn voor haar zaak: artikel 17, §4, lid 3 van de gecoördineerde wetten bepaalt dat de schorsing 'onmiddellijk wordt opgeheven indien geen vernietigingsberoep wordt ingediend binnen de termijn voorzien door het procedurereglement'. En omdat de notificatie geen rechtsmiddelen vermeldde, begon de termijn pas te lopen vier maanden na de bekendmaking van de akte (artikel 19) — dus rond eind oktober 2018. Maar tussendoor gebeurde er iets onverwachts. Op 1 oktober 2018 nam het college van burgemeester en schepenen van Binche een beraadslaging waarin het besloot 'd'arrêter la procédure de passation du marché public litigieux' — de aanbestedingsprocedure stop te zetten — met de toevoeging dat de opdracht later opnieuw zou kunnen worden gelanceerd. Die beraadslaging werd Mignone op 3 oktober 2018 betekend. De Raad analyseert dat besluit als een impliciete intrekking van de bestreden gunning: het marktplaatje verdwijnt, het marktstuk dat nog kon worden vernietigd bestaat niet meer. Op 4 juni 2019 vraagt Binche de opheffing van de schorsing wegens niet-ingediend annulatieberoep. De Raad heft inderdaad de schorsing op (artikel 17, §4 verplicht dat), maar dan komt de wending op de kosten. De Raad redeneert: zou het niet 'formalisme excessif' zijn om Mignone te verplichten een vernietigingsberoep in te dienen tegen een akte die door de aanbesteder zelf al impliciet werd ingetrokken, alleen om aanspraak te kunnen maken op een rechtsplegingsvergoeding? Het antwoord is ja. De impliciete intrekking is een 'succédané d'annulation contentieuse' — een surrogaat voor vernietiging. Binche wordt voor de kostenregeling als de in het ongelijk gestelde partij beschouwd, Mignone als de winnende. De volledige €700 rechtsplegingsvergoeding wordt toegekend, plus €200 rolrecht en €20 bijdrage. Totaal: €920 ten laste Binche.
Waarom doet dit ertoe?
Dit is het meest pragmatische arrest in de reeks van 245.046, 245.076, 245.079 en 245.080. Het beschermt de verzoeker tegen een dubbele val: (1) de aanbesteder vermeldt geen rechtsmiddelen op de notificatie van de gunning — Mignone wist dus niet exact welke termijn ze moest respecteren — en (2) tijdens die termijn neemt de aanbesteder een collegebesluit dat de procedure stopzet, zonder dat dit besluit expliciet 'intrekking' wordt genoemd. In zo'n situatie zou een verzoeker die zich afvraagt 'moet ik nog een annulatie indienen tegen een procedure die toch al stopgezet is?' makkelijk kunnen besluiten om dat niet te doen — en daarmee de kostenregeling verspelen. De Raad zegt nu: nee, je hoeft die nutteloze vernietiging niet in te dienen om je kosten te krijgen, dat zou 'formalisme excessif' zijn. Voor aanbestedende overheden ligt hier een dubbele waarschuwing. Eerst: vermeld altijd rechtsmiddelen, vormen en termijnen op je notificaties (artikel 19 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State + artikel 29bis Wet rechtsbescherming). Twee: een collegebesluit dat de procedure stopzet wordt door de Raad gelezen als impliciete intrekking — en dat heeft kostengevolgen. Voor bid managers betekent dit dat ook na een 'stopzettingsbesluit' van de aanbesteder de proceskostenrecuperatie nog mogelijk is, op voorwaarde dat je vóór dat besluit al een schorsing had behaald.
De les
Heb je als verzoeker een schorsing behaald, en stopt de aanbesteder vervolgens de procedure via een collegebesluit, beraadslaging of vergelijkbare beslissing? Twee scenario's. Scenario 1: het besluit wordt expliciet als intrekking genotificeerd, met vermelding van rechtsmiddelen, vormen en termijnen — dan loopt het zoals in 245.076 en 245.079: jouw beroep wordt zonder voorwerp en je krijgt het basisbedrag van €700. Scenario 2: zoals hier, het besluit zegt alleen dat de procedure wordt stopgezet, eventueel met de optie van heropstart, zonder formeel 'intrekkings'-etiket. Ook dan krijg je je kosten — de Raad leest het als impliciete intrekking en past de 'formalisme excessif'-doctrine toe. In beide scenario's: dien geen ovverbodig vernietigingsberoep in, vraag aan het einde van de procedure de kosten op grond van artikel 30/1.
Te onthouden
- Een collegebesluit dat de aanbestedingsprocedure stopzet = impliciete intrekking voor de kostenregeling
- Geen vernietigingsberoep nodig om de procedurevergoeding te bekomen na een impliciete intrekking
- 'Formalisme excessif': de Raad weigert een nutteloos beroep te eisen alleen voor de kosten
- Notificatie zonder vermelding rechtsmiddelen → annulatietermijn begint 4 maanden na bekendmaking (art. 19, lid 4)
- Mignone-zaak: €920 ten laste Binche ondanks dat de schorsing formeel werd opgeheven
Waarop letten
- Notificaties van gunningsbeslissingen die geen rechtsmiddelen, vormen of termijnen vermelden — verboden onder art. 29bis Wet rechtsbescherming
- Aanbesteders die hun procedure 'stopzetten' via collegebesluit zonder formeel 'intrekkings'-etiket — telt toch als intrekking
- Beraadslagingen die spreken over 'heropstart later' — neem die niet als gerust signaal: ze beschermen de aanbesteder niet tegen de kostenregeling
- Verzoekers die geen vernietiging indienen omdat ze denken 'het is toch al voorbij' — vraag de kosten alsnog
Stel jezelf de vraag
Ontvang je als afgewezen inschrijver een notificatie zonder vermelding van rechtsmiddelen? Markeer dat onmiddellijk: de termijn van 60 dagen voor annulatie begint pas vier maanden later te lopen (art. 19, lid 4) — je hebt dus zes maanden voor annulatie in plaats van twee. Maar wacht niet zes maanden om je schorsing voor te bereiden: een UDN moet snel.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →