Vivaqua vergelijkt de nieuwe bewakingsprijs met de oude en vindt 7% ‘normaal’ — maar kan niet tonen dat die vergelijking ooit echt is gemaakt
De Raad van State schorst bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning aan Bevier Security van de statische bewaking van het kasteel van Modave, omdat Vivaqua haar prijsonderzoek liet steunen op een stijging van ‘+/- 7%’ tegenover de vorige opdracht, zonder dat het dossier de prijzen van die vorige opdracht, de naleving van de barema’s van paritair comité 317 of de reden voor de stijging aantoont.
Wat gebeurde er?
Op 25 februari 2026 besliste Vivaqua een overheidsopdracht voor diensten uit te schrijven voor de ‘bewaking van het kasteel van Modave (statische bewaking)’, voor een mogelijke duur van vier jaar, via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking. Vijf firma’s werden aangeschreven; drie dienden een offerte in: Alliance Security, Bevier Security en Vigicore. In het gunningsverslag van 20 mei 2026 schreef de leidend ambtenaar onder de titel ‘prijsonderzoek’ dat alle prijzen als normaal konden worden beschouwd: de prijzen van de laagste bieder lagen ‘een beetje hoger (+/- 7%)’ dan in de lopende opdracht, die diezelfde firma ‘naar tevredenheid’ uitvoerde, wat door de inflatie normaal zou zijn; bovendien zouden de prijzen alle kostenparameters bevatten voor een uitvoering conform het bestek en de wettelijke vereisten, ‘cfr barema’s van het PC 317’. Op 27 mei 2026 gunde de raad van bestuur de opdracht aan Bevier Security. Alliance Security vernam dat op 2 juni 2026; dezelfde dag werd de gunning ook aan Bevier Security betekend, waarmee volgens Vivaqua het contract gesloten was. Alliance Security vorderde op 17 juni 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid en de vernietiging, onder meer met het argument dat de totaalprijs van Bevier Security de naleving van de barema’s van PC 317 niet toeliet. Bevier Security kwam tussen. Vooraf tikte de Raad beide verwerende kampen op de vingers: zowel de nota van opmerkingen van Vivaqua als het verzoekschrift tot tussenkomst van Bevier Security bevatten uitgebreide uiteenzettingen maar geen samenvatting van hun argumenten, wat het KB van 19 november 2024 nochtans voorschrijft. De Raad weigerde die samenvatting in hun plaats te maken. Ten gronde aanvaardde de Raad dat een aanbesteder voor het prijsonderzoek mag vergelijken met de prijzen van een eerdere, gelijkaardige opdracht — op voorwaarde dat het dossier aantoont dat die vergelijking werkelijk en concreet is gebeurd en op juiste, pertinente motieven steunt. Dat was hier niet het geval. Vivaqua legde vertrouwelijk een Excel-tabel neer die de eenheids- en totaalprijzen van de drie regelmatige offertes naast elkaar zette, met voor sommige posten van Bevier Security een stijging van 6% en voor andere van 7%. Die tabel was niet gedateerd, niet ondertekend en vermeldde geen auteur. De briefwisseling uit de vorige opdracht bevatte geen enkel gegeven over de prijzen waartegen die opdracht was gegund, en ook het door Bevier Security neergelegde bestek van de vorige opdracht hielp niet. Geen enkel stuk toonde aan dat de vroegere prijzen waren aangepast aan de loonstijgingen van PC 317, en er lag geen attest van het sociaal secretariaat voor, hoewel Vivaqua beweerde dat het sociaal secretariaat dat had nagekeken. De offerte van Bevier Security legde de stijging nergens uit; niets wees erop dat ze aan de inflatie (volgens Vivaqua) of aan de gezondheidsindex (volgens Bevier Security) te wijten was, en niemand kon verklaren waarom sommige eenheidsprijzen met 6% en andere met 7% stegen. Dat de vorige opdracht naar tevredenheid was uitgevoerd en dat Bevier Security haar prijs ‘aantrekkelijk’ noemde, volstond niet. Het tweede onderdeel van het eerste middel werd ernstig bevonden. Vivaqua vroeg nog een belangenafweging, maar gaf daarvoor geen concrete negatieve gevolgen van een schorsing aan, zodat de Raad die afweging niet maakte. De gunningsbeslissing werd geschorst, met onmiddellijke tenuitvoerlegging van het arrest; de offertes, analyses en de stukken over de prijzen van de vorige opdracht bleven vertrouwelijk, en de kosten werden aangehouden.
Waarom doet dit ertoe?
Bij herhalingsopdrachten — bewaking, schoonmaak, onderhoud — is het voor een aanbesteder verleidelijk om het prijsonderzoek te herleiden tot één zin: ‘ongeveer zoals vorige keer, plus inflatie’. Dit arrest aanvaardt die methode in principe, maar koppelt er een bewijslast aan die in de praktijk zwaar weegt. Het referentiepunt zelf moet in het dossier zitten: de prijzen waartegen de vorige opdracht is gegund. En de bewering dat de prijzen de sectorale barema’s respecteren, is een feitelijk motief dat moet kunnen worden gecontroleerd — hier lag er geen attest of berekening voor. In een loonintensieve sector als bewaking, waar de loonkost onder PC 317 grotendeels vastligt, is dat geen detail: het is precies de toets of een prijs realistisch is. Het arrest herinnert er ook aan dat het prijsonderzoek een dubbel doel heeft — de aanbesteder beschermen tegen een onuitvoerbare offerte én de concurrentie beschermen tegen fantasieprijzen — en dat een anoniem Excel-overzicht dat prijzen naast elkaar zet, geen van beide doelen dient. Tot slot bevat het een procedurele waarschuwing die verder reikt dan deze zaak: in kort geding verwacht de Raad sinds het KB van 19 november 2024 een samenvatting van de argumenten van de verwerende en de tussenkomende partij, en wie die weglaat, kan er niet op rekenen dat de Raad zelf het werk doet. Wie bovendien een belangenafweging vraagt zonder concrete gevolgen aan te voeren, krijgt er geen.
De les
Voor aanbesteders: wilt u de normaliteit van een prijs aantonen door te vergelijken met de vorige opdracht, steek dan de gunningsprijzen van die vorige opdracht in het dossier, verklaar elk procent stijging (index, loonakkoord, gewijzigde prestaties) en houd een gedateerd, ondertekend analysedocument bij. Verwijst u naar sectorale barema’s, toon dan met een berekening of een attest dat ze worden gehaald. ‘Naar tevredenheid uitgevoerd’ is geen prijsonderzoek. Voor afgewezen inschrijvers in loonintensieve sectoren: confronteer de totaalprijs van de concurrent met de minimale loonkost onder het toepasselijke paritair comité — dat is een concreet en controleerbaar argument. En voor iedereen die in kort geding een nota of een verzoek tot tussenkomst indient: voeg de verplichte samenvatting van uw argumenten toe, en onderbouw een gevraagde belangenafweging met concrete gevolgen.
Te onthouden
- Het prijsonderzoek is verplicht en moet concreet uit de beslissing of minstens uit het administratief dossier blijken; de aanbesteder hoeft niet te motiveren waarom een prijs niet abnormaal is, maar moet wel kunnen aantonen dat hij de prijzen werkelijk heeft onderzocht.
- Vergelijken met de prijzen van een vorige, gelijkaardige opdracht is toegelaten, maar het dossier moet aantonen dat die vergelijking werkelijk, concreet en op juiste en pertinente motieven is gebeurd.
- Een niet-gedateerde, niet-ondertekende Excel-tabel zonder auteur die prijzen naast elkaar zet, bewijst geen prijsonderzoek in het licht van zijn dubbele doel.
- Het motief dat de prijzen de barema’s van PC 317 respecteren, moet controleerbaar zijn; zonder attest of berekening is het prima facie niet bewezen.
- Een goede uitvoering van de vorige opdracht door dezelfde firma vervangt het prijsonderzoek niet.
- In kort geding moeten de nota van opmerkingen en het verzoekschrift tot tussenkomst een samenvatting van de argumenten bevatten (KB 19 november 2024); de Raad maakt die samenvatting niet zelf.
- Een belangenafweging (art. 15 wet 17 juni 2013) wordt niet gemaakt als de aanbesteder de negatieve gevolgen van een schorsing niet concreet aanwijst.
Waarop letten
- De volledigheid van het referentiedossier wanneer het prijsonderzoek op een vorige opdracht steunt: gunningsprijzen, indexering, loonontwikkeling.
- De verklaring van ongelijke prijsstijgingen tussen posten.
- De formele kwaliteit van analysedocumenten: datum, handtekening, auteur.
- De toets aan sectorale loonbarema’s in loonintensieve dienstenopdrachten.
- De verplichte samenvatting van argumenten in procedurestukken in kort geding.
- Dat de schorsing werd bevolen ondanks de bewering van de aanbesteder dat het contract met de betekening van de gunning al gesloten was.
Stel jezelf de vraag
Als aanbesteder: kunt u uit het dossier aantonen tegen welke prijzen de vorige opdracht is gegund, als u daar uw prijsonderzoek op baseert? Kunt u verklaren waarom bepaalde posten met 6% en andere met 7% stijgen, en die verklaring staven? Hebt u een gedateerd en ondertekend document waaruit blijkt wie het prijsonderzoek heeft uitgevoerd en hoe? Als u stelt dat de prijzen de barema’s van het paritair comité respecteren: ligt er een berekening of attest in het dossier? Als inschrijver: hebt u nagerekend of de totaalprijs van de gekozen concurrent de sectorale minimumlonen kan dragen? Bevat uw nota van opmerkingen of verzoekschrift tot tussenkomst in kort geding een samenvatting van uw argumenten, en hebt u concrete gevolgen aangevoerd als u een belangenafweging vraagt?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →