Een prijs "corrigeren" naar een andere eenheid dan het bestek voorschrijft is geen rekenfout — dat is het bestek herschrijven
De Raad van State schorst de gunning aan HR Groep Streetcare omdat de Stad Antwerpen de prijzen voor posten "vakwerken voor verkeersborden" omrekende naar een prijs per vierkante meter, terwijl het bestek en het Standaardbestek 250 daarvoor uitdrukkelijk een prijs per meter eisten — een andere maatvoering dan die welke de concurrent Trafiroad had gehanteerd.
Wat gebeurde er?
De Stad Antwerpen schreef een raamovereenkomst uit voor verticale verkeerssignalisatie: verkeersborden, steunpalen, vakwerken. Openbare procedure, Europese bekendmaking, vier gunningscriteria (prijs 60, kwaliteit 10, dienstverlening 5, duurzaamheid/MVO/transport 25). Twee inschrijvers boden op 29 april 2024: HR Groep Streetcare en Trafiroad. In de inventaris stonden de posten 63 en 64 — vakwerken voor verkeersborden in verschillende oppervlaktescharen (5 tot 9 m² voor post 63, 9 tot 12 m² voor post 64). Vakwerken zijn stalen buizenconstructies die dienen als drager voor grote borden. Volgens het bij het bestek gevoegde inventarisformulier én het Standaardbestek 250 versie 4.1, waarnaar het bestek expliciet verwijst, moest voor deze posten een prijs per meter (m) worden opgegeven — dezelfde maateenheid als voor de onderliggende steunpalen (posten 58 tot 62). Bij het prijsonderzoek vroeg de stad aan beide inschrijvers een prijsdetaillering voor o.a. posten 63 en 64. Daaruit ontstond het vermoeden dat HR Groep Streetcare per vergissing een totaalprijs voor de volledige oppervlakte had opgegeven, in plaats van een eenheidsprijs per vierkante meter. Op vraag van de stad bevestigde HR Groep dat dit inderdaad zo was, en stemde in met een "correctie" waarbij hun totaalprijs werd gedeeld door de maximale oppervlakte per post (9 m² resp. 12 m²). Daarna werd de opdracht op 7 juni 2024 gegund aan HR Groep Streetcare. Trafiroad stapte naar de Raad van State in UDN. Kern van het middel: de stad had herrekend naar een eenheid — prijs per m² — die niét in de opdrachtdocumenten stond. Volgens het bestek gold voor de vakwerken een prijs per meter (m). Trafiroad had die eenheid wél gehanteerd. De herrekening van HR Groep naar €/m² creëerde dus twee verschillende maatvoeringen tussen de twee offertes, waardoor die niet meer vergelijkbaar waren. De stad verdedigde: het was "basiskennis wiskunde" dat oppervlakte in m² wordt uitgedrukt; de omschrijving in de inventaris vermeldt "opp" en "m²"; voor vergelijkbare posten elders in de inventaris (zoals posten 1-6 voor verkeersborden) werd ook een prijs per m² gevraagd; en voor zover Trafiroad wél een prijs per m zou hebben opgegeven, was háár offerte substantieel onregelmatig onder artikel 76. De Raad van State volgde de stad op geen enkel punt. Het Standaardbestek 250 versie 4.1 en de inventaris zélf schrijven voor vakwerken uitdrukkelijk een prijs per meter voor. Het vakwerk is een buizenconstructie (lengtemaat), de borden die erop komen worden in m² gemeten — maar dat zijn verschillende posten. De vergelijking met posten 1-6 gaat niet op: die betreffen verkeersborden, niet het ondersteunende vakwerk. Het argument dat de posten "marginaal" zouden zijn in het totaal, is niet dienend: een afwijking van de bestekvoorgeschreven maatvoering tast de vergelijkbaarheid aan, ongeacht het gewicht in de totaalprijs. Middel ernstig, schorsing bevolen. Kosten in beraad.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest is een waarschuwing voor opdrachtgevers die denken dat ze zich uit een moeilijke situatie kunnen redden met een snelle "rekenkundige correctie" op een offerte. De stad zat in een klassieke tweesprong: één inschrijver leek een fout te hebben gemaakt, en om de offerte te "redden" kon ze kiezen tussen (a) uitsluiten onder artikel 76, of (b) corrigeren onder artikel 34 §2. De stad koos (b) — maar maakte daarbij een subtiele maar fatale denkfout: ze herrekende naar een eenheid die het bestek niet voorschreef. Een vakwerk is een metalen buizenconstructie; het Standaardbestek 250 en de inventaris behandelen het als een lengte-element (m), niet als een oppervlakte-element (m²). Door de correctie naar €/m² te laten uitvoeren, werd de offerte van HR Groep niet in overeenstemming gebracht met het bestek — ze werd van het bestek wegbewogen. De lessen zijn breder. Ten eerste: artikel 34 §2 is geen wondermiddel dat elke fout kan dichtplakken. Een "correctie" mag niet neerkomen op een herziening van de offerte naar eigen inzicht van de aanbesteder, en al zeker niet naar een eenheid die de concurrenten niét gebruikten. Ten tweede: het argument "basiskennis wiskunde" of "iedere zorgvuldige ondernemer zou dit moeten weten" werkt niet tegen een bestek dat expliciet een andere maateenheid voorschrijft. Het bestek gaat voor. Ten derde: "marginale impact op de totaalprijs" is géén reden om een onregelmatige correctie te aanvaarden — de vergelijkbaarheid van offertes is een absoluut vereiste.
De les
Als aanbesteder: wanneer je een fout vermoedt in een offerte, kijk eerst wat het bestek en het toepasselijke Standaardbestek zeggen over de gevraagde eenheid. Corrigeer alleen binnen die eenheid — nooit door naar een andere maatvoering over te schakelen, ook niet als die volgens jou "logischer" is. Check ook welke eenheid de andere inschrijvers hebben gebruikt. Als jouw correctie ervoor zorgt dat de twee offertes in verschillende eenheden uitgedrukt zijn, is de vergelijkbaarheid weg en is het middel klaar. Als inschrijver: lees het Standaardbestek 250 nauwkeurig samen met de inventaris — de maateenheid in kolom "EH" is bindend, ook als die tegen je intuïtie ingaat. Als een concurrent blijkbaar in een andere eenheid heeft ingeschreven en de aanbesteder rechtvaardigt dat met een "correctie", heb je een sterk middel. Controleer of de correctie de offerte dichter bij het bestek brengt, of er juist verder vanaf.
Te onthouden
- Artikel 34 §2 KB Plaatsing laat correctie van rekenkundige/materiële fouten toe, maar enkel binnen de door het bestek voorgeschreven maatvoering
- Het Standaardbestek 250 versie 4.1 is bindend wanneer het bestek ernaar verwijst — de "EH"-kolom in de genormaliseerde posten bepaalt de maateenheid
- Een argument als "basiskennis wiskunde" of "iedere zorgvuldige ondernemer zou dit weten" houdt geen stand tegen een bestek dat een andere eenheid expliciet voorschrijft
- "Marginaal aandeel in de totaalprijs" is géén verweer tegen een onregelmatige correctie — de vergelijkbaarheid van offertes is op zich voldoende om het middel te laten slagen
- Vakwerken voor verkeersborden (stalen buizenconstructies) worden in het Standaardbestek 250 als lengtepost behandeld (prijs per m), ook al worden de erop gemonteerde borden in m² uitgedrukt
Waarop letten
- Aanbesteders die een "correctie" toepassen op een offerte en daarbij de maateenheid wijzigen (bv. van m naar m², of omgekeerd) — dit is vrijwel altijd een middelkandidaat
- Inventarissen waarin posten uit het Standaardbestek 250 worden overgenomen: de voorgeschreven EH-kolom is leidend, ook tegen "gezond verstand" in
- Vergelijking tussen twee offertes waarbij de ene een eenheidsprijs, de andere een totaalprijs heeft opgegeven voor dezelfde post — de vergelijkbaarheid is in het geding
- Verdediging door de aanbesteder met argumenten over "marginale impact" of "zorgvuldige ondernemer die het had moeten begrijpen" — de Raad van State laat zich daardoor niet overtuigen wanneer het bestek duidelijk is
Stel jezelf de vraag
Wordt er een correctie toegepast op een concurrerende offerte onder artikel 34 §2 KB Plaatsing? Check drie dingen: (1) welke eenheid schrijft het bestek (en het toepasselijke Standaardbestek) voor voor die post — meter, m², stuk? (2) welke eenheid hanteerde jouw offerte voor dezelfde post? (3) in welke eenheid is de gecorrigeerde prijs nu uitgedrukt? Als het antwoord op (3) afwijkt van (1) én van (2), is je gelijkheidsmiddel in feite klaar.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →