€140.000 boven raming en enige inschrijver: het OCMW mocht stopzetten en heraanbesteden
De enige inschrijver op een vierjarig cateringcontract bood €140.000 méér dan de raming — het OCMW Geraardsbergen schoof het gunningsvoorstel van zijn eigen aankoopdienst opzij, stopte de procedure en de Raad van State vond dat allemaal verdedigbaar.
Wat gebeurde er?
Het OCMW Geraardsbergen schreef in mei 2015 een open offerteaanvraag uit voor het bereiden en leveren van maaltijden — voor de thuisbezorgde maaltijden én voor wijkcentrum De Poort, samen ongeveer 38.050 maaltijden per jaar, vier jaar lang. De raming bedroeg €747.169,80 excl. btw (€792.000 incl. 6% btw), wat neerkomt op €5,20 per maaltijd incl. btw. Compass Group Belgilux NV was de enige bieder. Haar prijs: €890.370 excl. btw (€943.792,20 incl. btw) — ongeveer €140.000 boven de raming, of een per-maaltijd-prijs in dezelfde grootte-orde als het oude contract uit 2012. Het diensthoofd Budget- en Aankoopbeheer maakte een gunningsverslag op met score 60/60 voor prijs en 32,42/40 voor kwaliteit, en stelde voor de offerte regelmatig te verklaren en aan Compass te gunnen. De OCMW-raad besliste anders. Op 9 september 2015 stopte de raad de procedure en kondigde een heraanbesteding aan, met als motieven: de offerte ligt significant boven de raming, er is twijfel over het concurrentiële karakter (één enkele bieder, geen vergelijking mogelijk), en het bedrag past niet binnen het exploitatiebudget van het meerjarenplan. Compass stapte naar de Raad van State. De inzet van Compass: de raming was te laag (€4,52/maaltijd berekend op vijf jaar in plaats van vier), er is geen verband tussen 'enige bieder' en 'niet concurrentieel', en de OCMW-raad mocht het gunningsvoorstel van haar eigen experts niet zomaar overrulen zonder verzwaarde motivering. De partij wees ook op een vergelijkbare opdracht (kinderdagverblijf Zonnestraal, slechts één offerte) die wél werd gegund in dezelfde raadszitting. De Raad van State verwerpt de vordering. Artikel 35 van de wet van 15 juni 2006 (vandaag art. 85 Wet 2016) geeft de aanbesteder uitdrukkelijk de discretionaire bevoegdheid om niet te gunnen en de procedure te herbeginnen, op voorwaarde dat de beslissing op deugdelijke motieven steunt. Eén kernpunt: de raming was niet onredelijk (gebaseerd op vier jaar, gemiddeld €5,20/maaltijd) en Compass leverde géén tegenbewijs dat haar prijs marktconform was — een gewone bewering volstaat niet in UDN. Een overschrijding van ~€140.000 op een geraamd bedrag van €747.000 (~19%) is op zich een afdoende motief voor stopzetting, zeker als die overschrijding ook budgettair een probleem stelt. Het 'enige bieder'-motief was niet zelfstandig doorslaggevend; het was eerder een manier om de overschrijding niet via offertevergelijking te kunnen wegnemen. De vergelijking met de Zonnestraal-opdracht ging niet op: andere context, ander bedrag (€7.598,80), geen significante overschrijding. En de aanbesteder hoefde het gunningsverslag niet expliciet te overrulen, want zij heeft over de regelmatigheid van de offerte gewoon geen beslissing genomen — ze stopte de procedure vóór die fase. De verzwaarde motiveringsplicht bij afwijking van een advies geldt dan niet op dezelfde manier.
Waarom doet dit ertoe?
Voor bid managers betekent dit dat 'wij zijn de enige inschrijver en ons gunningsverslag is positief' geen veilige haven is. Een aanbesteder die zijn budget of zijn concurrentie-positie niet rond ziet komen, kan op de drempel van de gunning de stekker eruit trekken — en de Raad zal die beslissing niet snel kapotmaken zolang er één draagkrachtig motief is. Voor aanbesteders is dit een geruststelling dat art. 85 Wet 2016 echt werkbaar is, maar ook een herinnering: motiveer goed, en zorg dat je raming verdedigbaar is.
De les
Als je tijdens de uitwerking van je offerte merkt dat jouw prijs significant boven de raming uitkomt: anticipeer. Werk een onderbouwing uit van waarom je prijs marktconform is (referenties, voedselprijsindex, kostencalculatie). Die onderbouwing heb je nodig in een eventuele schorsingsprocedure — louter beweren dat de raming te laag was, helpt niet.
Te onthouden
- Art. 85 Wet 2016 (art. 35 Wet 2006) geeft de aanbesteder de discretionaire bevoegdheid om niet te gunnen — maar de beslissing moet op deugdelijke motieven steunen
- Een overschrijding van ~19% van de raming kan op zich een afdoende motief zijn voor stopzetting
- 'Eén bieder + budget-overschrijding' samen tellen — zelfs als 'eén bieder' op zich géén onafhankelijk motief is
- In UDN moet je tegenbewijs aanbrengen voor jouw stellingen — louter aanvoeren dat de raming te laag is, volstaat niet
- De aanbesteder hoeft het interne gunningsvoorstel niet expliciet te overrulen als hij stopt vóór de regelmatigheidsbeslissing
Waarop letten
- Je biedt significant boven de raming en je bent de enige inschrijver: bouw onmiddellijk een prijsverantwoordingsdossier op
- Een verwijzing in de stopzettingsbeslissing naar 'concurrentieel karakter' samen met 'overschrijding raming': twee motieven die elkaar versterken
- Het beroep op andere opdrachten die in dezelfde zitting wél werden gegund werkt alleen bij echt vergelijkbare situaties (zelfde grootte, zelfde overschrijding)
Stel jezelf de vraag
Als wij ~15-20% boven de raming bieden en wij de enige inschrijver zijn: hebben wij vandaag al een schriftelijke onderbouwing klaar van onze prijsstelling, met indices, vergelijkbare opdrachten en kostenstructuur?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →