Wat er in het bestek staat, telt — bedacht je achteraf 'we bedoelden óók dat het geldig moest blijven', dan ben je te laat
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor uitzendpersoneel omdat het CHR Haute Senne X-CARE Wallonie uitsloot wegens een ISO 9001-certificaat dat acht dagen na de openingsdatum verviel — terwijl het bestek alleen vereiste dat het certificaat geldig was 'au dépôt de l'offre'.
Wat gebeurde er?
Het CHR Haute Senne, een ziekenhuis met drie sites in Soignies en vier medische centra in Henegouwen en Waals-Brabant, lanceerde op 28 oktober 2025 een Europese openbare procedure voor een raamovereenkomst voor de terbeschikkingstelling van verpleegkundig en paramedisch uitzendpersoneel. Het bestek somde vier selectiecriteria op. Eén daarvan: 'Présentation au dépôt de l'offre du certificat attestant que le candidat a été audité et certifié selon la Norme ISO 9001:2015'. Vier kandidaten dienden op 2 december 2025 een offerte in, waaronder X-CARE Wallonie (een nieuwe entiteit ontstaan uit de fusie van Nurse & Co met Planet Group). Bij de opening stelde het CHR vast dat het ISO-certificaat van X-CARE geldig was tot… 10 december 2025 — acht dagen later. Het ziekenhuis vroeg om bewijs van vernieuwing. X-CARE bezorgde dezelfde dag een offerte van certificatieinstantie SGS en later een verklaring dat de audits gepland stonden voor 8, 9 en 10 april 2026, zonder vermelding van wanneer het nieuwe certificaat afgeleverd zou worden. Op 26 februari 2026 weerde het CHR X-CARE 'omdat het niet kon aantonen dat het ISO 9001-certificaat geldig tot 10 december 2025 vernieuwd was'. De opdracht ging naar Human Supports Medical, Express Medical en Randstad Digital Belgium. X-CARE trok op 13 maart 2026 in uiterst dringende noodzakelijkheid naar de Raad van State. Voor de auditeur en de Raad was de zaak helder: het bestek vroeg een certificaat dat geldig was 'bij indiening van de offerte'. Op 2 december was het certificaat geldig. Punt. Door achteraf te eisen dat het certificaat ook tijdens de gunning of tijdens de initiële geldigheidsperiode van de offertes geldig zou blijven, voegde het CHR een voorwaarde toe die niet in het bestek stond. Het argument van het CHR dat dit 'evident' was gezien de aard van een ISO-certificaat (drie jaar geldig, continue kwaliteitsbewaking), werd weggewuifd: zulke overwegingen hadden het CHR kunnen brengen tot een uitvoeringsvoorwaarde, niet tot een selectiecriterium. Het tweede argument — dat het certificaat eigenlijk van een andere vennootschap was — werd verworpen als a posteriori motivering die niet in de bestreden beslissing voorkomt. Schorsing toegekend.
Waarom doet dit ertoe?
Aanbestedende overheden lezen hun eigen bestek soms 'in de geest van' wat ze bedoelden in plaats van wat er staat. Wie een drempel zet bij 'au dépôt de l'offre' kan niet achteraf zeggen 'we bedoelden uiteraard ook tijdens de uitvoering'. En als bidder weet je hierdoor concreet wat je rechten zijn: een certificaat dat geldig is op de openingsdatum volstaat — ook als het twee weken later vervalt. Voor wie offertes opstelt is dit ook belangrijk: gebruik je nog een certificaat dat bijna vervalt, leg dan in je offerte zelf uit dat de vernieuwing loopt en voeg een attest van je certificatie-instantie toe. Dat kan misverstanden voorkomen.
De les
Als je een kandidaat uitsluit omdat hij niet voldoet aan een criterium, leg dan met het bestek in de hand naast je beslissing wat je criterium precies eist — en niet wat je achteraf graag had bedoeld. Eis je een 'geldig certificaat bij indiening van de offerte', dan is dat de drempel. Wil je continuïteit van het certificaat tijdens de uitvoering, schrijf dat dan expliciet als uitvoeringsvoorwaarde in het bestek.
Te onthouden
- Een aanbestedende overheid mag een selectiecriterium niet uitbreiden door interpretatie — patere legem quam ipse fecisti
- 'Au dépôt de l'offre' betekent: bij de opening van de offertes. Niet later
- Wil je continue kwaliteitsbewaking, formuleer dat als uitvoeringsvoorwaarde — niet als impliciete uitbreiding van een selectiecriterium
- Argumenten in de nota van opmerkingen voor de Raad van State die niet in de bestreden beslissing stonden, zijn motivering a posteriori en tellen niet
Waarop letten
- Een uitsluitingsmotief dat een voorwaarde toevoegt aan het bestek ('moet ook geldig blijven tot…', 'moet ook in de toekomst…')
- Selectiecriteria die de aanbestedende overheid achteraf 'in de geest van het bestek' herinterpreteert wanneer een offerte er niet aan voldoet
- Verschil tussen selectiecriterium (in te vullen bij indiening) en uitvoeringsvoorwaarde (gedurende uitvoering): vermenging is een klassieke fout
Stel jezelf de vraag
Lees het selectiecriterium woord voor woord. Staat het uitsluitingsmotief letterlijk in de tekst? Of voeg ik een eis toe die er niet in staat ('moet ook geldig blijven tot…', 'moet ook tijdens de initiële geldigheidsperiode…')? Als ik die toevoeging niet kan terugvinden in het bestek, kan ik niet uitsluiten op die grond.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →