Verwerping Nederlandstalig college

Eén uurtarief buiten de prijsvork van de raamovereenkomst, en de offerte voor de fietssnelweg Blankenberge-Zeebrugge ligt eruit: AWV hoefde geen gevolgen meer aan te tonen

Arrest nr. 267405 · 14 juli 2026 · XIIe vakantiekamer

De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van de NV E., wier offerte voor het ontwerp van de N34 en de fietssnelweg F34 tussen Blankenberge en Zeebrugge substantieel onregelmatig werd verklaard omdat het eenheidstarief van één post buiten de vork van -25% tot +15% ten opzichte van haar raamcontractprijzen viel: die vork is een minimale eis, ook al wordt ze nergens zo genoemd, de erkende ‘problematiek’ rond prijsherziening maakte het bestek niet dubbelzinnig, en wie een minimale eis schendt, wordt geweerd zonder dat de aanbesteder een discriminerend voordeel of concurrentievervalsing moet aantonen.

Wat gebeurde er?

Het Agentschap Wegen en Verkeer (Vlaams Gewest) sloot via een openbare procedure, met nationale en Europese bekendmaking, een raamovereenkomst voor ‘studieopdrachten voor diverse infrastructuurprojecten op gewestwegen’ (bestek AWV/INV/2021/2), in vijf percelen. Perceel 5, West-Vlaanderen, werd in 2022 gegund aan negen studiebureaus, onder wie de NV E. Concrete opdrachten zouden via minicompetities worden toegewezen. Het bestek waarschuwde de deelnemers tot tweemaal toe — eenmaal vetgedrukt en omkaderd in artikel 43, § 6, en nog eens bij het prijscriterium — dat de eenheidsprijzen die zij voor de verschillende functieprofielen in het raamcontract opgaven ‘ook de basis zullen vormen voor de prijszetting binnen de verschillende minicompetities’: aanpassen mocht, ‘doch deze eenheidsprijs dient zich binnen een vork van (-25% ; +15%) te bevinden’. Daarnaast bevatte het bestek een prijsherzieningsclausule (art. 38/7 AUR), die in 2023 bij bijakte werd aangevuld voor bestellingen met offertevraag of sluiting na 1 januari 2023. Op 3 september 2024 schreef AWV alle opdrachtnemers dat de prijsherziening moest worden berekend met als referentiedatum de indiening van de offerte voor de betrokken minicompetitie, omdat pas dan prijzen worden opgegeven. Dat stond, aldus de brief, ‘los van de vork van -25% en +15%’. AWV voegde eraan toe: ‘De problematiek m.b.t. het niet herzien van de prijsvorken is ons bekend, wij ondernemen het nodige om hiervoor een oplossing uit te werken, weliswaar voor toekomstige dossiers.’ Op 1 oktober 2025 nodigde AWV de negen deelnemers uit voor de minicompetitie WWV/INV/N34/12/S1: de studie en het ontwerp van de heraanleg van de N34 en de fietssnelweg F34 tussen kilometerpunt 7,97 en 11,30 (Zeebrugge-Blankenberge), met een nieuwe wegkoffer, aangepast profiel, gescheiden riolering, voetpaden en groen. De gunningscriteria waren het inschrijvingsbedrag (60 punten) en het plan van aanpak/projectorganisatie (40 punten). Zes deelnemers dienden een offerte in. Het gunningsverslag stelde vast dat de NV E. voor post 16 en inschrijver W. voor de posten 15, 16 en 17 een eenheidstarief buiten de prijsvork hadden opgegeven. AWV beschouwde de vork als ‘een minimale vereiste gerelateerd aan het prijselement’ en verklaarde beide offertes, ook ‘gelet op de gelijkheid van de inschrijvers’, substantieel onregelmatig op grond van artikel 76 KB Plaatsing. De vier overige offertes werden beoordeeld en de opdracht ging naar de NV S. De NV E. kreeg op 11 juni 2026 per aangetekende brief en e-mail bericht en vorderde op 25 juni 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De NV E. betwistte niet dat post 16 buiten de vork viel, maar voerde aan dat de verhouding tussen prijsvork en prijsherziening dubbelzinnig was, wat AWV in zijn brief van 3 september 2024 zelf had erkend; dat AWV daardoor het gerechtvaardigde vertrouwen had gewekt dat die samenloop niet op louter formele wijze tot uitsluiting zou leiden; dat de vork met de prijsherziening samen moest worden gelezen en dus buiten toepassing moest blijven; en dat AWV had moeten onderzoeken of de afwijking haar een discriminerend voordeel gaf, de concurrentie vervalste of de vergelijking verhinderde. De Raad volgde haar op geen enkel punt. Voor zover er al onduidelijkheid bestond, had de brief van 3 september 2024 die ‘op ondubbelzinnige wijze’ weggenomen door te stellen dat prijsherziening en prijsvork los van elkaar staan. Dat AWV de niet-herziening van de vorken een ‘problematiek’ noemde waarvoor een oplossing kwam ‘voor toekomstige dossiers’, betekende niet dat de vork problematisch of voor interpretatie vatbaar was, en niets wees erop dat deze minicompetitie zo’n toekomstig dossier was. Een rechtmatige verwachting dat een offerte buiten de vork toch regelmatig zou zijn, kon er dus niet uit worden afgeleid. Een tegenstrijdigheid tussen vork en prijsherziening werd evenmin aangetoond: de vork hoort bij de prijsopgave in de offerte, de prijsherziening bij de uitvoeringsregels. Doorslaggevend was de kwalificatie als minimale eis. Het komt in de eerste plaats aan de aanbesteder toe om te oordelen of een voorschrift een minimale eis is; de Raad toetst of hij aan dat begrip de juiste draagwijdte gaf. Het minicompetitiebestek verklaarde de raamovereenkomst ‘onverkort’ van toepassing, de vork stond er tweemaal in, eenmaal vet en omkaderd, en in dwingende bewoordingen (‘dient zich […] te bevinden’). Dat het voorschrift niet uitdrukkelijk als ‘substantieel’ was aangemerkt, deed daar niets aan af. Omdat artikel 76, § 1, vierde lid, 3°, een afzonderlijke grond van substantiële onregelmatigheid vormt, hoefde AWV niet bijkomend aan te tonen dat de afwijking een van de gevolgen van artikel 76, § 1, derde lid, had. Dat het om één enkel tarief ging, veranderde niets: in een openbare procedure is de aanbesteder volgens artikel 76, § 3, verplicht een substantieel onregelmatige offerte nietig te verklaren, zodat van onredelijkheid of onevenredigheid geen sprake is. De kritiek op het tweede motief (de gevolgen van de afwijking) werd niet meer onderzocht: naast het rechtmatig bevonden eerste motief is dat een overtollig motief. De vordering werd verworpen. De NV E. draagt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro.

Waarom doet dit ertoe?

Raamovereenkomsten met minicompetities zijn bij grote aanbesteders gangbaar, en prijsvorken op de raamcontractprijzen komen er vaak in voor. Dit arrest maakt duidelijk hoe streng zo’n vork werkt: één tarief erbuiten volstaat om de hele offerte te verliezen, ongeacht of die ene afwijking de vergelijking van de offertes verstoort. Juridisch zit de kern in twee bevestigingen. Ten eerste hoeft een voorschrift niet het etiket ‘minimale eis’ of ‘substantieel’ te dragen om er een te zijn: dwingende bewoordingen, herhaling en visuele nadruk (vet, omkaderd) wegen zwaar. Dat sluit aan bij eerdere rechtspraak over technische grenswaarden in minicompetities. Ten tweede zijn de twee gronden van artikel 76, § 1, KB Plaatsing autonoom: wie een minimale eis schendt, kan zich niet verweren met het argument dat de afwijking hem geen voordeel opleverde. Het effectentoets-argument, dat inschrijvers vaak als laatste redmiddel inroepen, is bij minimale eisen dus kansloos. Het arrest is ook leerzaam over het vertrouwensbeginsel. Dat een aanbesteder openlijk erkent dat zijn prijsvorken niet mee-evolueren met de prijsherziening en een oplossing belooft ‘voor toekomstige dossiers’, schept geen verwachting dat hij in lopende minicompetities soepel zal zijn. Voor studiebureaus die jaren aan een raamovereenkomst vastzitten terwijl de lonen stijgen, is dat een harde, maar duidelijke boodschap: zolang de vork niet formeel is aangepast, geldt ze zoals ze er staat.

De les

Voor inschrijvers in een raamovereenkomst: controleer bij elke minicompetitie élk eenheidstarief tegen de vork uit het raamcontract — niet alleen het totaalbedrag. Een spreadsheet die automatisch nagaat of elk profieltarief tussen -25% en +15% van uw oorspronkelijke prijs ligt, is goedkoper dan een verloren opdracht. Vindt u dat de vork na jaren van indexering niet meer houdbaar is, stel dan vóór de indiening een vraag of vraag om een bijakte; reken er niet op dat een brief waarin de aanbesteder het probleem ‘erkent’ u achteraf beschermt. En verwacht niet dat het argument ‘mijn afwijking gaf mij geen voordeel’ een minimale eis kan neutraliseren. Voor aanbesteders: wilt u dat een voorwaarde tot wering leidt, formuleer haar dan dwingend, herhaal haar en laat het minicompetitiebestek de raamovereenkomst uitdrukkelijk ‘onverkort’ van toepassing verklaren. Een gunningsverslag dat de afwijking concreet benoemt (welke post, welke inschrijver) en de grondslag in artikel 76 vermeldt, houdt stand. Erkent u zelf een probleem met de vorken, los het dan op via een formele aanpassing van de opdrachtdocumenten in plaats van een vage belofte voor ‘toekomstige dossiers’ — anders blijft het risico op discussie bestaan.

Te onthouden

  • Een prijsvork van -25% tot +15% op de eenheidsprijzen van het raamcontract kan een minimale eis zijn, ook zonder dat het bestek haar zo of als ‘substantieel’ aanmerkt.
  • Dwingende bewoordingen (‘dient zich […] te bevinden’), herhaling en vet/omkaderde nadruk ondersteunen de kwalificatie als minimale eis.
  • Artikel 76, § 1, vierde lid, 3°, KB van 18 april 2017 is een afzonderlijke grond van substantiële onregelmatigheid: de aanbesteder moet dan niet ook nog een discriminerend voordeel of concurrentievervalsing aantonen.
  • In een openbare procedure is de nietigverklaring van een substantieel onregelmatige offerte verplicht (art. 76, § 3); ook één afwijkend tarief volstaat, zonder schending van het redelijkheids- of evenredigheidsbeginsel.
  • Een brief waarin de aanbesteder een ‘problematiek’ erkent en een oplossing ‘voor toekomstige dossiers’ belooft, wekt geen rechtmatige verwachting voor een lopende minicompetitie.
  • De prijsvork (prijsopgave in de offerte) en de prijsherziening (uitvoeringsregel) staan los van elkaar; de herziening wordt berekend met als referentiedatum de indiening van de minicompetitie-offerte.
  • Kritiek op een overtollig motief wordt niet onderzocht wanneer het andere, determinerende motief rechtmatig is bevonden.
  • De NV E. draagt 200 euro rolrecht, 26 euro bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding.

Waarop letten

  • De prijsvorken en andere voorwaarden uit de raamovereenkomst die in elke minicompetitie ‘onverkort’ blijven gelden.
  • Het verschil tussen een minimale eis (automatische wering) en een gewone onregelmatigheid (waarbij de gevolgen moeten worden beoordeeld).
  • De draagwijdte van verduidelijkingsbrieven van de aanbesteder: wat ze wél en níét beloven, en voor welke dossiers.
  • De samenloop van indexering of prijsherziening met vaste prijsvorken in langlopende raamovereenkomsten.
  • Het risico dat een middel gericht tegen een overtollig motief niet eens wordt onderzocht.

Stel jezelf de vraag

Hebt u bij uw laatste minicompetitie elk afzonderlijk eenheidstarief vergeleken met de vork uit het raamcontract, of enkel het totaalbedrag? Weet u dat een voorschrift een minimale eis kan zijn, ook al wordt het nergens zo genoemd, wanneer het dwingend geformuleerd, herhaald en visueel benadrukt is? Beseft u dat u bij de schending van een minimale eis niet kunt aanvoeren dat de afwijking u geen voordeel gaf of de vergelijking niet verhinderde? Hebt u, als de vork na indexering knelt, vóór de indiening een vraag gesteld of om een formele aanpassing gevraagd, in plaats van te vertrouwen op een algemene brief van de aanbesteder? Als aanbesteder: verklaren uw minicompetitiebestekken de raamovereenkomst uitdrukkelijk onverkort van toepassing, en hebt u erkende knelpunten formeel opgelost in plaats van ze door te schuiven?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →