Een straatkolk met de verkeerde rooster kost SACE een Luikse raamovereenkomst voor wegenwerken: één substantiële onregelmatigheid volstaat
De Raad van State weigert de gunning van een Luikse raamovereenkomst voor wegenwerken bij uiterst dringende noodzakelijkheid te schorsen: de offerte van SACE was terecht substantieel onregelmatig omdat de prijsverantwoording voor post 590 een straatkolk met afneembaar rooster vermeldde waar het bestek een vastgeklonken (‘captief’) rooster eiste, en in een open procedure laat zo’n onregelmatigheid de aanbesteder geen andere keuze dan de offerte nietig te verklaren — waardoor de andere grieven over prijzen, gunningsmethode en percelen het debat niet meer konden kantelen.
Wat gebeurde er?
Op 15 december 2025 keurde de gemeenteraad van Luik de lancering goed van een open procedure voor een raamovereenkomst met meerdere deelnemers voor wegenwerken in rijbanen, voetpaden en openbare parken, en voor gelijkaardige werken van openbaar nut. De raamovereenkomst liep twaalf maanden en was driemaal verlengbaar; het ging om een gezamenlijke opdracht met de intercommunale CILE. De aankondiging verscheen op 6 januari 2026 en op 7 januari 2026 in het Publicatieblad van de Europese Unie. Acht inschrijvers dienden een offerte in. Op 11 maart 2026 ondervroeg de stad onder meer SACE over eenheidsprijzen die vermoedelijk abnormaal laag of hoog waren. Het gunningsverslag van 1 juni 2026 selecteerde alle inschrijvers, maar verklaarde vijf offertes substantieel onregelmatig, waaronder die van SACE. Daarvoor gaf het verslag twee afzonderlijke redenen. Ten eerste de posten 440 tot 443 (getande betonnen boordsteen voor een boomspiegelkader): SACE had voor een volledig kader van vier boordstenen geprijsd, terwijl het bestek (p. 114) per stuk mat; de eenheidsprijzen lagen meer dan 60 % boven de raming en het gemiddelde van de andere inschrijvers en werden als abnormaal hoog beschouwd. Ten tweede post 590 (levering van een straatkolk voor het op niveau brengen): SACE verantwoordde haar prijs met een offerte van de firma Fondatel voor een straatkolk van het type 103040LP (A8C), uitgerust met een afneembaar rooster, terwijl het bestek om redenen van openbare veiligheid een captief rooster eiste. Op 5 juni 2026 wees het gemeentecollege de drie overblijvende inschrijvers aan als opdrachtnemers; SACE werd op 9 juni 2026 per aangetekende brief over de redenen ingelicht. Op 24 juni 2026 vorderde SACE de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van die beslissing en, ‘voor zover nodig’, van de beslissing die de opdrachtdocumenten vaststelde. Dat laatste onderdeel strandde meteen: de opdrachtdocumenten waren op 15 december 2025 goedgekeurd, en SACE kende hun bestaan minstens sinds de indiening van haar offerte, zodat de termijn van vijftien dagen van artikel 23 van de wet van 17 juni 2013 ruim verstreken was. Ten gronde voerde SACE aan dat de betwiste posten elk minder dan 1 % van haar offerte vertegenwoordigden (0,24 % tot 0,62 %), dat de vorige, gelijkaardige opdracht die zij zelf had uitgevoerd net afneembare roosters voorzag, dat het prijsverschil per straatkolk hooguit een tiental euro bedroeg, en dat de fout bij de boordstenen een rechtzetbare materiële vergissing was. De voorzitter van de vakantiekamer, Pierre-Olivier de Broux, onderzocht eerst de grief over post 590. In een open procedure moet de aanbesteder een substantieel onregelmatige offerte nietig verklaren; hij heeft daarbij geen beoordelingsmarge (art. 76, § 3, KB 18 april 2017). Dat de technische non-conformiteit pas aan het licht kwam tijdens het prijsonderzoek, belet niet dat ze een substantiële onregelmatigheid vormt; de stad hoefde dan ook niet aan te tonen dat de prijs abnormaal was of dat de post niet verwaarloosbaar was. SACE betwistte de non-conformiteit zelf niet ernstig, en de bewering — achteraf, in het verzoekschrift en ter zitting — dat ze bij de uitvoering conforme straatkolken aan een vergelijkbare prijs kon leveren, volstond niet. Omdat dit ene motief de wering al droeg, onderzocht de Raad de grieven over de boordstenen niet meer. Het tweede middel, over de beoordelingsmethode, en het derde, over het ontbreken van een verdeling in percelen, bevatten geen samenvatting zoals artikel 2 van het procedurereglement sinds 1 september 2023 vereist, en de Raad weigerde die leemte zelf op te vullen. Bovendien had SACE er geen belang bij: haar offerte was regelmatig geweerd vóór de beoordelingsfase, de kans op een volledig herbegonnen procedure volstaat niet als belang, en SACE toonde niet aan dat een verdeling in percelen een perceel zonder post 590 zou hebben opgeleverd. De vordering werd verworpen, de onmiddellijke tenuitvoerlegging van het arrest bevolen, de vertrouwelijkheid van de offertes en prijsverantwoordingen gehandhaafd en de kosten, inclusief de rechtsplegingsvergoeding, voorbehouden. Eerste auditeur Muriel Vanderhelst had in dezelfde zin geadviseerd.
Waarom doet dit ertoe?
Het arrest legt de volgorde bloot waarin de Raad van State een wering toetst wanneer de aanbesteder meerdere motieven aanvoert. Volstaat één motief van substantiële onregelmatigheid, dan worden de overige grieven zonder belang — hoe overtuigend het verhaal over verwaarloosbare posten of een materiële vergissing ook klinkt. Belangrijk is ook dat de Raad het prijsonderzoek en de regelmatigheidstoets niet als waterdichte compartimenten behandelt: wat een inschrijver in zijn prijsverantwoording schrijft, kan een technische non-conformiteit onthullen, en die valt dan gewoon onder artikel 76. De verantwoording is dus geen vrijblijvende rekenoefening, maar een stuk dat de offerte mee bepaalt. Het arrest herhaalt verder twee procedurele lessen die steeds vaker beslissend zijn. Een middel zonder samenvatting wordt in kort geding niet door de Raad gereconstrueerd. En wie vóór de beoordelingsfase terecht is geweerd, heeft geen belang bij kritiek op de beoordelingsmethode of op de keuze om niet in percelen te verdelen, tenzij hij concreet aantoont dat die keuze zijn wering heeft beïnvloed. Tot slot onderstreept het arrest dat de goedkeuring van de opdrachtdocumenten niet ‘voor zover nodig’ kan worden meegenomen in een beroep tegen de gunning: de termijn van vijftien dagen loopt vanaf kennisname, en die kennisname valt ten laatste samen met de indiening van de offerte.
De les
Voor inschrijvers: lees uw prijsverantwoording na alsof het een technische offerte is. Een leveranciersofferte die u als bewijs van uw prijs bijvoegt, moet zelf beantwoorden aan het bestek — hier verraadde een referentienummer van een straatkolk met afneembaar rooster de non-conformiteit. Achteraf beloven dat u bij de uitvoering wel conform materiaal levert, redt een open procedure niet. Vat elk middel in uw verzoekschrift samen, en toon voor elk middel concreet aan hoe de aangeklaagde fout u heeft benadeeld. Wilt u de opdrachtdocumenten aanvechten, doe dat dan binnen vijftien dagen na kennisname, niet pas na de gunning. Voor aanbesteders: wanneer het prijsonderzoek een technische afwijking blootlegt, mag u die als substantiële onregelmatigheid behandelen, op voorwaarde dat u in het gunningsverslag uitlegt waarom ze de uitvoering onzeker maakt (hier: de openbare veiligheid bij het verdwijnen van een rooster). Formuleer elk weringsmotief afzonderlijk en zelfdragend; dan blijft de beslissing overeind, ook als een ander motief wankelt.
Te onthouden
- In een open procedure moet de aanbesteder een substantieel onregelmatige offerte nietig verklaren; art. 76, § 3, KB 18 april 2017 laat hem geen beoordelingsmarge.
- Een technische non-conformiteit die pas tijdens het prijsonderzoek aan het licht komt, kan een substantiële onregelmatigheid zijn; de aanbesteder hoeft dan niet aan te tonen dat de prijs abnormaal of de post niet verwaarloosbaar is.
- Draagt één weringsmotief de beslissing, dan onderzoekt de Raad de grieven tegen de andere motieven niet meer.
- Achteraf beweren dat bij de uitvoering conform materiaal aan een vergelijkbare prijs kan worden geleverd, maakt een onregelmatige offerte niet regelmatig.
- Een middel zonder samenvatting (art. 2 procedurereglement, sinds 1 september 2023) wordt in kort geding niet door de Raad zelf samengevat.
- Wie vóór de beoordelingsfase regelmatig is geweerd, heeft geen belang bij grieven over de beoordelingsmethode; de kans op een herbegonnen procedure volstaat niet als belang.
- De beslissing tot goedkeuring van de opdrachtdocumenten moet binnen vijftien dagen na kennisname worden aangevochten; die kennisname ligt ten laatste bij de indiening van de offerte.
Waarop letten
- De inhoud van bijlagen bij een prijsverantwoording: zij kunnen een non-conformiteit aantonen die in de offerte zelf niet zichtbaar was.
- Het verschil tussen mesurage per stuk en per geheel (hier: één boordsteen versus een kader van vier) in de opmeting van het bestek.
- De noodzaak om bij meerdere weringsmotieven elk motief afzonderlijk aan te vechten, met bijzondere aandacht voor het zwaarste.
- De verplichte samenvatting van elk middel in het verzoekschrift.
- Het concreet aantonen van belang bij grieven over de beoordelingsmethode of het ontbreken van percelen.
Stel jezelf de vraag
Hebt u nagegaan of elk stuk dat u bij uw prijsverantwoording voegt (leveranciersoffertes, typenummers, fiches) zelf conform het bestek is? Begrijpt u dat in een open procedure één substantiële onregelmatigheid volstaat om uw offerte nietig te laten verklaren, ongeacht hoe klein de post in uw totaalprijs weegt? Bevat elk middel in uw verzoekschrift een samenvatting, en legt u per middel uit welk nadeel de aangeklaagde fout u concreet berokkende? Hebt u de opdrachtdocumenten tijdig, binnen vijftien dagen na kennisname, aangevochten als u ze onwettig vond? Als aanbesteder: motiveert uw gunningsverslag elk weringsmotief afzonderlijk, met een concrete reden waarom de onregelmatigheid substantieel is?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →