Gent mocht de offerte voor de Spellewerkstraat-cluster weren om één post grondafvoer die 57% onder het gemiddelde lag
De nv V. diende de derde laagste offerte in voor de heraanleg van de Spellewerkstraat-cluster in Gent, maar zag die geweerd omdat haar eenheidsprijs voor post 99 (afvoer en verwerking van gronden) 57% onder het gemiddelde lag en haar verantwoording — 30% van de grond zou worden hergebruikt — de kosten van tijdelijke opslag buiten de werf niet meerekende; de Raad van State vond de 1%-drempel voor niet-verwaarloosbare posten redelijk en gelijk toegepast, las het bestek zoals de stad en verwierp de vordering bij uiterst dringende noodzakelijkheid.
Wat gebeurde er?
De Stad Gent schreef, samen met de Opdrachthoudende Vereniging Farys, een overheidsopdracht voor werken uit voor de integrale heraanleg van riolering en bovenbouw in de Spellewerkstraat, de Satijnstraat en de Kantstraat, met de kruispunten op de Gérard Willemotlaan, de Flanelstraat, de Adriaan Pietersstraat en de Brugsesteenweg (bestek TDW/2026/006 – ID5903). De stad trad op als aanbestedende overheid, koos voor een openbare procedure en hanteerde de prijs als enig gunningscriterium. Zes inschrijvers dienden tegen 26 mei 2026 een offerte in. Na nazicht was de rangschikking: TM N.-A. (3.756.336,33 euro), Onderneming P. (3.767.728,56 euro), de nv V. (3.865.511,48 euro), de nv O. (3.891.298,94 euro), Onderneming A. (3.944.558,96 euro) en Onderneming W. (4.819.009,18 euro), alles inclusief btw. Geen enkele totaalprijs was schijnbaar abnormaal laag, maar de stad onderzocht ook de eenheidsprijzen. Zij beschouwde een post als significant wanneer de gemiddelde totaalprijs van alle offertes voor die post meer dan 1% van de gemiddelde totaalprijs bedroeg, en een eenheidsprijs als schijnbaar abnormaal laag bij 30% onder het gemiddelde (en abnormaal hoog bij 50% erboven). Twintig posten, waaronder post 99, en een groep posten rond de bescherming van waardevol groen tegen grondwaterverlaging haalden die drempel. Bij de nv V. lag de eenheidsprijs voor post 99 — afvoer en verwerking van 1.088 m³ uitgegraven bodem — 57% onder het gemiddelde. Op 5 juni 2026 vroeg de stad een prijsverantwoording. De nv V. antwoordde dat 30% van de grond zou worden hergebruikt bij de aanvulling en omhulling van de rioleringsbuizen, zodat zij haar prijs berekende op 761,60 m³ af te voeren grond; de meerkosten van het hergebruik had zij, zoals artikel 2-7.1.1 van het bestek voorschrijft, in de posten ‘aanvulling en omhulling’ verrekend. De stad aanvaardde dat niet. Het bestek legt een fasering op: een volgende fase mag pas starten als de onderlaag van de vorige fase ligt, zodat de grond uit de bovenbouw niet meteen in de rioleringssleuf van de volgende fase kan en tijdelijk moet worden opgeslagen, en dat buiten de werfgrenzen. Transport naar die opslagplaats, de opslag zelf en het geschikt maken van de grond zaten niet in de verantwoording. De drie laagste offertes werden alle drie geweerd wegens minstens één onaanvaardbare eenheidsprijs, en op 20 augustus 2026 gunde het college van burgemeester en schepenen de opdracht aan de nv O. als laagste regelmatige inschrijver. De nv V. vorderde op 3 september 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De nv O. betoogde dat de verzoekster geen belang had, omdat haar offerte hoe dan ook onregelmatig was en er nog andere regelmatige offertes waren. De Raad verwierp die exceptie: het belang om opnieuw kans te maken op de opdracht volstaat, en de exceptie liep vooruit op een nieuwe beoordeling van de offertes. Ten gronde haalde de nv V. echter niets uit. Wet en KB leggen geen criterium op om te bepalen welke posten verwaarloosbaar zijn; dat moet per opdracht worden beoordeeld. De 1%-drempel is een objectief, mathematisch criterium, berekend op het gemiddelde van alle offertes en dus voor iedereen gelijk. Het argument dat post 99 de drempel met amper 0,10 procentpunt (1,1%) overschreed, overtuigde niet: een drempel is een drempel, en uit het bestek bleek bovendien het kwalitatieve belang van het grondverzet. Uit de vertrouwelijke prijsanalysetabel bleek dat de drempels daadwerkelijk en gelijk waren toegepast. Wat de inhoud betreft, las de Raad artikel 2-7.1.1 van het bestek zoals de stad: dat artikel gaat over de meerkosten bij het concreet gebruik van herbruikgronden (moeilijker verdichten, bemaling, verminderde productiviteit), niet over de kosten om de grond eerst beschikbaar te maken via een tijdelijke opslag buiten de werf, die onder post 99 vallen. De verwijzing naar de aanvaarde verantwoordingen van andere inschrijvers en de klacht dat de stad haar opnieuw had moeten bevragen, faalden eveneens: herbevraging is een mogelijkheid, geen plicht, wanneer de verantwoording volstaat om te oordelen. De vordering werd verworpen. De nv V. draagt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro aan de stad; de nv O. draagt haar tussenkomstrecht van 150 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest laat zien hoe één enkele post een offerte van bijna 3,9 miljoen euro kan doen sneuvelen. De nv V. verloor niet op haar totaalprijs, die normaal was, maar op een post grondafvoer die net boven de significantiedrempel uitkwam. Drie lessen springen eruit. Ten eerste geeft de Raad aanbesteders veel ruimte om zelf te bepalen wat een niet-verwaarloosbare post is: een vooraf toegepaste, voor iedereen gelijke drempel van 1% van de gemiddelde totaalprijs wordt aanvaard, en een overschrijding met 0,10 procentpunt is nog altijd een overschrijding. Belangrijk is dat de drempel op het gemiddelde van alle offertes wordt berekend, niet op het aandeel in de eigen offerte — dat aandeel is net onbetrouwbaar wanneer de eigen prijs abnormaal laag is. Ten tweede vertrekt de beoordeling van een prijsverantwoording vanuit het bestek als geheel: de fasering en de verplichte opslag buiten de werfzone maakten dat de kosten die de nv V. elders had ondergebracht, volgens de Raad onder post 99 thuishoorden. Een inschrijver die kosten verschuift tussen posten, moet dat dus kunnen verantwoorden op basis van de bestekbepalingen zelf. Ten derde bevestigt het arrest dat de bewijslast bij de inschrijver ligt en dat er geen tweede kans gegarandeerd is: wie een prijsbevraging krijgt, moet meteen volledig en concreet antwoorden. Dat de stad de drie laagste offertes weerde, toont dat zij het prijsonderzoek ernstig nam, wat de Raad in zijn beoordeling meenam via de vertrouwelijke prijsanalysetabel.
De les
Krijgt u als inschrijver een vraag tot prijsverantwoording, behandel die dan als het moment waarop uw offerte overleeft of sneuvelt. Verantwoord elke kostencomponent van de bevraagde post — hier transport naar en opslag in een tijdelijke opslagplaats en het geschikt maken van de grond — en toon met verwijzing naar het bestek waar elke kost zit als u ze in een andere post hebt verrekend. Lees de fasering en de uitvoeringsbepalingen mee: die bepalen welke kosten de aanbesteder in een post verwacht. Reken er niet op dat u nog eens wordt bevraagd, en verwacht niet dat de Raad een drempel van 1% disproportioneel vindt omdat u er maar net boven zit. Bent u aanbesteder, dan toont dit arrest wat werkt: leg vooraf objectieve drempels vast (significantie, schijnbaar abnormaal laag of hoog), pas ze gelijk toe op alle inschrijvers, documenteer dat in een prijsanalysetabel en motiveer in het verslag van nazicht concreet waarom een verantwoording tekortschiet, met verwijzing naar de bestekbepalingen.
Te onthouden
- Wet en KB leggen geen criterium op om te bepalen of een post verwaarloosbaar is; dat wordt per opdracht beoordeeld, en de aanbesteder beschikt daarbij over beoordelingsruimte.
- Een significantiedrempel van 1% van de gemiddelde totaalprijs van alle offertes is objectief, niet ongebruikelijk en niet disproportioneel; een overschrijding met 0,10 procentpunt (1,1%) volstaat.
- Het aandeel van de post in de eigen offerte is geen dienstig vergelijkingspunt wanneer de eigen prijs voor die post net als abnormaal laag is aangemerkt.
- Artikel 2-7.1.1 van het bestek (meerkosten van hergebruik in de prijs van aanvulling en omhulling) dekt volgens de Raad niet de kosten van tijdelijke opslag buiten de werf, die onder de post afvoer en verwerking vallen.
- Herbevraging is een mogelijkheid, geen verplichting, wanneer de prijsverantwoording volstaat om over het abnormale karakter te oordelen; de bewijslast ligt bij de inschrijver.
- De exceptie van gebrek aan belang werd verworpen: de kans om opnieuw mee te dingen volstaat, ook als er nog andere regelmatige offertes zijn.
- Kosten: rolrecht 200 euro, bijdrage 26 euro en rechtsplegingsvergoeding 770 euro ten laste van de nv V.; tussenkomstrecht 150 euro voor de nv O.
Waarop letten
- Eenheidsprijzen die sterk onder het gemiddelde liggen, ook als de totaalprijs normaal is: één niet-verwaarloosbare post volstaat voor een wering.
- De samenhang tussen posten, uitvoeringsbepalingen en fasering in het bestek bij het opstellen én verantwoorden van een prijs.
- De volledigheid van de eerste prijsverantwoording, aangezien een tweede bevraging niet gegarandeerd is.
- Voor aanbesteders: vooraf vastgelegde en gedocumenteerde drempels, gelijk toegepast en controleerbaar via het administratief dossier.
Stel jezelf de vraag
Weet u hoe de aanbesteder bepaalt welke posten niet-verwaarloosbaar zijn, en hebt u nagegaan welke van uw eenheidsprijzen meer dan 30% onder het verwachte gemiddelde kunnen liggen? Als u kosten van de ene post in een andere verrekent, kunt u dan met het bestek in de hand aantonen dat dit mag en waar die kosten precies zitten? Houdt uw prijs rekening met de fasering en met de plaats waar grond tijdelijk moet worden opgeslagen? Is uw prijsverantwoording volledig genoeg om zonder herbevraging te worden beoordeeld? En als aanbesteder: zijn uw drempels voor het prijsonderzoek vooraf vastgelegd, voor alle inschrijvers gelijk toegepast en controleerbaar in het dossier, en verwijst uw motivering naar de concrete bestekbepalingen?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →