Raad van State verwerpt annulatieberoep tegen niet-selectie combinatie voor kunstgrasveldrenovatie – elk lid van combinatie moet individueel beschikken over vereiste ISO- en VCA-certificaten voor het deel dat het uitvoert
De Raad van State verwierp het annulatieberoep van de combinatie Scheerlinck Sport – Canalco tegen hun niet-selectie voor de renovatie van een kunstgrasvoetbalveld in Sint-Niklaas, omdat ISO 9001- en VCA-certificaten betrekking hebben op de gehele werking van een onderneming en elk lid van een combinatie dat een deel van de opdracht uitvoert daarover moet beschikken — de eerste verzoekende partij, die de helft van de werken zou uitvoeren maar niet over de certificaten beschikte, kon zich niet beroepen op de certificaten van haar combinatiepartner.
Wat gebeurde er?
De stad Sint-Niklaas schreef via een openbare procedure een overheidsopdracht voor werken uit voor de renovatie van het kunstgrasvoetbalveld terrein F van het sportcentrum Meesterstraat. Prijs was het enige gunningscriterium. Het bestek vereiste als selectiecriterium onder meer dat 'de inschrijver' bewijs van ISO 9001- en VCA-certificeringen bijbracht. Vier inschrijvers dienden een offerte in, waaronder de combinatie (tijdelijke maatschap) Scheerlinck Sport – Canalco en NV SportInfraBouw. De combinatie voegde bij haar offerte twee certificaten toe die waren toegekend aan NV Canalco: een ISO 9001:2015-certificaat en een VCA**-certificaat. In het verslag van nazicht van 26 mei 2021 werd vastgesteld dat de tijdelijke maatschap niet voldeed aan de eisen van kwalitatieve selectie: de ISO- en VCA-certificaten ontbraken voor één van de twee vennoten (Scheerlinck Sport). Het college van burgemeester en schepenen gunde op 31 mei 2021 de opdracht aan SportInfraBouw als enige regelmatige geselecteerde inschrijver. De combinatie Scheerlinck Sport – Canalco stelde op 30 juli 2021 een annulatieberoep in. In een enig middel voerden de verzoekende partijen aan dat het bestek geen bijzondere vereisten oplegde voor combinaties en niet bepaalde dat alle deelnemers individueel aan de selectiecriteria moesten voldoen. Het bestek sprak enkel over 'de inschrijver', wat volgens hen de combinatie als geheel was. De Raad van State oordeelde dat ISO 9001- en VCA-certificaten betrekking hebben op de gehele werking van de betrokken onderneming — het kwaliteitsmanagementsysteem respectievelijk het veiligheidsbeheersysteem — en niet tot een specifiek onderdeel van de uit te voeren werken kunnen worden herleid. Deze certificaten vormen beroepskwalificaties in de zin van artikel 68, paragraaf 4, 6° van het KB plaatsing 2017. Op grond van artikel 73, paragraaf 1, eerste en derde lid van dat besluit mag een combinatie zich voor beroepskwalificaties slechts op de draagkracht van een deelnemer beroepen in zoverre die deelnemer de werken waarvoor die draagkracht vereist is ook effectief zal uitvoeren. Uit de intentieverklaring bij de offerte bleek dat elke vennoot de helft van de werken zou uitvoeren. Aangezien Scheerlinck Sport niet over de vereiste certificaten beschikte maar wel de helft van de werken zou uitvoeren, kon de combinatie zich niet beroepen op de certificaten van Canalco om aan het selectievereiste te voldoen. De verwerende partij hoefde dit niet te verduidelijken via artikel 8, paragraaf 2 van de wet overheidsopdrachten 2016, omdat het vereiste rechtstreeks voortvloeide uit artikel 73 KB plaatsing 2017 en uit de aard van de certificaten. Het beroep werd verworpen. De kosten (400 euro rolrecht, 20 euro bijdrage, 770 euro rechtsplegingsvergoeding) werden ten laste van de verzoekende partijen gelegd.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt hoe selectiecriteria inzake ISO- en VCA-certificaten gelden voor combinaties van ondernemingen. De kernregel is dat deze certificaten betrekking hebben op de gehele werking van een onderneming (kwaliteitsmanagement respectievelijk veiligheidsbeheer) en daarom als beroepskwalificaties worden beschouwd in de zin van artikel 68, paragraaf 4, 6° KB plaatsing 2017. Het gevolg is dat artikel 73, paragraaf 1 KB plaatsing 2017 van toepassing is: een combinatie kan zich voor beroepskwalificaties slechts op de draagkracht van een deelnemer beroepen als die deelnemer het deel van de opdracht waarvoor de kwalificatie vereist is ook effectief zal uitvoeren. Elk lid van een combinatie dat een deel van de werken uitvoert, moet dus zelf over de certificaten beschikken. De aanbestedende overheid hoeft dit niet uitdrukkelijk in het bestek te vermelden — het vloeit rechtstreeks voort uit de regelgeving.
De les
ISO 9001- en VCA-certificaten zijn beroepskwalificaties die betrekking hebben op de gehele werking van een onderneming. Binnen een combinatie moet elk lid dat een deel van de opdracht uitvoert zelf over deze certificaten beschikken — het volstaat niet dat slechts één lid ze voorlegt. Dit vloeit voort uit artikel 73, paragraaf 1 KB plaatsing 2017 en de aard van de certificaten, en hoeft niet uitdrukkelijk in het bestek te staan.
Stel jezelf de vraag
Als combinatie van ondernemingen: beschikt elk lid dat een deel van de opdracht zal uitvoeren over de vereiste ISO- en VCA-certificaten? Of ga ik er onterecht van uit dat de certificaten van mijn combinatiepartner volstaan voor de hele combinatie? En als aanbestedende overheid: heb ik bij de selectie van combinaties correct toegepast dat beroepskwalificaties door elk uitvoerend lid moeten worden aangetoond?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →