Overheid mag bij evaluatie niet afwijken van interpretatie die haar mandataris tijdens onderhandelingen hanteerde
Wanneer een gemandateerde instantie tijdens de onderhandelingen een bepaalde interpretatie van de bestekvoorwaarden hanteert, mag de opdrachtgever daar bij de gunningsbeslissing niet van afwijken zonder de kandidaten de kans te geven een nieuwe offerte in te dienen.
Wat gebeurde er?
AViQ en FAMIWAL zoeken via een appel à manifestation d'intérêt (AMI) een gebouw om te huren in Charleroi. De AMI bepaalt dat het gebouw minstens 100 parkeerplaatsen voor auto's en 100 voor fietsen moet bevatten. IRET biedt een gebouw aan met 106 parkeerplaatsen in totaal, maar het gebouw wordt gedeeld met andere huurders — naar rato van de gehuurde oppervlakte zouden AViQ en FAMIWAL over 72 autoplaatsen en 80 fietsplaatsen beschikken. Immowal, de vennootschap die gemandateerd is om de procedure te leiden, oordeelt dat de offerte van IRET aan de AMI-vereisten voldoet: het gebouw bevat immers meer dan 100 plaatsen. Ze beoordeelt het criterium 'toegankelijkheid en mobiliteit' als 'très bien' en stelt voor om IRET te selecteren. De bestuursorganen van AViQ en FAMIWAL volgen dit advies niet. Ze oordelen dat Immowal een redeneerfout maakt: de 100 plaatsen moeten exclusief beschikbaar zijn voor AViQ en FAMIWAL. Ze verwerpen de offerte van IRET en selecteren het project van Eiffage. De Raad van State vernietigt alle drie de beslissingen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is belangrijk om drie redenen. Ten eerste bevestigt het dat de transparantieverplichting die voortvloeit uit het gelijkheidsbeginsel ook geldt voor procedures die niet onder de overheidsopdrachtenregelgeving vallen, zoals een appel à manifestation d'intérêt voor een huurovereenkomst. Ten tweede herinnert het aan de fundamentele interpretatieregel dat een duidelijke tekst niet wordt geïnterpreteerd, zelfs niet als de letterlijke lezing niet overeenstemt met de vermeende bedoeling van de auteur. Ten derde — en dat is de kern van de uitspraak — vestigt het een consistentieverplichting: als de gemandateerde instantie die de onderhandelingen voert een bepaalde interpretatie van de bestekvoorwaarden hanteert, mag de opdrachtgever die interpretatie niet achteraf wijzigen zonder de kandidaten de kans te geven een nieuwe offerte in te dienen op basis van de gewijzigde interpretatie.
De les
De transparantieverplichting vereist dat de overheid gedurende de gehele procedure dezelfde interpretatie aanhoudt van de voorwaarden die de mededinging regelen. Wanneer een gemandateerde instantie — hier Immowal — tijdens de onderhandelingen een bepaalde lezing van de bestekvoorwaarden hanteert (het gebouw moet 100 parkeerplaatsen bevatten, niet: 100 plaatsen exclusief voor de huurder), mag de opdrachtgever daar bij de gunningsbeslissing niet van afwijken. Doet zij dat toch, dan vicieert zij de procedure, tenzij zij de kandidaten eerst uitnodigt om een nieuwe offerte in te dienen op basis van de gecorrigeerde interpretatie. Een duidelijke tekst wordt niet geïnterpreteerd — ook niet als de letterlijke lezing tot resultaten leidt die de opdrachtgever niet wenst.
Te onthouden
- Een opdrachtgever die de interpretatie van haar eigen bestekvoorwaarden wijzigt nadat de offertes zijn ingediend, schendt de transparantieverplichting. Een duidelijke tekst wordt niet geïnterpreteerd, ook niet als het resultaat de opdrachtgever niet bevalt. Dit geldt ook buiten de overheidsopdrachtenregelgeving, voor elke competitieve procedure die onderworpen is aan de beginselen van gelijkheid en transparantie.
Waarop letten
- Let op: dit arrest betreft een appel à manifestation d'intérêt (huurovereenkomst), geen overheidsopdracht in de klassieke zin. De Raad van State past de algemene beginselen van transparantie en gelijkheid toe, niet de Wet Overheidsopdrachten 2016. De redenering is echter zonder meer overdraagbaar naar het overheidsopdrachtenrecht. Let ook op de procedurele les over de positie van externe mandatarissen: Immowal werd buiten de zaak gesteld omdat zij niet de auteur was van de bestreden besluiten.
Stel jezelf de vraag
Werk je met een externe mandataris of evaluator die de onderhandelingen voert? Controleer dan of de interpretatie die deze instantie hanteert van de bestekvoorwaarden overeenstemt met jouw eigen lezing. Wijk je af van de interpretatie die tijdens de onderhandelingen is gehanteerd, dan moet je de kandidaten de kans geven een nieuwe offerte in te dienen. Formuleer bestekvoorwaarden ondubbelzinnig — als je bedoelt dat parkeerplaatsen exclusief beschikbaar moeten zijn voor de huurder, schrijf dat dan expliciet.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →