Een referentie 'sinds 1969' van losse opdrachten kan wél een 'langlopende opdracht/(raam)overeenkomst' zijn
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering tegen Stad Gent en aanvaardt dat 'Universiteit Gent — sinds 1969, voornamelijk studentenhomes, steeds losse opdrachten' kwalificeert als langlopende opdracht volgens het selectiecriterium uit het bestek.
Wat gebeurde er?
Stad Gent schrijft als aankoopcentrale een raamovereenkomst uit voor het vervangen van gebroken glas voor 48 maanden, openbare procedure, prijs als enig gunningscriterium. Het bestek (SLS/2023/013-ID5419) eist als selectiecriterium minimaal één referentie 'van een langlopende opdracht/(raam)overeenkomst van de laatste 48 maanden met een totale omzet van minimaal 50.000,00 euro incl. btw'. Drie inschrijvers dienen in. Op 27 juli 2023 keurt Stad Gent de gunning aan Qualiglas Van De Velde goed; Inspired by Glass krijgt op 3 augustus de afwijzing. Inspired by Glass dient op 18 augustus een vordering tot schorsing in extreme urgentie in. Hun pijnpunt: Qualiglas vulde in bijlage C 'Universiteit Gent' in, met startdatum 'sinds 1969' en einddatum 'nog lopend'. Inspired by Glass twijfelde — Qualiglas zou volgens hen enkel kleine werken doen, geen langlopende opdracht. Op verzoek van Inspired by Glass mailt Stad Gent op 4 augustus (dus ná de gunning) naar de Universiteit Gent. Het antwoord: 'we werken ongeveer een 30-tal jaren samen met Qualiglass, maar steeds met losse opdrachten, voornamelijk de studentenhomes'. Voor Inspired by Glass is dat de smoking gun: losse opdrachten zijn geen 'langlopende opdracht/(raam)overeenkomst'. De Raad van State (XIIe kamer in référé, 13 september 2023) leest het bestek anders. 'Een jarenlange samenwerking met een overheid die bestaat uit afzonderlijke opdrachten lijkt op het eerste gezicht te vallen onder het begrip langlopende opdracht/(raam)overeenkomst, waarbij een langlopende opdracht verwijst naar opdrachten tot het vervangen van gebroken glas over een langere periode.' De voorgedrukte velden 'start van de overeenkomst' en 'einde van de overeenkomst' in bijlage C wijzigen die interpretatie niet. Het selectiecriterium peilt — gelezen tegen het voorwerp van de raamovereenkomst (kleine werken in talrijke gebouwen) — naar de bekwaamheid om over een langere periode een voldoende volume kleine werken aan te kunnen. Het tweede middel (zorgvuldigheid — referenties niet vooraf gecheckt) sneuvelt op het uitgangspunt: de onderzoeksplicht beperkt zich op het eerste gezicht tot het nazien of bijlage C met minimaal één referentie is gevoegd; de contactpersoon hoeft enkel gecontacteerd te worden bij twijfelaanwijzingen. Het derde middel (motivering) wordt verworpen omdat een bondige 'OK' in tabelvorm volstaat wanneer er volgens de aanbestedende overheid geen probleem rijst. De vordering tot schorsing wordt verworpen.
Waarom doet dit ertoe?
Voor wie raamovereenkomsten of bestekken voor 'kleine, herhaalde werken' opstelt: dit arrest geeft je de bevestiging dat de term 'langlopende opdracht' niet noodzakelijk een formele raamovereenkomst impliceert — een patroon van losse opdrachten over jaren kan volstaan. Voor bid managers betekent dit dat referenties uit een lange klantrelatie zonder kaderovereenkomst valide blijven, mits de omzetdrempel gehaald is. Maar opgepast: dit werkt enkel omdat het bestek 'opdracht/(raam)overeenkomst' als alternatief formuleerde. Wie écht enkel raamovereenkomsten wil zien, moet dat ondubbelzinnig schrijven — anders eet de Raad van State de schijn van strengheid op.
De les
Als je als aanbesteder kleine herhaalwerken wil aanbesteden en alleen 'echte' raamovereenkomsten wil aanvaarden als referentie: schrijf dan 'kaderovereenkomst' of 'meerjarig contract' — niet de schuine streep 'opdracht/(raam)overeenkomst'. Die laatste formulering opent de deur naar elke jarenlange samenwerking met losse opdrachten. En als bid manager: een klantrelatie zonder formeel raamcontract maar met geregelde herhaalopdrachten kan je perfect opvoeren als referentie zolang je de gevraagde omzet over de referentieperiode kan aantonen.
Te onthouden
- De combinatie 'langlopende opdracht/(raam)overeenkomst' in een bestek omvat ook losse opdrachten verspreid over een lange periode
- Een referentie hoeft geen formeel kadercontract te zijn als de omzet over de gevraagde periode (hier: 48 maanden, 50.000 euro) is gehaald
- De aanbestedende overheid moet referenties niet vooraf contacteren — wel bij concrete twijfelaanwijzingen in het dossier
- Een bondige 'OK' in tabelvorm volstaat als motivering wanneer er bij de selectie geen probleem rijst
- Voorgedrukte velden 'start' en 'einde overeenkomst' in een bijlage zijn op zich geen contractkwalificatie
Waarop letten
- Bestekformuleringen met schuine strepen of 'en/of' constructies — die scheppen alternatieven die je later niet kan terugnemen
- Een tegenpartij die ná gunning een referentie in twijfel trekt: een mail-rondvraag op dat moment is verdedigbaar zolang het bestek geen voorafgaande verificatieplicht oplegt
- Selectiecriteria die te streng zijn voor het echte voorwerp — een raamovereenkomst voor kleine werken vraagt om gevarieerde referenties, niet om identieke kaderovereenkomsten
Stel jezelf de vraag
Lees het selectiecriterium uit je bestek: staat er 'langlopende opdracht/(raam)overeenkomst' (met schuine streep)? Dan moet je losse opdrachten over jaren aanvaarden als de omzet- en periodegrenzen gehaald zijn. Wil je dat NIET, herschrijf voor je volgende opdracht naar 'meerjarige raamovereenkomst' of 'contractueel kaderakkoord met meerdere bestelbonnen' — anders verlies je de eerste UDN op precies dit punt.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →