Andere Franstalig college

Waals Gewest blaast schermentender af na twee ingetrokken gunningen: wie niet meedoet aan de nieuwe procedure, behoudt toch zijn belang om de stopzetting aan te vechten

Arrest nr. 266991 · 12 juni 2026 · VIe kamer

Nadat het Waals Gewest perceel 1 (interactieve ledschermen voor scholen) twee keer aan ESI Informatique had gegund, beide gunningen na een UDN-beroep van Davin (nu Koesio) had ingetrokken en ten slotte van de gunning had afgezien om met een nieuw bestek te herbeginnen, oordeelde de Raad van State dat Davin haar belang om die stopzetting aan te vechten niet verloor door niet aan de nieuwe procedure deel te nemen, maar verklaarde hij het beroep tegen de ‘impliciete weigering’ onontvankelijk en vond hij niet bewezen dat het nieuwe bestek een offerte onmogelijk maakte; de debatten worden heropend over de motivering van de stopzetting.

Wat gebeurde er?

Op 10 februari 2020 schreef het Waals Gewest, als aankoopcentrale, een raamovereenkomst uit via open procedure voor de levering, installatie en terbeschikkingstelling van pedagogisch IT-materiaal in Waalse scholen, geraamd op 11,5 miljoen euro en verdeeld in acht percelen: van interactieve ledschermen van 75 duim (perceel 1) en mobiele onderstellen tot mini-pc’s, Lego Education Spike Prime-kits, scanners, wifi-toegangspunten en micro:bits. De gunning gebeurde per perceel op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding: 50 punten voor de prijs en 50 voor de technische kwaliteit, beoordeeld aan de hand van tien elementen (A tot J) in afnemende volgorde van belang, zonder weging per element. Op 4 mei 2020 kwamen zestien offertes binnen, waarvan elf voor de percelen 1 en 2, onder meer van de SA Davin, de SRL ESI Informatique en de SRL Defilangues. Op 5 augustus 2020 gunde het Gewest perceel 1 aan ESI Informatique (81,25/100); Davin werd tweede (78,84/100). Davin stelde op 21 augustus 2020 een beroep tot nietigverklaring en een UDN-vordering in. Op 10 september 2020 trok het Gewest de gunning in, gelet op het derde onderdeel van het middel van Davin dat aanvoerde dat een subgunningscriterium was miskend. Een nieuwe beslissing van 17 december 2020 gunde opnieuw aan ESI Informatique, nu met 85,88/100 tegen 81,75 voor Davin. Davin trok op 4 januari 2021 opnieuw naar de Raad van State; op 8 februari 2021 trok het Gewest ook die gunning in, omdat de motivering ‘met name wat de formele en materiële regelmatigheid van de offertes betreft’ moest worden herzien en aangevuld. In beide procedures oordeelde de Raad later dat er geen aanleiding meer was om uitspraak te doen (arresten nr. 250.421 van 26 maart 2021 en nr. 253.684 van 9 mei 2022). Op 22 april 2021 besliste de minister, op grond van artikel 85 van de wet van 17 juni 2016, perceel 1 niet te gunnen en een nieuwe open procedure te starten: sommige subgunningscriteria moesten technische specificaties worden, ze moesten preciezer, hun hiërarchie herzien en bij voorkeur gewogen. Op 25 mei 2021 verscheen een nieuwe aankondiging voor een raamovereenkomst voor interactieve ledschermen van 75 duim, geraamd op 2 miljoen euro, met een nieuw bestek: 50 punten prijs, 35 punten technische kwaliteit (ergonomie en software in een schoolcontext 20, schermkwaliteit 10, optionele aansluitingen 5) en 15 punten voor interventiesnelheid en garantieverlenging. Davin schreef het Gewest op 23 juni 2021 dat het een bestek had aangenomen dat haar ‘de facto’ belette in te schrijven en dat ‘georiënteerd’ was op de vennootschap die het Gewest ‘manifestement’ had gekozen; ze diende geen offerte in. Al op 22 juni 2021 vorderde ze de nietigverklaring van de stopzettingsbeslissing, van de ‘impliciete beslissing’ om de opdracht niet aan haar te gunnen en van het nieuwe bestek. Op 25 juni 2021 kwamen vier offertes binnen, onder meer van ESI Informatique en Defilangues; twee werden geweerd omdat hun scherm de nieuwe minimale helderheid van 400 nits niet haalde, en op 1 oktober 2021 ging de nieuwe opdracht naar ESI Informatique (84/100). Het Gewest wierp op dat Davin haar belang had verloren door niet in te schrijven, en voerde voor het eerst aan dat haar oorspronkelijke offerte hoe dan ook onregelmatig was geweest: verboden afspraak met Defilangues, een vennootschap uit dezelfde groep waarvan de offerte door dezelfde persoon was ondertekend, en ondertekening door iemand zonder vertegenwoordigingsbevoegdheid. De auditeur-generaal-adjunct vond het beroep integraal onontvankelijk, onder meer omdat Davin haar beroep niet had uitgebreid tot de definitieve gunning van de nieuwe opdracht. De Raad volgde hem maar ten dele. Over de stopzettingsbeslissing: artikel 14 van de wet van 17 juni 2013 vraagt enkel dat de verzoeker een belang heeft of heeft gehad bij het verkrijgen van de opdracht en door de beweerde schendingen benadeeld is of dreigt te worden. Davin had voor perceel 1 ingeschreven en vocht precies de beslissing aan om dat perceel niet te gunnen; dat ze niet deelnam aan de nieuwe procedure, doet daar niet aan af. De intrekking van 8 februari 2021 had bovendien enkel een herziening van de motivering aangekondigd, geen stopzetting; die stopzetting ontnam Davin de kans op een nieuw onderzoek van haar offerte onder mogelijk gunstiger voorwaarden, en een gebrekkige formele motivering kan haar ook op zich benadelen. De Raad onderscheidde de zaak van het Fedimmo-arrest (nr. 257.985), waarin de verzoeker uitdrukkelijk had ‘gekozen’ niet op te komen tegen de nieuwe procedure, en van de HvJ-arresten C-53/22 en C-328/17, die over gunningsbeslissingen gingen. Het zou buitensporig zijn Davin te verplichten mee te dingen in een procedure waarvan ze net het opstarten aanvecht, of haar beroep uit te breiden tot de nieuwe gunning. Het andersluidende arrest van de algemene vergadering nr. 129.101 van 10 maart 2004 dateert van vóór artikel 14 van de wet van 2013, dat in zijn toepassingsgebied de vereiste van een actueel belang uit artikel 19 van de gecoördineerde wetten heeft vervangen: dat de opdracht intussen gegund, gesloten of zelfs uitgevoerd is, doet er dus niet toe. De nieuwe onregelmatigheden die het Gewest in de procedure opwierp, had het tijdens de gunningsprocedure nooit vastgesteld, en de Raad weigerde zijn beoordeling in de plaats van die van de aanbesteder te stellen. Over de ‘impliciete weigering’ was de Raad strenger: zo’n weigering veronderstelt een gunning aan een concurrent, en die was er na de stopzetting niet. Davins stelling dat ze, na correctie van drie materiële fouten, 86,74/100 had moeten halen, steunde grotendeels op de eerste evaluatietabel die het Gewest zelf al had ingetrokken; bovendien beweerde Davin niet dat het Gewest hoe dan ook niet van de gunning mocht afzien. Dat onderdeel werd onontvankelijk verklaard. Over het nieuwe bestek: zo’n beslissing is volgens het HvJ (Marina del Mediterráneo) vatbaar voor beroep, maar wie niet inschreef, moet aantonen dat de voorwaarden een offerte onmogelijk of illusoir maakten. Veel grieven kwamen pas in de laatste memorie en waren laattijdig. Voor de twee overgebleven specificaties faalde het bewijs. De eis van uitsluitend zijdelingse aansluitingen (met de mogelijkheid om schermen met aansluitingen vooraan te weren wegens ‘risico op losrukken’ in scholen) belette vier inschrijvers met verschillende merken niet om in te schrijven, en Davin had in haar tweede UDN-verzoekschrift zelf geschreven dat ze over schermen met ‘aansluitingen enkel aan de zijkant’ beschikte; een catalogus die het tegendeel aantoonde, legde ze niet voor. De eis van ‘uitsluitend geïntegreerde’ draadloze aansluitingen (Bluetooth 4.0, wifi 802.11ac en schermspiegeling) was evenmin een hindernis: Davins scherm had al geïntegreerde Bluetooth, en over de wifi had ze zelf geschreven dat ze haar antenne wel aan het scherm had ‘vastgemaakt’ als ze had geweten dat de USB-sleutel haar 2,5 punten zou kosten. Het beroep tegen het bestek is dus niet ontvankelijk op grond van het derde middel; de ontvankelijkheid ervan hangt nog af van het eerste middel. Omdat de auditeur dat eerste middel, gericht tegen de motieven van de stopzetting, niet had onderzocht, heropende de Raad de debatten en vroeg hij een aanvullend verslag. De offertes blijven vertrouwelijk; de kosten worden aangehouden.

Waarom doet dit ertoe?

Het arrest is een principiële uitspraak over het belang bij een beroep tegen de beslissing om van een gunning af te zien en de procedure te herbeginnen. De Raad maakt duidelijk dat onder artikel 14 van de Rechtsbeschermingswet van 2013 enkel telt of de verzoeker een belang heeft of heeft gehad bij het verkrijgen van de opdracht en door de beweerde onwettigheid benadeeld kan zijn. De oudere toets van artikel 19 van de gecoördineerde wetten — een actueel en blijvend belang, met het vooruitzicht op een concreet voordeel van de vernietiging — speelt in die context niet meer. Een inschrijver die de stopzetting aanvecht, moet dus niet ook nog meedingen in de nieuwe procedure, en verliest zijn belang niet omdat de nieuwe opdracht intussen gegund of zelfs uitgevoerd is. De Raad neemt daarmee uitdrukkelijk afstand van de lijn van het arrest van de algemene vergadering van 2004. Tegelijk trekt het arrest twee duidelijke grenzen. Wie de ‘impliciete weigering’ om aan hem te gunnen aanvecht, moet aantonen dat de overheid geen andere keuze had dan aan hem te gunnen, wat zonder gunningsbeslissing aan een concurrent en met een ingetrokken evaluatie nagenoeg onmogelijk is. En wie het nieuwe bestek aanvecht zonder in te schrijven, moet bewijzen dat de voorwaarden een offerte onmogelijk of illusoir maakten. Eigen procedurestukken kunnen dan tegen u werken: Davin werd gewezen op haar eigen uitspraken in een eerder UDN-verzoekschrift. Voor aanbesteders herinnert het arrest er ook aan dat onregelmatigheden van een offerte die nooit in de gunningsprocedure zelf werden vastgesteld, niet achteraf voor de Raad kunnen worden opgevoerd om het belang van de verzoeker te betwisten.

De les

Voor inschrijvers: als een aanbesteder na uw beroep van de gunning afziet en herbegint, kunt u die stopzetting aanvechten zonder te moeten meedoen aan de nieuwe procedure. Maar wilt u ook het nieuwe bestek aanvallen, dan moet u kunnen bewijzen dat u werkelijk niet kon inschrijven: leg uw catalogus voor, documenteer waarom u een specificatie niet kon halen of aankopen, en let op wat u eerder zelf in procedurestukken schreef. ‘Het bestek bevoordeelt mijn concurrent’ volstaat niet als u wel had kunnen inschrijven. Breng al uw grieven aan in het verzoekschrift of uiterlijk in de memorie van wederantwoord: nieuwe grieven in de laatste memorie zijn laattijdig. Voor aanbesteders: wie een gunningsbeslissing intrekt om de motivering te herzien en daarna de hele procedure stopzet, moet die koerswijziging zorgvuldig motiveren; de Raad onderzoekt die motieven nog. Wilt u een offerte onregelmatig verklaren wegens een verboden afspraak tussen verbonden ondernemingen of een gebrek aan ondertekeningsbevoegdheid, doe dat dan in de gunningsprocedure zelf, niet pas in de memorie van antwoord. En als u een bestek herschrijft na een geschil, beoordeel dan kritisch of nieuwe specificaties objectief verantwoord zijn door de behoefte, zoals het risico op losrukken van aansluitingen in een klaslokaal, en niet op maat van één product lijken.

Te onthouden

  • Het Waals Gewest gunde perceel 1 twee keer aan ESI Informatique (81,25 tegen 78,84 voor Davin; daarna 85,88 tegen 81,75) en trok beide gunningen in na een UDN-beroep van Davin.
  • Op 22 april 2021 zag het Gewest op grond van artikel 85 van de wet van 17 juni 2016 af van de gunning en startte het een nieuwe procedure met een herwerkt bestek; ESI Informatique won ook die (84/100).
  • Onder artikel 14 van de wet van 17 juni 2013 volstaat dat de verzoeker een belang heeft of heeft gehad bij het verkrijgen van de opdracht en benadeeld is of dreigt te worden; het vereiste van een actueel belang uit artikel 19 van de gecoördineerde wetten speelt in die context niet meer.
  • Wie de stopzetting en herlancering aanvecht, verliest zijn belang niet door niet deel te nemen aan de nieuwe procedure of door het beroep niet uit te breiden tot de nieuwe gunning; ook gunning, sluiting of uitvoering van de nieuwe opdracht doen er niet toe.
  • De Raad neemt afstand van het arrest van de algemene vergadering nr. 129.101 van 10 maart 2004 en onderscheidt de zaak van het Fedimmo-arrest nr. 257.985.
  • Een beroep tegen de ‘impliciete weigering’ om aan de verzoeker te gunnen veronderstelt een gunningsbeslissing aan een concurrent en het bewijs dat de overheid geen andere keuze had; hier onontvankelijk.
  • Een bestek is vatbaar voor beroep (HvJ C-391/15), maar wie niet inschreef, moet bewijzen dat de voorwaarden een offerte onmogelijk of illusoir maakten (HvJ C-328/17 en C-53/22).
  • Onregelmatigheden van de offerte (verboden afspraak, ondertekeningsbevoegdheid) die de aanbesteder pas voor de Raad opwerpt, laat de Raad buiten beschouwing bij de ontvankelijkheid.
  • De debatten worden heropend voor een aanvullend auditoraatsverslag over het eerste middel; de kosten worden aangehouden.

Waarop letten

  • Dit is een tussenarrest: over de wettigheid van de beslissing om af te zien van de gunning is nog niet beslist.
  • Het beroep tegen het nieuwe bestek is niet ontvankelijk op grond van het derde middel, maar kan nog ontvankelijk worden als de stopzettingsbeslissing op grond van het eerste middel wordt vernietigd.
  • Grieven die pas in de laatste memorie werden aangebracht (onder meer over het Energy Star-label, USB-C, glasweerstand, de helderheid van 400 nits en het aantal deelnemers aan de nieuwe procedure) werden als laattijdig afgewezen.
  • De verzoekende vennootschap heet intussen SA Koesio Belgique; het arrest verwijst in de feiten nog naar SA Davin.
  • Het arrest spreekt zich niet uit over de vraag of Davin en Defilangues effectief een verboden afspraak maakten of of de offerte geldig was ondertekend.

Stel jezelf de vraag

Als inschrijver: vecht u, wanneer een aanbesteder afziet van de gunning en herbegint, de stopzettingsbeslissing zelf aan, en weet u dat u daarvoor niet aan de nieuwe procedure hoeft deel te nemen? Kunt u, als u het nieuwe bestek aanvecht zonder in te schrijven, met stukken aantonen dat een specificatie een offerte voor u onmogelijk of illusoir maakte? Zijn de uitspraken in uw eerdere verzoekschriften verenigbaar met wat u nu over uw producten beweert? Staan al uw grieven in het verzoekschrift of de memorie van wederantwoord, en niet pas in de laatste memorie? Als aanbesteder: motiveert uw beslissing om van de gunning af te zien concreet waarom u niet opnieuw de bestaande offertes beoordeelt? Hebt u mogelijke onregelmatigheden van offertes, zoals verboden afspraken of ondertekeningsbevoegdheid, tijdens de gunningsprocedure onderzocht en vastgesteld, in plaats van ze pas voor de Raad op te werpen? Kunt u voor elke nieuwe technische specificatie uitleggen welke objectieve behoefte ze dient?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →