Een ziekenhuis-vzw die apparatuur aankoopt: waar moet je naartoe als je het oneens bent met de gunning?
De Raad van State stelt zonder voorwerp vast nadat Clinique Saint Luc Bouge haar gunningsbeslissing introk — maar laat en passant verstaan dat de vzw waarschijnlijk geen 'administratieve overheid' is en dat het beroep eigenlijk thuis hoorde bij de burgerlijke rechter.
Wat gebeurde er?
Sebia Benelux — een dochter van een Franse specialist in klinische elektroforese — leverde haar toestellen al jaren aan Clinique Saint Luc Bouge (onderdeel van de Naamse VZW Santé et Prévoyance). Toen de kliniek eind 2020 een nieuwe opdracht uitschreef voor de levering, ingebruikname en onderhoud van een apparaat voor de scheiding van eiwitfracties door capillaire elektroforese, ging die opdracht op 20 november 2020 niet naar Sebia maar naar Sysmex Belgium (Hoeilaart). Sebia trok op 7 december 2020 in uiterst dringende noodzakelijkheid naar de Raad van State om de gunning geschorst én vernietigd te zien. De zaak werd gefixeerd voor 6 januari 2021. Maar vóór die zitting, op 14 december 2020, trok de VZW haar gunningsbeslissing gewoonweg in — intrekking per aangetekende brief van 15 december 2020 aan alle inschrijvers. Tegen dat intrekkingsbesluit werd geen beroep ingesteld, noch bij de Raad van State, noch bij de burgerlijke rechter. Partijen bevestigden ter zitting dat de intrekking definitief mocht worden beschouwd. De Raad past dan artikel 30, § 5 van de gecoördineerde wetten toe: bij gelijktijdig ingediende schorsings- én vernietigingsvordering kan hij bij één arrest vaststellen dat beide zonder voorwerp zijn, zonder dat het voortzettingsverzoek moet worden ingediend en zonder rolrecht. Interessanter is wat de Raad zegt over de kosten. In beginsel zou de VZW, als 'verliezende' partij na intrekking, de kosten moeten dragen. Maar de Raad wijst erop — net als de VZW zelf in haar e-mail van 17 december 2020 had opgemerkt — dat Santé et Prévoyance 'bij evidentie' geen administratieve overheid lijkt te zijn. De VZW had in haar kennisgeving van de (ingetrokken) gunning zelfs letterlijk vermeld dat een beroep 'exclusief' voor de rechter in kort geding van de rechtbank van eerste aanleg te Namen kon worden ingesteld. Die omstandigheid rechtvaardigt volgens de Raad dat Sebia haar eigen kosten draagt (rolrecht 200 euro + bijdrage 20 euro).
Waarom doet dit ertoe?
Niet elke organisatie die een overheidsopdracht plaatst is een 'administratieve overheid' in de zin van artikel 14 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State. Dat onderscheid is beslissend: het bepaalt of je naar de Raad van State of naar de burgerlijke rechter (in kort geding of ten gronde) moet stappen. Ziekenhuis-vzw's en andere privaatrechtelijke entiteiten die 'aanbestedende overheden' zijn op grond van de wet overheidsopdrachten 2016, worden niet automatisch administratieve overheden voor contentieuze doeleinden. Zet je je vordering op het verkeerde spoor, dan kan je rechten verloren zien gaan door de 60 dagen-termijn of de 15-kalenderdagen-UDN-termijn — en in dit geval moest Sebia zelfs zijn eigen rolrecht dragen ondanks dat de VZW haar beslissing introk. De boodschap: lees de beroepsclausule in de kennisgevingsbrief met argusogen vóór je je vordering indient.
De les
Als je een gunning wil aanvechten bij een aanbestedende overheid die géén publieke rechtspersoon in de klassieke zin is (een ziekenhuis-vzw, een mutualiteit, een onderzoeksinstelling in vzw-vorm, een sociale huisvestingsmaatschappij, een universitaire raad, etc.), check dan eerst twee dingen. Eén: wat zegt de beroepsclausule in de kennisgevingsbrief zelf — Raad van State of burgerlijke rechter? Twee: valt de organisatie onder artikel 14 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State (administratieve overheid in materiële zin — dwingt ze unilateraal derden via overheidsprerogatieven)? Als je daarover twijfelt, start dan parallel beide procedures (burgerlijke kort geding én UDN-beroep bij de Raad), of win eerst advies in — want een verkeerde forumkeuze kan je beroep fataal worden.
Te onthouden
- Niet elke aanbestedende overheid is een 'administratieve overheid' — voor de Raad van State telt artikel 14 van de gecoördineerde wetten, niet artikel 2 van de wet overheidsopdrachten 2016
- Ziekenhuis-vzw's, mutualiteiten en andere privaatrechtelijke entiteiten vallen vaak buiten de bevoegdheid van de Raad: het kort geding voor de burgerlijke rechter is dan de aangewezen weg
- Bij intrekking van de bestreden beslissing vervalt het voorwerp: artikel 30, § 5 laat toe om zonder voortzettingsverzoek en zonder rolrecht af te sluiten
- Ook na intrekking kan de Raad de kosten ten laste leggen van de verzoeker wanneer blijkt dat hij bij het verkeerde forum was aangeklopt
- De beroepsclausule in de kennisgevingsbrief is een cruciale indicator van welk forum bevoegd is
Waarop letten
- Kennisgevingsbrieven die verwijzen naar 'de rechter in kort geding van de rechtbank van eerste aanleg' in plaats van de Raad van State — dat is een teken dat de aanbesteder zichzelf niet als administratieve overheid beschouwt
- Vzw's, mutualiteiten, intercommunales (deels) en andere privaatrechtelijke aanbesteders: controleer altijd de concrete juridische vorm én de feitelijke werking
- Een intrekking mid-procedure: de gunning is van de baan, maar wees alert of de aanbesteder een nieuwe beslissing neemt die jij dan opnieuw moet aanvechten
- De 15 kalenderdagen-UDN-termijn loopt parallel met je twijfel: wacht niet af tot het juiste forum duidelijk is
Stel jezelf de vraag
Gunt een ziekenhuis, mutualiteit, onderzoekscentrum of andere private rechtspersoon aan jouw concurrent en vermeldt de kennisgevingsbrief 'exclusief de rechter in kort geding van de rechtbank van eerste aanleg' als beroepsweg: neem die aanwijzing ernstig vóór je naar de Raad van State stapt.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →