Zonnepanelen op 72 sociale woningen: Raad van State schorst gunning omdat aanbesteder een uitvoeringstermijn van 7 dagen klakkeloos aanvaardde
De Raad van State schorst de gunning van een REPOWER EU-opdracht voor zonnepanelen op 72 sociale woningen in Grâce-Hollogne, omdat de aanbesteder een uitvoeringstermijn van 7 werkdagen aanvaardde zonder te verifiëren of die termijn realistisch was voor het volledige werk — niet alleen het plaatsen van panelen, maar ook bekabeling, keuringen, veiligheidslijnen en as-built-dossiers.
Wat gebeurde er?
De Société du Logement de Grâce-Hollogne (SLGH) schrijft in november 2025 een opdracht uit voor de plaatsing van zonnepanelen op 72 sociale woningen, gefinancierd door het Europese REPOWER EU-programma. Er komen 7 offertes binnen, waarvan er 3 worden uitgesloten (ONSS-schulden, ontbrekend asbestdocument) en 1 als nietig wordt beschouwd (deels in het Nederlands). Drie regelmatige offertes blijven over: Klinkenberg (€241.047, 50 dagen), Reno.Energy (€250.519, 7 dagen) en Enersol (€343.430, 71 dagen). De gunningscriteria zijn prijs (80%) en uitvoeringstermijn (20%). Reno.Energy wint met 93% tegenover Klinkenberg met 83%, volledig dankzij het enorme verschil in het termijncriterium: 7 dagen levert het maximum van 20 punten op, terwijl Klinkenberg met 50 dagen slechts 2,8% scoort. Op 25 februari 2026 stapt Klinkenberg naar de Raad van State. Het kernprobleem: die 7 dagen. Reno.Energy beweert 500 panelen te kunnen plaatsen met 5 ploegen van 3 personen, 25 panelen per ploeg per dag. Maar het bestek vereist veel meer dan alleen panelen plaatsen: veiligheidslijnen installeren en laten keuren, tracé's laten goedkeuren, bekabeling en omvormers plaatsen, afspraken maken met 72 bewoners voor werken bínnen de woning, elektrische keuring door een erkend organisme, as-built dossier opstellen, en écolage met rapport. Het studiebureau A+ CONCEPT vroeg Reno.Energy om het korte termijn te verantwoorden, maar keek alleen naar de panelen zelf — niet naar al die andere verplichtingen. De Raad oordeelt dat de motivering van de gunningsbeslissing ontoereikend is: nergens blijkt dat de aanbesteder het realisme van de termijn voor het volledige werk heeft beoordeeld. Daarnaast werden de inschrijvers op ongelijke basis vergeleken: Reno.Energy rekende in werkdagen, Klinkenberg in kalenderdagen — terwijl het bestek uitdrukkelijk kalenderdagen voorschrijft. De SLGH beroept zich tevergeefs op de belangenafweging: ze riskeert haar Europese subsidie te verliezen als de opdracht vertraging oploopt (deadline 15 juni 2026). Maar de Raad oordeelt dat de SLGH niet aantoont dat de subsidievoorwaarden onhaalbaar worden bij schorsing, en — cruciaal — dat ze evenmin aantoont dat Reno.Energy de opdracht wél binnen de beloofde termijn kan uitvoeren. De schorsing wordt bevolen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is om meerdere redenen belangrijk. Ten eerste bevestigt het dat een aanbesteder die 'uitvoeringstermijn' als gunningscriterium hanteert, verplicht is om het realisme van de geboden termijn te verifiëren — niet alleen voor het meest zichtbare deel van het werk (panelen plaatsen), maar voor de volledige scope inclusief keuringen, bekabeling, administratieve verplichtingen en afhankelijkheden van derden. Ten tweede toont het aan dat het argument 'we verliezen onze EU-subsidie' niet automatisch werkt als belangenafweging. De Raad eist concreet bewijs, niet louter een retroplanning. En ten derde illustreert het hoe een ongelijke vergelijkingsbasis — werkdagen versus kalenderdagen — de hele gunning onderuit kan halen.
De les
Als een concurrent een spectaculair korte uitvoeringstermijn biedt en daarmee het termijncriterium domineert: check of de aanbesteder het realisme heeft geverifieerd voor het volledige werk, niet alleen voor de hoofdactiviteit. En controleer of alle inschrijvers in dezelfde eenheid hebben geoffreerd — werkdagen versus kalenderdagen kan het verschil maken tussen winst en verlies.
Te onthouden
- De aanbesteder moet het realisme van een geboden uitvoeringstermijn verifiëren voor het volledige werk, niet alleen voor de hoofdactiviteit (hier: panelen plaatsen versus ook bekabeling, keuringen, veiligheidslijnen, as-built).
- Als inschrijvers in verschillende eenheden offreren (werkdagen vs. kalenderdagen), is er een schending van het gelijkheidsbeginsel — ook als het verschil op het eerste gezicht klein lijkt.
- Het argument 'we verliezen EU-subsidie bij schorsing' werkt niet als de aanbesteder niet concreet bewijst dat de subsidievoorwaarden onhaalbaar worden én dat de gekozen inschrijver de opdracht wél tijdig kan uitvoeren.
- Een retroplanning die achteraf is opgesteld om de onmogelijkheid van een herstart aan te tonen, overtuigt de Raad niet — zeker niet als het document alleen beschrijft wat er tot nu toe is gebeurd.
Waarop letten
- Reno.Energy scoorde 93% versus Klinkenberg 83% — een verschil dat volledig werd gedreven door het termijncriterium (20/20 versus 2,8/20). Bij zo'n extreme score op één criterium moet elke inschrijver alert zijn.
- De Raad oordeelt dat de 'bevestiging' van het studiebureau dat de termijn haalbaar was, pas in de nota van opmerkingen verscheen — dus te laat. Wat niet in het gunningsverslag staat, telt niet.
- Klinkenberg was qua prijs de goedkoopste (€241.047 vs. €250.519), maar verloor door het termijncriterium. Dit toont aan hoe een gewogen criterium met 20% het volledige klassement kan omkeren.
- De SLGH had niet eens een formeel akkoord van de Société wallonne du Logement voor de subsidie — alleen een 'stilzwijgende goedkeuring' na 45 dagen. Dat versterkte de twijfel van de Raad.
Stel jezelf de vraag
Gebruik je 'uitvoeringstermijn' als gunningscriterium? Zorg dan dat je bestek glashelder is over de eenheid (kalender- of werkdagen), en dat je verificatie van het termijnrealisme alle werkzaamheden uit het bestek dekt — niet alleen de meest voor de hand liggende.
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →