Schorsing Franstalig college

‘Geïnjecteerd’ betekent spuitgegoten, niet geëxtrudeerd: Raad van State schorst de gunning van de Waalse haltebordjes aan Virage omdat haar platen de minimale eis van het bestek niet haalden

Arrest nr. 267281 · 29 juni 2026 · VIe kamer

Het bestek van het Opérateur de Transport de Wallonie eiste als minimale eis haltebordjes uit een vlak, stijf paneel ‘geïnjecteerd’ in een mengsel van ASA en polycarbonaat, maar de NV Virage bood platen aan die door extrusie en versnijding werden gemaakt; omdat het woord ‘injecté’ overal in het bestek in zijn technische betekenis van spuitgieten werd gebruikt, moest het OTW die offerte als substantieel onregelmatig weren, en de Raad van State schorste op vordering van de NV Varina de gunning van perceel 1 aan Virage.

Wat gebeurde er?

Op 11 augustus 2025 keurde de administrateur-generaal van het Opérateur de Transport de Wallonie (OTW) de opdrachtdocumenten goed voor de ‘levering van haltebordjes en reizigersinformatievalven’, te plaatsen via een onderhandelingsprocedure met voorafgaande oproep tot mededinging. Perceel 1 betrof de haltebordjes, perceel 2 de informatievalven voor aan de palen. De aankondiging verscheen op 14 augustus 2025 in het Bulletin der Aanbestedingen en het Publicatieblad van de Europese Unie. Voor perceel 1 dienden de NV Varina en de NV Virage elk een offerte in, daarna een tussentijdse offerte en een ‘best and final offer’ (BAFO). Het analyseverslag van de Direction transversale marketing et communication van het OTW selecteerde beide, verklaarde beide definitieve offertes regelmatig en stelde voor perceel 1 aan Virage te gunnen. De raad van bestuur van het OTW deed dat op 13 mei 2026; Varina kreeg de beslissing op 18 mei. Op 2 juni 2026 vorderde Varina de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid; Virage kwam op 12 juni tussen. Varina voerde aan dat de offerte van Virage niet voldeed aan punt III.1.1 van het bestek: ‘de plaat bestaat uit een vlak, stijf paneel, geïnjecteerd in een mengsel van acrylonitril-styreen-acrylaat en polycarbonaat (ASA + PC)’, met een minimale dikte van 8 mm, in de massa gekleurd en minstens tien jaar bestand tegen vervorming en verkleuring. Als aanwijzingen noemde Varina de abnormaal lage prijs van Virage, problemen met de hechting van de zeefdruk die bij de evaluatie aan het licht kwamen, en een afwijkende omschrijving van de materialen in het gunningsverslag. Ze steunde op een technische nota van een deskundige: bij spuitgieten wordt gesmolten kunststof onder hoge druk in een gesloten metalen matrijs met de exacte vorm van het stuk geïnjecteerd; bij extrusie wordt het gesmolten materiaal continu door een open matrijs geperst, ‘vergelijkbaar met een pastamachine’, en daarna op maat versneden. Staatsraad Xavier Close, waarnemend voorzitter van de VIe kamer in kort geding, stelde eerst vast dat het OTW en Virage niet betwistten dat het bestek een fabricage door injectie van ASA + PC oplegde, en dat materiaal en productieproces via punt II.11 van het bestek (prototypes die aan de minimale technische eisen van punt III moeten voldoen) minimale eisen waren in de zin van artikel 74, § 1, tweede lid, 3°, van het KB van 18 juni 2017 voor de speciale sectoren. Het niet naleven van zo’n eis is een substantiële onregelmatigheid die de aanbesteder geen beoordelingsruimte laat. Uit de offerte van Virage en haar eigen verzoekschrift tot tussenkomst bleek dat haar platen weliswaar minstens gedeeltelijk uit ASA + PC bestonden, maar door extrusie en versnijding werden gemaakt: de offerte vermeldde letterlijk ‘extrusion de plaques ASA/PC […] – épaisseur 8 mm par Röchling’. Het OTW had in zijn nota nog beweerd dat de onderaannemer van Virage het mengsel in ‘een standaardmatrijs’ injecteerde en het resultaat op maat versneed, maar dat strookte niet met de offerte. Op de zitting voerden het OTW en Virage aan dat het product, omdat het uit lagen ASA + PC bestaat, toch als ‘geïnjecteerd’ moest gelden. De Raad wees dat af: zo verving men de precieze technische betekenis van het woord door een algemenere. Het bestek gebruikte ‘injecté’ en ‘injection’ telkens in technische zin, onder meer voor de mof die het bordje aan de paal bevestigt (‘geïnjecteerd in de hoofdkleur van het bordje’, geel RAL 1023 of oranje RAL 2003), en het OTW en Virage gaven zelf toe dat het woord daar de technische betekenis had. Waarom hetzelfde woord elders in de technische voorschriften iets anders zou betekenen, legden ze niet uit. Het OTW had de offerte van Virage dus moeten weren; de beslissing die ze ‘zonder enige onregelmatigheid’ noemde, schond prima facie artikel 74. Het eerste onderdeel van het eerste middel was ernstig; de andere grieven onderzocht de Raad niet. Terloops merkte hij op dat Virage haar argumentatie niet had samengevat, zoals artikel 6, § 1, tweede lid, van het KB van 19 november 2024 vraagt. De offertes en prijsverificaties bleven vertrouwelijk, maar de vertrouwelijkheid van de offerte van Virage werd opgeheven voor de passages die het arrest citeert, omdat de motivering van het arrest een waarborg is voor een eerlijk proces. De gunning werd geschorst. Het OTW moest Varina de gevraagde rechtsplegingsvergoeding van 770 euro betalen en droeg het rolrecht van 200 euro en de bijdrage van 26 euro; Virage droeg haar recht van 150 euro voor de tussenkomst. Eerste auditeur Constantin Nikis adviseerde eensluidend.

Waarom doet dit ertoe?

Het arrest is een schoolvoorbeeld van hoe streng de Raad van State omgaat met minimale technische eisen. Zodra een eis minimaal is — hier via een bepaling die prototypes aan de ‘minimale technische eisen’ van het bestek bindt — heeft de aanbesteder geen marge: een afwijkende offerte is substantieel onregelmatig en moet worden geweerd, ook in een onderhandelingsprocedure en ook als het product functioneel misschien vergelijkbaar is. Even belangrijk is de uitlegging. De Raad leest technische termen in hun technische betekenis, zeker als het bestek ze consequent zo gebruikt. Een aanbesteder die achteraf een ruimere lezing verdedigt om een gekozen offerte te redden, botst op het beginsel dat hij aan zijn eigen bestek gebonden is. De Raad hecht bovendien veel waarde aan wat de offerte zelf zegt: de vermelding ‘extrusion’ in de offerte woog zwaarder dan de lezing die het OTW in zijn nota gaf. Tot slot bevestigt het arrest dat de Raad de vertrouwelijkheid van een offerte kan opheffen voor de passages die hij nodig heeft om zijn beslissing te motiveren.

De les

Als aanbesteder: weet welke eisen u minimaal maakt. Wie een productieproces voorschrijft in plaats van een prestatie, sluit alternatieve technieken uit, en moet die eis dan ook afdwingen; wilt u ruimte laten voor gelijkwaardige processen, formuleer de eis dan als resultaat (sterkte, dikte, kleurvastheid, levensduur) of voorzie uitdrukkelijk gelijkwaardigheid. Lees bij het regelmatigheidsonderzoek de technische fiches van de offerte zelf, en verdedig een offerte in een procedure niet met een uitleg die de offerte tegenspreekt. Als inschrijver: lees technische termen in het bestek letterlijk en technisch. Twijfelt u of een gangbaar proces als ‘geïnjecteerd’ of ‘gelast’ of ‘gegoten’ volstaat, stel dan een vraag tijdens de procedure, want achteraf geldt de technische betekenis. Als afgewezen inschrijver loont het om de offerte van de winnaar technisch te ontleden; een deskundigennota die het verschil tussen twee processen helder uitlegt, kan doorslaggevend zijn.

Te onthouden

  • Het niet naleven van een minimale eis is een substantiële onregelmatigheid (art. 74, § 1, tweede lid, 3°, KB van 18 juni 2017 speciale sectoren); de aanbesteder moet de offerte weren.
  • Een eis kan minimaal zijn via een verwijzing, hier de prototypebepaling (punt II.11) die naar de ‘minimale technische eisen’ van punt III verwijst.
  • ‘Geïnjecteerd’ in een technisch bestek betekent spuitgieten in een gesloten matrijs; geëxtrudeerde en versneden platen voldoen niet.
  • Een technische term die het bestek consequent technisch gebruikt, krijgt niet op één plaats een ruimere betekenis.
  • Wat de offerte zelf vermeldt (‘extrusion’), weegt zwaarder dan de lezing van de aanbesteder in zijn verweer.
  • De Raad kan de vertrouwelijkheid van een offerte opheffen voor de passages die hij in zijn motivering citeert.
  • Kosten: het OTW betaalt 770 euro rechtsplegingsvergoeding, 200 euro rolrecht en 26 euro bijdrage; Virage draagt 150 euro voor haar tussenkomst.

Waarop letten

  • Voorschriften over productieprocessen (spuitgieten, extrusie, gieten, lassen) in technische bepalingen.
  • Prototypebepalingen of keuringsclausules die technische voorschriften tot minimale eisen maken.
  • Een verdediging van de aanbesteder die niet strookt met de tekst van de gekozen offerte.
  • Een opvallend lage prijs als aanwijzing dat een goedkoper productieproces werd gebruikt.
  • De samenvatting van de argumentatie door alle partijen, ook de tussenkomende partij, in UDN-procedures.

Stel jezelf de vraag

Als aanbesteder: weet u welke technische voorschriften in uw bestek als minimale eisen gelden, ook via verwijzingen zoals een prototypebepaling? Schrijft u een productieproces voor, terwijl een prestatie-eis volstaat — en aanvaardt u dan gelijkwaardige processen of niet? Hebt u de technische fiches van de gekozen offerte gecontroleerd op elke minimale eis, en niet alleen op het materiaal? Gebruikt uw bestek technische termen consequent in dezelfde betekenis? Als inschrijver: voldoet uw productieproces letterlijk aan het voorgeschreven proces, en hebt u bij twijfel een vraag gesteld? Als afgewezen inschrijver: hebt u de offerte van de winnaar getoetst aan elke minimale eis, desnoods met een technische deskundige?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →