De 15-dagentermijn loopt vanaf de kennisname van het bestek, niet vanaf het antwoord op je vraag in het forum
De Raad van State verklaart het beroep van Postalia tegen het bestek van het Centre Hospitalier de la Haute Senne onontvankelijk omdat het werd ingesteld op 25 maart 2024, dus meer dan 15 dagen na de kennisname van het bestek (uiterlijk 1 maart, datum waarop Postalia zelf vragen over dat bestek had gesteld op het e-Procurement-forum).
Wat gebeurde er?
Op 7 februari 2024 keurde de raad van bestuur van het Centre Hospitalier régional de la Haute Senne (een vzw die geldt als bestuurlijke overheid in de zin van artikel 14 RvS-wet) het bestek goed voor een opdracht 'Diensten voor het ophalen en bezorgen van medische/professionele post en niet-medische/privépost'. Op 13 februari werd het opdrachtbericht nationaal gepubliceerd met een link naar het bestek. Op 1 maart 2024 stelde Postalia Belgium vragen over dat bestek op het forum van de e-Procurement-platform; op 11 maart kwamen de antwoorden. Postalia diende op 15 maart een offerte in voor de twee percelen, en pas op 25 maart 2024 een UDN-vordering in tegen het bestek (en op 15 april een annulatieberoep). De vraag was: vanaf wanneer loopt de termijn van 15 dagen van artikel 23 van de wet van 17 juni 2013? Postalia argumenteerde dat de termijn begon op 11 maart 2024 — de dag waarop de antwoorden op het forum werden gepubliceerd, want pas dan kende ze 'de definitieve draagwijdte' van het bestek. De Raad van State verwierp dat. Een beslissing tot goedkeuring van een bestek hoeft niet bekendgemaakt of betekend te worden: de termijn vertrekt vanaf de 'prise de connaissance' van het bestek. Door op 1 maart al vragen op het forum te stellen, toonde Postalia aan dat zij vóór die datum kennis had van het bestek (en dus ook moest vermoeden dat er een goedkeuringsbeslissing bestond). De Raad voegde er een belangrijk principe aan toe: artikel 23 doet de termijn lopen 'vanaf de kennisname van de akte, niet vanaf de kennis van haar eventuele onwettigheid'. De vraag-en-antwoord-sessie op het forum doet daar niets aan af: ze bevestigt enkel de draagwijdte van wat al gepubliceerd was, en wijzigt het bestek niet (een wijziging zou een nieuwe publicatie hebben gevergd). Het beroep, ingediend meer dan 15 dagen na de uiterlijke kennisname, was te laat. De Raad sprak zich daarom niet uit over zijn bevoegdheid (omstreden voor een chapitre XII-vzw) noch over de grond van de zaak. De UDN-vordering werd verworpen.
Waarom doet dit ertoe?
Er bestaat een wijdverspreid misverstand bij inschrijvers dat de bekendmaking van Q&A op het forum een nieuw 'startpunt' creëert voor de termijnen. Dit arrest maakt duidelijk dat dat niet zo is — tenzij het antwoord het bestek inhoudelijk wijzigt, in welk geval een nieuwe publicatie hoort te volgen. Wie een bestekclausule ongewenst of onwettig vindt en daarover vragen stelt op het forum, wint daarmee geen extra tijd om naar de Raad van State te stappen. De klok loopt al sinds de dag waarop de inschrijver het bestek heeft kunnen lezen — wat in praktijk samenvalt met de publicatie van het opdrachtbericht. Voor bid managers: zodra je een bestek opent en denkt 'dit klopt niet' of 'dit benadeelt ons systematisch', begint je termijn al te lopen. De keuze om eerst nog een offerte in te dienen en pas bij ontevredenheid achteraf te procederen, kost je vrijwel altijd het recht om de bestekclausule zelf nog aan te vechten. Voor aanbesteders: dit is een sterke verdedigingslinie tegen laattijdige beroepen tegen het bestek — controleer altijd wanneer de inschrijver kennis kón nemen van het bestek (forumactiviteit, downloads, vragen).
De les
Als je als inschrijver een onregelmatigheid in een bestek vermoedt, begint je termijn van 15 dagen te lopen vanaf het moment dat je het bestek had kunnen openen — typisch de publicatie van het opdrachtbericht. Q&A-antwoorden op het forum verlengen die termijn niet, behalve als ze een formele wijziging van het bestek veroorzaken (en dan volgt een nieuwe publicatie). Wacht dus niet tot na de offerte-indiening om te procederen tegen een bestekclausule — dan is de boot vertrokken.
Te onthouden
- De 15-dagentermijn van artikel 23 wet 17 juni 2013 vertrekt vanaf de kennisname van de akte, niet van de eventuele onwettigheid
- Voor een goedkeuring van een bestek (geen verplichte bekendmaking of betekening): kennisname valt samen met het kunnen openen van het bestek
- Activiteit op het e-Procurement-forum (vragen stellen, downloaden) toont de kennisname aan
- Q&A-antwoorden verlengen de termijn niet, tenzij ze het bestek formeel wijzigen — wat een nieuwe publicatie zou vergen
- Onder de Europese drempel zijn artikelen 14-15-23-31-33 van de wet 17 juni 2013 ook van toepassing
Waarop letten
- Een inschrijver die pas na het indienen van zijn offerte naar de Raad van State stapt — quasi altijd te laat voor de bestekclausules zelf
- Argumenten als 'pas met het forumantwoord begreep ik de echte draagwijdte' — dit werkt niet, tenzij het bestek formeel werd aangepast
- Bij ontvankelijkheidsbetwistingen: documenteer wanneer de inschrijver het bestek heeft kunnen openen of vragen heeft gesteld
- Een aanbesteder die een bestekclausule wil verdedigen, heeft hier een sterke procedurele uitsluitingsgrond
Stel jezelf de vraag
Open je een bestek en denk je 'deze clausule is onwettig of onredelijk'? Noteer de datum waarop je dat las. Vanaf die datum heb je maximaal 15 dagen voor een UDN-schorsing. Stel je daarna nog vragen op het forum, dan tikt de klok gewoon door. De enige uitzondering: het antwoord wijzigt het bestek formeel — wat zichtbaar moet zijn in een nieuwe publicatie van het opdrachtbericht.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →